Ne jetojmë mbi “molotovë” urbane
Nga Avokati Altin Goxhaj:
Ajo që ndodhi së fundmi me zjarrin në një pallat në Tiranë nuk është një incident i izoluar. Nuk është një “aksident teknik” dhe as një “rastësi fatkeqe” siç përpiqet ta paraqesë propaganda qeveritare. Është një sinjal alarmi që zbulon një të vërtetë të frikshme: mijëra ndërtesa në Shqipëri janë të veshura me materiale potencialisht vdekjeprurëse.
Fasadat e djegshme janë një bombë me sahat mbi kokat e qytetarëve.
Në vend që të dalë hapur dhe të pranojë përgjegjësinë institucionale, Edi Rama po përpiqet të kontrollojë narrativën publike, duke zhvendosur vëmendjen nga shkaku real i zjarreve: përdorimi masiv i materialeve të ndaluara në Europë për izolimin e godinave.
Një rrezik i njohur dhe i ndaluar në Europë
Prej vitit 2017, shumë vende të Bashkimit Europian kanë vendosur kufizime të forta ose ndalime për përdorimin e materialeve të caktuara izoluese, veçanërisht atyre me përbërje të lartë plastike dhe të ndezshme, të cilat përhapen me shpejtësi në rast zjarri.
Por çfarë ndodhi në Shqipëri?
Ndërtuesit, të nxitur nga fitimi maksimal dhe të mbrojtur nga heshtja e institucioneve, importuan pikërisht këto materiale të lira dhe të rrezikshme. Çmimi i tyre ra në tregun europian për shkak të ndalimeve – dhe Shqipëria u kthye në një treg ideal për shkarkimin e tyre.
Rezultati?
Qytetarët shqiptarë jetojnë çdo ditë në ndërtesa që mund të marrin flakë brenda minutave.
Nga banesa në kurth vdekjeje
Një cigare e fikur keq, një shkëndijë elektrike, apo edhe një karton i ndezur në katin përdhes mund të kthehen në shkakun e një tragjedie të përmasave të mëdha. Fasadat e tilla nuk digjen thjesht – ato përhapin zjarrin me shpejtësi vertikale, duke e kthyer gjithë godinën në një “oxhak gjigant”.
Banesa që duhet të ishte vend sigurie, shndërrohet në një kurth pa dalje. Shkolla, spitale, institucione publike – të gjitha potencialisht të ekspozuara ndaj të njëjtit rrezik.
Kjo nuk është më metaforë: shqiptarët jetojnë mbi një “molotov” urban.
Heshtja që vret
Më e rrezikshme se vetë materiali është heshtja institucionale. Inspektimet janë formale, standardet janë të deformuara dhe përgjegjësia zhduket në zinxhirin e korrupsionit.
Kush i lejoi këto materiale?
Kush firmosi lejet?
Kush kontrolloi zbatimin?
Përgjigjet mungojnë. Sepse në këtë histori, sipas denoncimeve publike, fitimi ka qenë më i rëndësishëm se jeta.
Tentativa për të fshehur gjurmët
Sot, përpjekja kryesore e qeverisë nuk duket të jetë zgjidhja e problemit, por menaxhimi i perceptimit publik. Të minimizohet rreziku. Të zhvendoset vëmendja. Të harrohet shpejt.
Por e vërteta është e pamohueshme: mijëra ndërtesa në Shqipëri janë potencialisht të rrezikshme dhe çdo ditë që kalon pa ndërhyrje, rrit mundësinë e një tragjedie tjetër.
Koha për përgjegjësi
Kjo çështje nuk është politike – është jetike. Nuk është debat ideologjik – është çështje sigurie kombëtare.
Duhet transparencë e plotë për materialet e përdorura në ndërtim.
Duhet kontroll real dhe jo formal.
Duhet përgjegjësi ligjore për çdo firmë që ka vënë në rrezik jetën e qytetarëve.
Sepse në fund të fundit, një shtet që nuk garanton sigurinë bazë të qytetarëve të vet, nuk është më shtet – është një rrezik i organizuar.
Dhe sot, ky rrezik po digjet – fjalë për fjalë – mbi kokat e shqiptarëve.