Nga Redaksia – Në epokën moderne njerëzit besojnë se privatësia humbet vetëm kur hakerohet një llogari bankare, vidhet një fjalëkalim apo sulmohet një server i madh. Por ndonjëherë rreziku më i madh fshihet në një objekt të harruar në sirtar: një telefon i vjetër, një laptop i prishur, një aparat fotografik apo një iPod i viteve 2000.
Një histori tronditëse teknologjike e publikuar së fundmi tregon se si një iPod Classic i gjeneratës së pestë, i shitur si pajisje e përdorur, ruante ende të gjithë jetën private të ish-pronarit të tij — edhe pas gati dy dekadash.
Autori bleu një iPod të modifikuar, me memorie moderne dhe bateri të re, thjesht si koleksion nostalgjik. Kur e lidhi me kompjuterin Windows, pajisja dukej bosh. Sistemi operativ nuk arrinte të lexonte formatin Apple HFS+, duke shfaqur mesazhin klasik: “Disku nuk përmban një sistem skedarësh të njohur.”
Por disku nuk ishte bosh.
Ai ishte plot.
Dhe aty fillon historia që duhet të alarmojë çdo njeri që ka shitur ndonjëherë një telefon apo kompjuter pa e fshirë profesionalisht.
Një jetë e tërë e ruajtur brenda një pajisjeje muzikore
Pasi u krijua një kopje “raw image” e diskut, pa ndryshuar asnjë byte në pajisje, u hapën të gjitha të dhënat e fshehura.
Brenda iPod-it ndodheshin:
- 61 albume muzikore
- qindra kontakte personale
- kalendarë me aktivitete të viteve 2007–2009
- shënime studimi universitar
- fotografi private
- informacione pune
- itinerare udhëtimesh
- të dhëna familjare
- dhe detaje të mjaftueshme për të rindërtuar identitetin e plotë të pronarit.
Autori përshkruan se si, vetëm duke lexuar kalendarët dhe kontaktet, mundi të rindërtonte profilin e plotë të njeriut që kishte përdorur pajisjen:
Një burrë në të pesëdhjetat, me punë në shitje ose zhvillim biznesi, që udhëtonte shpesh, kujdesej për prindërit e moshuar, çonte fëmijët në aeroport dhe ndërkohë vazhdonte studimet universitare në moshë të rritur.
Asnjë “hack”.
Asnjë virus.
Asnjë sulm kibernetik.
Vetëm skedarë të zakonshëm, të lënë aty për vite të tëra.
Teknologjia nuk harron
Pjesa më tronditëse e historisë nuk është vetë zbulimi, por fakti se të dhënat kishin mbijetuar të paprekura për afro 20 vite.
Pajisja kishte sinkronizuar për herë të fundit në vitin 2009. Më pas kishte kaluar nga sirtari në kuti, nga kutia në magazinë dhe më në fund në shitje online.
Por memoria nuk kishte harruar asgjë.
Fotografitë ishin ende aty.
Kontaktet ende të lexueshme.
Kalendarët ende funksionalë.
Një “fantazmë digjitale” e plotë e një njeriu që mendonte se kishte lënë pas vetëm një pajisje të vjetër muzikore.
DRM mbronte këngët — jo jetën private
Ironia më e madhe e historisë ishte se disa këngë nuk mund të luheshin dot sepse ishin të mbrojtura me DRM nga Apple.
Pra industria muzikore kishte investuar miliarda për të mbrojtur albumet.
Por jo jetën private të përdoruesit.
Kalendarët, kontaktet, fotografitë dhe shënimet personale nuk kishin asnjë mbrojtje.
Këngët ishin të kyçura.
Njeriu jo.
Mësimi që shumica nuk kupton
Shumë njerëz mendojnë se një pajisje është “e pastruar” vetëm sepse nuk hapet në kompjuter apo sepse duket bosh.
Kjo është krejtësisht e gabuar.
Një disk që nuk lexohet nga Windows mund të jetë plot me të dhëna të rikuperueshme.
Telefonat, laptopët, tabletët, kamerat dhe pajisjet e vjetra ruajnë shpesh:
- fotografi familjare
- dokumente identiteti
- kontakte
- lokacione GPS
- emaile
- histori komunikimi
- fjalëkalime të ruajtura
- dhe profile të plota personale.
Në shumë raste, një “factory reset” i thjeshtë nuk i fshin realisht të dhënat.
Privatësia moderne është një iluzion i brishtë
Historia e këtij iPod-i tregon një realitet të frikshëm të epokës digjitale:
Njerëzit nuk kontrollojnë më kujtesën e pajisjeve të tyre.
Teknologjia ruan gjithçka.
Dhe shpesh ajo që na ekspozon nuk janë hakerët profesionistë, por vetë pakujdesia jonë.
Një pajisje e hedhur në tregun e përdorur mund të shndërrohet në një arkiv të plotë të jetës së dikujt.
Në një botë ku telefonat modernë regjistrojnë vendndodhje, zakone, kontakte, fotografi dhe komunikime çdo sekondë, pyetja nuk është më “a ruhen të dhënat?”
Pyetja reale është:
Kush do t’i lexojë ato pas jush?
Ndalohet kopjimi pa lejen e portalit PatriotikMedia.al. Ky material është i mbrojtur sipas ligjit nr. 35/2016 për të drejtën e autorit dhe të drejtat e lidhura me të.