Nga Abdulla Diku:
Zjarret që kanë përfshirë zona të ndryshme të Shqipërisë po rikthejnë edhe një herë pyetjen: sa prej tyre janë aksidentale dhe sa mund të jenë të qëllimshme?
Një nga rastet që kërkon vëmendje të veçantë është zjarri në Lurë, ku disa fotografi të publikuara në media ngrenë pikëpyetje mbi mënyrën e përhapjes së flakëve.
Nga vëzhgimi i imazheve, modeli hapësinor i disa vatrave të dukshme në shpat mund të jetë një element që duhet verifikuar nga ekspertët. Në vend që të shihet vetëm një front i vazhdueshëm zjarri, dallohen disa zona aktive që prodhojnë kolona tymi relativisht të veçuara dhe që duket se ndodhen përgjatë një brezi të përafërt transversal të shpatit.
A ka disa pika origjine?
Nëse konfirmohet se këto vatra kanë nisur në një interval të shkurtër kohor dhe në zona të ndara nga njëra-tjetra, atëherë lind nevoja për të përcaktuar se si janë krijuar.
Një zjarr që nis nga një pikë e vetme zakonisht zhvillon një model përhapjeje që lidhet me pikën e origjinës, ndërsa drejtimi dhe shpejtësia e tij ndikohen nga era, pjerrësia e terrenit dhe lloji i bimësisë.
Prandaj, nëse disa vatra rezultojnë se ndodhen në një kuotë të ngjashme dhe në një drejtim që nuk përputhet me përhapjen e pritshme të zjarrit, kjo është një rrethanë që duhet hetuar.
Një element tjetër me rëndësi do të ishte të verifikohej nëse përgjatë këtij brezi ekziston ndonjë shteg, rrugë pyjore, kalim blegtoral apo akses tjetër njerëzor. Nëse një linjë e tillë ekziston, ajo mund të jetë e rëndësishme për përcaktimin e pikave të origjinës.
Era dhe pjerrësia e terrenit
Në rast se konfirmohet se era në momentin e nisjes së zjarrit frynte nga poshtë drejt lartësive, siç mund të krijohet përshtypja nga pamjet, atëherë edhe pjerrësia e terrenit do të favorizonte përhapjen e zjarrit përpjetë.
Kjo nuk do të thotë automatikisht se kemi të bëjmë me zjarrvënie të qëllimshme.
Por pikërisht për këtë arsye, drejtimi i erës, shpejtësia e saj, pjerrësia e terrenit dhe koha e shfaqjes së secilës vatër duhet të analizohen së bashku.
A mund të përcaktohet nëse zjarri është i qëllimshëm?
Po, por jo vetëm nga një fotografi.
Për të arritur në një përfundim të besueshëm duhet të bëhet hetim në terren dhe të përcaktohen:
- pikat e sakta të origjinës së zjarrit;
- koha e përafërt kur është aktivizuar çdo vatër;
- drejtimi dhe shpejtësia e erës në atë moment;
- gjurmët e përhapjes së flakëve;
- ekzistenca e vatrave dytësore;
- prania e rrugëve ose shtigjeve pranë pikave të ndezjes;
- çdo provë materiale e mbetur në terren.
Duhet marrë parasysh edhe mundësia e vatrave dytësore, të cilat mund të krijohen nga transportimi i prushit ose materialeve të djegura nga era. Për këtë arsye, fakti që shihen disa pika zjarri nuk është, i vetëm, provë e zjarrvënies.
Të dhënat moderne mund të ndihmojnë hetimin
Sot autoritetet kanë mundësi të përdorin të dhëna meteorologjike, imazhe satelitore dhe materiale të regjistruara në intervale të ndryshme kohore për të rindërtuar dinamikën e një zjarri.
Gjithashtu, nëse ekzistojnë prova konkrete dhe në përputhje me ligjin, hetuesit mund të analizojnë të dhëna të tjera që ndihmojnë në përcaktimin e personave që kanë qenë në zonën e dyshuar në momentet kritike. Të dhënat e telekomunikacionit mund të përdoren vetëm përmes procedurave ligjore dhe nuk duhet të konsiderohen si provë e fajësisë pa verifikime të tjera.
Pyetja për Lurën mbetet e hapur: a kemi përballë një zjarr që është përhapur natyrshëm nga një ose disa vatra dytësore, apo ekzistojnë disa pika origjine që kërkojnë një shpjegim tjetër?
Përgjigjen nuk duhet ta japin rrjetet sociale dhe as fotografitë e vetme. Duhet ta japë një hetim profesional, transparent dhe i bazuar në prova.
Nëse ka dyshime për zjarrvënie të qëllimshme, ato duhet të hetohen deri në fund. Sepse pyjet e Lurës nuk janë thjesht një zonë që digjet në një lajm të ditës; janë një pasuri natyrore që kërkon mbrojtje dhe përgjegjësi.
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
