Nga Redaksia – Një investigim i gjatë i revistës prestigjioze amerikane The New Yorker për Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump dhe një prej figurave më të rëndësishme në orbitën politike e financiare të familjes Trump, sjell në vëmendje Shqipërinë dhe hap një kapitull të ri në debatin për projektet në Sazan dhe Zvërnec.
Titulli i artikullit është domethënës: “Jared Kushner’s Dollar Diplomacy” – “Diplomacia e dollarit e Jared Kushnerit”.
Por për Shqipërinë, një nga detajet më të forta të këtij investigimi nuk lidhet vetëm me Jared Kushnerin.
The New Yorker raporton se pothuajse një e katërta e projektit lidhet me biznesmenë shqiptarë, ndërsa identitetet e tyre fshihen pas një strukture korporative offshore.
Dhe këtu historia merr një dimension tjetër.
Sepse deri tani debati publik është përqendruar te pyetja:
ÇFARË KËRKON JARED KUSHNER NË SAZAN DHE ZVËRNEC?
Pas investigimit të The New Yorker, pyetja bëhet edhe më e fortë:
KUSH JANË SHQIPTARËT QË QËNDROJNË PAS NJË PJese TË PROJEKTIT MILIARDER TË KUSHNERIT?
Nga jahti i Rothschildit te Sazani, nga ndryshimi i ligjit te projekti në Zvërnec, nga 125 milionë dollarët e tokave te protestat kundër Edi Ramës, The New Yorker ka rindërtuar një histori ku biznesi, politika, diplomacia dhe kapitali ndërkombëtar takohen në një nga zonat më të debatueshme të Shqipërisë.
GJITHÇKA NISI NË SUPERJAHTIN PLANET NINE
Historia e Shqipërisë në artikullin e Dexter Filkins nis në verën e vitit 2021.
Edi Rama ndodhej në superjahtin Planet Nine, në brigjet e Durrësit. Jahti ishte i financierit Nat Rothschild.
Në bord ishin edhe Jared Kushner dhe Ivanka Trump.
Grupi udhëtoi drejt Sazanit.
Ishulli, sipas rrëfimit të The New Yorker, tërhoqi vëmendjen e çiftit Kushner dhe shumë shpejt ideja për një projekt të madh turistik filloi të merrte formë.
Më pas, sipas revistës amerikane, Kushner i shprehu Ramës dëshirën për të zhvilluar resorte në Sazan dhe në gadishullin e Zvërnecit.
Projekti ishte gjithçka tjetër përveçse i vogël.
Në vizionin e paraqitur, bëhej fjalë për një destinacion luksoz me hotele, rezidenca, marina, porte për jahte dhe fusha golfi, në një projekt që The New Yorker e vendos në një shkallë investimi prej rreth 4 miliardë dollarësh.
Në këtë histori shfaqet edhe Richard Grenell.
Sipas artikullit, Grenell kishte inkurajuar Kushnerët të investonin në Shqipëri.
Dhe kështu krijohet një zinxhir interesash që nis në një superjaht dhe përfundon në një nga territoret më të lakmuara të bregdetit shqiptar:
ROTHSCHILD → RAMA → KUSHNER/Ivanka → GRENELL → SAZAN → ZVËRNEC.
RAMA E SHPALLI KUSHNERIN “INVESTITOR STRATEGJIK”
Mbështetja politike e qeverisë shqiptare nuk mbeti vetëm në nivel deklaratash.
Sipas The New Yorker, Rama e shpalli kompaninë e zhvillimit të Kushnerit “investitor strategjik”.
Ky status e vendoste projektin në një pozicion të veçantë përballë institucioneve dhe procedurave shtetërore.
Por ndërkohë, Shqipëria po ndryshonte edhe kuadrin ligjor për zhvillimet turistike në zona të mbrojtura.
Dhe pikërisht këtu shfaqet një nga kronologjitë më të rëndësishme të gjithë historisë.
NË SHKURT 2024 NDRYSHOI LIGJI
Në shkurt 2024, mazhoranca shqiptare miratoi ndryshime ligjore që hapën mundësi për projekte turistike luksoze në zona të mbrojtura.
Pak javë më vonë, Jared Kushner bëri publike planet e tij për Shqipërinë.
Kjo kronologji nuk provon në vetvete se ligji u ndryshua posaçërisht për projektin e Kushnerit.
Por është një kronologji që kërkon përgjigje.
A E DINTE QEVERIA SHQIPTARE PËR PROJEKTIN E KUSHNERIT PARA NDRYSHIMIT TË LIGJIT?
