Nga Redaksia – Çështja e detit mes Shqipërisë dhe Greqisë po rikthehet edhe një herë në qendër të debatit kombëtar, këtë herë me paralajmërime të forta nga ish-oficeri i Marinës, Artur Meçollari, i cili ngre shqetësime serioze për mënyrën se si qeveria shqiptare po e trajton procesin drejt Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë.
Sipas Meçollarit, kjo gjykatë, pavarësisht emrit “drejtësi ndërkombëtare”, në realitet pasqyron balancën globale të fuqive dhe interesave politike. Ai sjell në kujtesë precedentët historikë, duke kujtuar se Shqipëria ka shkuar vetëm një herë në këtë gjykatë, në vitin 1948, për Incidentin e Kanalit të Korfuzit, ku vendi ynë u shpall fajtor edhe pse, sipas shumë studiuesve dhe analistëve shqiptarë, nuk kishte përgjegjësi direkte.
Në vitin 2010, Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë rrëzoi marrëveshjen detare të vitit 2009 me Greqinë, duke e konsideruar atë në kundërshtim me interesat kombëtare dhe Kushtetutën. Ky vendim u konsiderua atëherë si një fitore për sovranitetin detar shqiptar.
Por sipas Meçollarit, zhvillimet e mëvonshme tregojnë se Athina nuk e ka braktisur objektivin për të rihapur çështjen në favor të saj. Ai pretendon se qeveria aktuale greke e drejtuar nga Kyriakos Mitsotakis synon të rrëzojë disa dakordësi të arritura gjatë negociatave të vitit 2018 mes dy vendeve.
Sipas tij, dy janë pikat kryesore që Greqia kërkon të ndryshojë:
1. Vija e drejtë bazë e Shqipërisë
Në negociatat e vitit 2018, pala greke kishte njohur vijën e drejtë bazë të Shqipërisë, e cila sipas llogaritjeve i jepte vendit tonë një efekt territorial prej rreth 40 km² në det. Meçollari thekson se kjo çështje nuk ishte trajtuar nga Gjykata Kushtetuese në vendimin e saj të vitit 2010 dhe për këtë arsye mbetej një element i rëndësishëm në favor të Shqipërisë.
2. Njohja e Protokollit të Firences 1925
Një tjetër pikë delikate është Protokolli i Firences i vitit 1925, i cili sipas Meçollarit ishte përfshirë në draftin e negociatave të vitit 2018, edhe pse nuk ishte ratifikuar nga pala greke. Përfshirja e tij konsiderohej si një njohje indirekte e elementëve historikë dhe juridikë në favor të Shqipërisë.
Ish-oficeri i Marinës ngre akuza të forta edhe ndaj qeverisë shqiptare. Sipas tij, dakordësia e Kryeministrit Edi Rama më 20 tetor 2020 për ta çuar çështjen në Hagë po ndihmon qeverinë greke në përpjekjen për të zhbërë arritjet e vitit 2018.
Në këtë kuadër, Meçollari e konsideron të diskutueshëm edhe emërimin e Ferit Hoxha si ministër i Jashtëm, duke kujtuar se ai ka qenë kryenegociatori i marrëveshjes detare të vitit 2009, marrëveshje e cila u rrëzua nga Gjykata Kushtetuese.
Debati për detin mbetet një nga çështjet më sensitive për sovranitetin kombëtar shqiptar. Ndërsa politika shqiptare e paraqet dërgimin në Hagë si rrugë “europiane” dhe “juridike”, kritikët paralajmërojnë se Shqipëria mund të përballet sërish me një skenar ku interesat gjeopolitike të fuqive të mëdha peshojnë më shumë se vetë e drejta historike dhe kombëtare.