Nga Redaksia – Një Europë që flet çdo ditë për demokracinë, të drejtat e njeriut dhe liritë individuale po përballet me një debat gjithnjë e më shqetësues: deri ku mund të shkojë mbikëqyrja e qytetarëve në emër të sigurisë?
Në korrik, Parlamenti Europian u përball me një tjetër betejë të fortë rreth të ashtuquajturit “Chat Control”. Në votimin për zgjatjen e regjimit të përkohshëm, 314 eurodeputetë votuan kundër dhe 276 pro, por kundërshtimi nuk arriti shumicën absolute të nevojshme për rrëzimin e masës.
Një vendim ky që ngre pikëpyetje të mëdha për lirinë dhe privatësinë e qytetarëve europianë ka kaluar në institucionet e Bashkimit Europian.
Me Ursula von der Leyen në krye të Komisionit Europian, BE-ja po avancon me politika që kritikët i konsiderojnë si një hap të rrezikshëm drejt mbikëqyrjes së komunikimeve private të qytetarëve.
Bëhet fjalë për atë që është pagëzuar gjerësisht “Chat Control”, një sistem që hap debatin mbi mundësinë e kontrollit dhe analizimit të komunikimeve dixhitale në emër të sigurisë.
Kur privatësia vihet në pikëpyetje
Çdo zgjerim i kapaciteteve të survejimit ngre një pyetje themelore: ku mbaron siguria dhe ku fillon kontrolli i qytetarit?
Në një Europë ku telefoni është bërë pjesë e pandashme e jetës së përditshme, komunikimet tona përmbajnë gjithçka: biseda familjare, dokumente, fotografi, të dhëna personale dhe informacione profesionale.
Nëse teknologjia lejon që këto komunikime të analizohen në mënyrë automatike, atëherë kemi hyrë në një terren ku privatësia nuk mund të konsiderohet më e garantuar si më parë.
Dhe kjo është arsyeja pse kundërshtimi politik ndaj “Chat Control” ka qenë kaq i fortë.
Parlamenti Europian votoi kundër – por masa kaloi
Në votimin e 9 korrikut 2026, 314 eurodeputetë votuan kundër, ndërsa 276 votuan pro vazhdimit të masës.
Pra, shumica e atyre që votuan ishte kundër.
Megjithatë, për shkak të rregullave të votimit në Parlamentin Europian, kërkohej një shumicë absolute e të gjithë eurodeputetëve për ta rrëzuar tekstin. Kjo shumicë nuk u arrit.
Dhe rezultati?
Masa vazhdoi.
Kjo është pikërisht ajo që duhet të shqetësojë qytetarët europianë: edhe kur shumica e eurodeputetëve që morën pjesë në votim shprehën kundërshtimin, mekanizmi institucional bëri që masa të mos binte.
Sot “siguria”, nesër çfarë?
Argumenti kryesor është mbrojtja e fëmijëve dhe lufta kundër materialeve të abuzimit seksual.
Askush nuk mund të jetë kundër këtij qëllimi.
Por problemi fillon kur në emër të një qëllimi të drejtë krijohen mekanizma gjithnjë e më të fuqishëm kontrolli.
Sepse historia e teknologjisë na mëson një gjë: një mekanizëm i krijuar për një qëllim mund të zgjerohet më vonë për qëllime të tjera.
Sot flitet për mbrojtjen e fëmijëve.
Nesër mund të flitet për terrorizmin.
Pastaj për krimin.
Më pas për “dezinformimin”.
Dhe pyetja që mbetet është:
Kush do ta vendosë kufirin?
Nga Europa drejt Shqipërisë?
Ky debat nuk duhet parë si një çështje që prek vetëm Brukselin.
Edhe në Shqipëri po shohim një zgjerim të përdorimit të kamerave inteligjente dhe sistemeve të monitorimit në hapësira publike dhe institucione, përfshirë shkollat.
Dhe kjo duhet të ndezë alarmin për një arsye të thjeshtë:
Kur teknologjia bëhet më e fuqishme, duhet të bëhen edhe më të forta garancitë për të drejtat e njeriut.
Nuk mjafton të thuhet “është për sigurinë”.
Qytetari duhet të dijë çfarë regjistrohet, kush e kontrollon informacionin dhe çfarë ndodh me të dhënat e mbledhura.
Dhe tani vjen euroja dixhitale
Ndërsa debati për survejimin dixhital vazhdon, Europa po ecën paralelisht drejt një tjetër transformimi të madh: euroja dixhitale.
Për qytetarët, kjo ngre një tjetër pyetje themelore:
Sa kontroll do të ketë individi mbi paratë dhe transaksionet e tij në një ekonomi gjithnjë e më dixhitale?
Nuk bëhet fjalë thjesht për teknologjinë.
Bëhet fjalë për lirinë e individit.
Sepse kur komunikimet dixhitale, identiteti dixhital, kamerat inteligjente dhe pagesat dixhitale lidhen gjithnjë e më shumë me njëri-tjetrin, rreziku që duhet diskutuar nuk është teknologjia në vetvete.
Rreziku është përqendrimi i tepërt i informacionit dhe pushtetit.
Europa duhet t’u japë përgjigje qytetarëve të saj.
Dhe Shqipëria duhet të jetë veçanërisht e kujdesshme.
Sepse siguria është e domosdoshme, por liria dhe privatësia nuk mund të trajtohen si pengesa që duhen sakrifikuar sa herë që shfaqet një teknologji e re.
Nëse qytetari nuk ka më kontroll mbi komunikimet e tij, të dhënat e tij dhe jetën e tij dixhitale, atëherë pyetja nuk është më vetëm teknologjike.
Është politike.
Është juridike.
Dhe mbi të gjitha:
Është një pyetje për lirinë.
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