Nëse po, atëherë publiku ka të drejtë të dijë se kur nisën kontaktet, kush mori pjesë në negociata, çfarë dokumentesh u shkëmbyen dhe cilat institucione ishin në dijeni të projektit.
Sepse në një projekt prej miliarda dollarësh, koha e vendimmarrjes është po aq e rëndësishme sa vetë investimi.
SAZANI: “ISHULL PRIVAT” APO PASURI PUBLIKE?
The New Yorker ndalet edhe te mënyra se si është paraqitur Sazani në diskursin rreth projektit.
Ishulli është territor publik shqiptar dhe ka qenë i aksesueshëm për qytetarët, ndërsa në komunikimin publik është përdorur edhe përshkrimi “private island”.
Pikërisht kjo përplasje mes perceptimit dhe realitetit publik të territorit e bën çështjen edhe më të ndjeshme.
Sepse Sazani nuk është thjesht një pronë private.
Është një territor me rëndësi strategjike, historike, turistike dhe natyrore për Shqipërinë.
ZVËRNECI DHE 125 MILIONË DOLLARËT
Por historia nuk përfundon në Sazan.
Një pjesë tjetër e rëndësishme e projektit lidhet me Zvërnecin.
Sipas raportimit të The New Yorker, në prill 2026 një kompani e lidhur me projektin bleu toka në Zvërnec nga biznesmeni Artur Shehu për rreth 125 milionë dollarë.
Këtu shfaqet një tjetër çështje e rëndësishme: pronësia mbi tokën.
Banorë të zonës kanë kontestuar pronësinë e disa prej tokave.
Ndërkohë, sipas The New Yorker, prokurorët shqiptarë, në dokumente gjyqësore, kanë ngritur dyshime se toka mund të jetë përfituar në mënyrë të paligjshme përmes dokumenteve të falsifikuara.
Kjo nuk do të thotë se është provuar fajësia e Artur Shehut.
Po ashtu, nuk ka provë publike të paraqitur në artikull se Jared Kushner apo partnerët e tij kishin dijeni për ndonjë falsifikim të pretenduar në momentin e transaksionit.
Por shifra prej 125 milionë dollarësh dhe historiku i pronësisë hapin një pyetje të drejtpërdrejtë:
KUSH E VERIFIKOI PRONËSINË E TOKËS PARA SE TË PAGUHESHIN 125 MILIONË DOLLARË?
KUSH JANË SHQIPTARËT E FSHEHUR PAS PROJEKTIT?
Dhe këtu ndodhet ndoshta pjesa më e rëndësishme për publikun shqiptar.
Sipas The New Yorker, pothuajse 25 për qind e projektit lidhet me biznesmenë shqiptarë.
Por emrat e tyre nuk dalin publikisht.
Ata fshihen pas një strukture korporative offshore.
Kjo është pika ku historia ndërkombëtare e Jared Kushnerit kthehet në një çështje të drejtpërdrejtë shqiptare.
Kush janë këta biznesmenë?
Pse pronësia e tyre nuk është transparente?
Përmes cilave kompani kontrollohet pjesa e tyre?
Në cilin juridiksion është regjistruar struktura offshore?
Kush janë pronarët përfitues?
Kur kanë hyrë në projekt?
Sa kanë investuar?
Kush i përfaqëson?
Dhe mbi të gjitha, çfarë marrëdhëniesh kanë pasur më parë me biznesin dhe institucionet shqiptare?
Këto nuk janë pyetje teorike.
Në një projekt me vlerë miliarda dollarë, pronësia reale është një informacion themelor për publikun.
Sepse publiku shqiptar nuk ka pse të dijë vetëm emrin e investitorit amerikan.
Duhet të dijë edhe kush qëndron pas pjesës shqiptare të projektit.
NGA PROJEKTI TURISTIK TEK PROTESTA KUNDËR RAMËS
The New Yorker nuk e ka ndërtuar këtë histori vetëm nga distanca.
Gazetari Dexter Filkins erdhi në Shqipëri, udhëtoi drejt Zvërnecit, takoi banorë dhe ndoqi protestat në Tiranë.
Dhe ajo që përshkruan është një transformim i rëndësishëm i protestës.
Në fillim, kundërshtimi ishte i përqendruar te projekti i Kushnerit.
Por më pas protesta mori një dimension shumë më të gjerë.
Nga kundërshtimi ndaj projektit, ajo kaloi në një revoltë kundër mënyrës së qeverisjes së Edi Ramës.
Një prej personave të intervistuar nga revista e përmbledh këtë ndryshim me një fjali:
“THIS IS MUCH BIGGER THAN JARED KUSHNER NOW.”
“Është shumë më e madhe se Jared Kushner tani.”
