Nga Redaksia – Një deklaratë e ish-emisarit të posaçëm të Donald Trump për Ukrainën, Keith Kellogg, ka hapur debat në qarqet ndërkombëtare të sigurisë pasi ai sugjeroi një rikonfigurim të aleancave ushtarake perëndimore. Ideja e tij për krijimin e një strukture të re sigurie që do të përfshinte SHBA-në, Japoninë, Australinë, Gjermaninë e re të angazhuar, Poloninë dhe madje edhe Ukrainën, është interpretuar nga disa si një sfidë indirekte ndaj NATO-s.
Sipas Kellogg, një riorganizim i tillë do të mund të krijonte një arkitekturë më fleksibile ushtarake, sidomos në një kohë kur, sipas tij, aleatët nuk po veprojnë me të njëjtin ritëm në krizat globale.
Por kjo deklaratë nuk do të kishte marrë vëmendje të madhe po të mos ishte për reagimin e Ministrit të Jashtëm rus Sergey Lavrov, i cili e përdori si argument për të përshkruar atë që Moska e sheh si një trend të ri: krijimin e një “blloku të ri anti-rus” me Ukrainën në qendër të tij.
Lavrov pretendoi se Perëndimi po synon të transferojë barrën e përballjes me Rusinë drejt Evropës, ndërsa SHBA po përqendrohet gjithnjë e më shumë në drejtimin e Azisë dhe Kinës. Sipas tij, një strukturë e tillë do të shërbente si një zgjerim i politikës së frenimit ndaj Moskës.
Megjithatë, pavarësisht retorikës së fortë nga të dyja palët, një analizë më e ftohtë tregon se një projekt i tillë është shumë larg realitetit praktik.
Së pari, nuk ka prova konkrete që deklaratat e Kellogg përfaqësojnë një plan të koordinuar politik të administratës amerikane apo të aleatëve europianë. Më shumë duket si një propozim individual në kuadër të debatit strategjik sesa një projekt zyrtar.
Së dyti, supozimi se SHBA do të largohej nga NATO për të krijuar një bllok alternativ nuk mbështetet nga realiteti aktual politik. Përkundrazi, diskutimet në Uashington lidhen më shumë me reformimin e barrës financiare dhe strategjike brenda NATO-s sesa me zëvendësimin e saj.
Së treti, deri tani asnjë vend anëtar i NATO-s nuk ka ndërmarrë hapin e përfshirjes direkte ushtarake në Ukrainë me trupa në terren, çka tregon se vijat e kuqe të konfliktit me Rusinë mbeten ende të forta. Edhe marrëveshjet dypalëshe të sigurisë të nënshkruara në vitin 2024 fokusohen kryesisht në ndihmë ushtarake, logjistike dhe inteligjence, jo në angazhim të drejtpërdrejtë luftarak.
Në vend të një strukture të re globale sigurie, skenari më i mundshëm mbetet një NATO e riformatuar, me fokus më të madh në krahun lindor të Evropës. Vendet si Finlanda, Polonia, shtetet baltike, Rumania dhe Turqia po marrin një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në arkitekturën e sigurisë së kontinentit.
Në këtë kontekst, Ukraina po shndërrohet në një pikë kyçe të përplasjes strategjike mes Perëndimit dhe Rusisë, duke mbetur jashtë NATO-s formale, por gjithnjë e më e integruar në bashkëpunimin ushtarak perëndimor.
Debati i hapur nga Kellogg dhe reagimi i Lavrov tregojnë më shumë për tensionin e vazhdueshëm gjeopolitik sesa për një plan real të ndryshimit të sistemit aktual të aleancave. Ndërsa retorika politike rritet, realiteti në terren mbetet i lidhur me kufij të qartë strategjikë që as SHBA dhe as NATO nuk duken të gatshme t’i kalojnë.
Në këtë kuptim, “zëvendësimi i NATO-s” mbetet më shumë një ide teorike sesa një projekt i zbatueshëm në praktikën e afërt ndërkombëtare.