Dhe pikërisht kjo është pika ku çështja e Sazanit dhe Zvërnecit del përtej një konflikti për një projekt turistik.
Ajo bëhet një debat për pushtetin, pronësinë, transparencën dhe marrëdhënien mes politikës dhe biznesit.
OLIGARKËT, POLITIKA DHE KAPITALI NDËRKOMBËTAR
The New Yorker e vendos historinë shqiptare brenda një tabloje shumë më të gjerë.
Artikulli trajton mënyrën se si Jared Kushner ka ndërthurur aktivitetin e biznesit me marrëdhëniet politike dhe diplomatike, përfshirë fondin e tij Affinity Partners dhe investimet e rëndësishme nga vendet e Gjirit.
Në këtë kontekst, Shqipëria nuk shfaqet si një histori e izoluar.
Ajo bëhet pjesë e një diskutimi ndërkombëtar mbi kufirin mes biznesit, politikës dhe diplomacisë.
Në Shqipëri, ky diskutim merr një ngarkesë edhe më të madhe për shkak të historisë së gjatë të konflikteve mbi tokën, investimet strategjike, pronësinë dhe marrëdhëniet mes biznesit të madh dhe pushtetit.
DHE KËTU DEL PYETJA QË NUK MUND TË SHMANGËT
Jared Kushner është një emër i njohur.
Edi Rama është një emër i njohur.
Ivanka Trump është një emër i njohur.
Richard Grenell është një emër i njohur.
Nat Rothschild është një emër i njohur.
Por kush janë shqiptarët që, sipas The New Yorker, lidhen me pothuajse një të katërtën e projektit?
Pse emrat e tyre nuk bëhen publikë?
Kush janë pronarët përfitues?
Dhe pse një pjesë e projektit shumë-miliardësh duhet të jetë e mbështjellë me një strukturë offshore?
Këtu duhet të fillojë investigimi shqiptar.
Jo me teori.
Jo me hamendësime.
Me dokumente.
Regjistrime kompanish.
Pronësi.
Aksione.
Kontrata.
Transaksione.
Dhe marrëdhënie institucionale.
PYETJET QË QEVERIA DHE INVESTITORËT DUHET TË PËRGJIGJEN
Pas publikimit të The New Yorker, qeveria shqiptare dhe kompanitë e përfshira në projekt kanë përballë disa pyetje të drejtpërdrejta:
Kush janë biznesmenët shqiptarë që kontrollojnë pjesën e projektit?
Cila është struktura e plotë e pronësisë?
Kush janë pronarët përfitues të kompanisë offshore?
Kur është krijuar kjo strukturë?
Kur kanë hyrë biznesmenët shqiptarë në projekt?
Sa kapital kanë vendosur?
A kanë pasur marrëdhënie të mëparshme me qeverinë shqiptare?
Kur nisën kontaktet mes qeverisë dhe investitorëve?
Çfarë roli pati statusi i “investitorit strategjik”?
Dhe cilat ishin arsyet e ndryshimeve ligjore që hapën rrugën për zhvillime turistike në zona të mbrojtura?
Këto janë pyetje që nuk mund të mbyllen me një deklaratë politike.
PRONËSIA SHQIPTARE QË NUK PO SHFAQET
The New Yorker e ka zhvendosur debatin.
Nuk është më vetëm pyetja se çfarë do të ndërtojë Jared Kushner në Sazan dhe Zvërnec.
Tani pyetja është:
KUSH ZOTËRON?
KUSH VENDOS?
DHE KUSH PËRFITON?
Nëse pothuajse një e katërta e projektit lidhet me biznesmenë shqiptarë, atëherë emrat e tyre dhe struktura e pronësisë janë një çështje me interes të drejtpërdrejtë publik.
Sepse bëhet fjalë për një projekt shumë-miliardësh që prek Sazanin, Zvërnecin dhe një nga zonat më të rëndësishme turistike e natyrore të Shqipërisë.
Prandaj, pas investigimit të The New Yorker, pyetja më e fortë nuk është më vetëm:
ÇFARË KËRKON KUSHNER NË SHQIPËRI?
Por:
KUSH JANË SHQIPTARËT QË QËNDROJNË PAS PROJEKTIT?
Dhe derisa kjo pyetje të marrë një përgjigje të plotë, transparente dhe të mbështetur në dokumente, në zemër të dosjes Sazan–Zvërnec mbetet një pikëpyetje e madhe:
PRONËSIA SHQIPTARE QË NUK PO SHFAQET.
Burimi: https://www.newyorker.com/magazine/2026/09/21/jared-kushners-dollar-diplomacy?utm_source=chatgpt.com
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
