52.8% kundër rifillimit të negociatave për anëtarësim në BE. Peshkimi, kontrolli mbi burimet dhe sovraniteti ekonomik mposhtën argumentin e integrimit
Nga Redaksia – Islanda ka dhënë një sinjal të fortë politik për Europën: 52.8% e votuesve kanë kundërshtuar rifillimin e negociatave për anëtarësimin në Bashkimin Europian, ndërsa 47.2% kanë votuar pro.
Votimi nuk ishte një referendum përfundimtar për anëtarësimin në BE, por për një pyetje që politikisht është po aq domethënëse: a duhet të rifillojë Islanda procesin e negociatave për anëtarësim, të ndërprerë prej 13 vitesh?
Përgjigjja e shumicës ishte: JO.
Dhe ky “jo” vjen nga një vend që tashmë është ekonomikisht dhe institucionalisht shumë pranë Bashkimit Europian.
Islandezët nuk pranuan të dorëzojnë kontrollin mbi pasuritë e tyre
Në zemër të debatit ishte një çështje që për Islandën është strategjike: peshkimi.
Industria e peshkimit dhe ajo detare kanë një peshë të jashtëzakonshme në ekonominë islandeze. Kundërshtarët e anëtarësimit druhen se hyrja në BE do të sillte kufizime mbi mënyrën se si Islanda menaxhon burimet e saj detare, për shkak të Politikës së Përbashkët të Peshkimit.
Për islandezët, pyetja nuk ishte thjesht se sa para mund të sillte BE-ja.
Pyetja ishte shumë më themelore:
Kush do të vendosë për pasuritë e Islandës – islandezët apo institucionet europiane?
Dhe shumica zgjodhi të mos e çojë vendin drejt një varësie të re institucionale.
Mund të jesh pjesë e Europës pa qenë pjesë e BE-së
Ky është ndoshta mesazhi më i rëndësishëm i votimit.
Islanda nuk është një vend i izoluar nga Europa. Ajo është pjesë e Zonës Ekonomike Europiane dhe Schengenit, duke pasur akses në tregun europian dhe lidhje të forta ekonomike me vendet e BE-së.
Pra, islandezët treguan se ekziston edhe një alternativë tjetër:
bashkëpunim me Europën pa anëtarësim të plotë në BE.
Kjo e bën rezultatin edhe më të rëndësishëm, sepse “jo”-ja nuk erdhi nga një vend që dëshiron të largohet nga Europa, por nga një vend që tashmë bashkëpunon ngushtë me të.
Brukseli nuk është sinonim i Europës
Debati islandez ngre një pyetje që shpesh shmanget në vende si Shqipëria:
A është e njëjta gjë Europa dhe Bashkimi Europian?
Jo domosdoshmërisht.
Europa është një hapësirë historike, kulturore dhe gjeografike shumë më e madhe se BE-ja. Bashkimi Europian është një strukturë politike dhe institucionale specifike, me rregulla të përbashkëta dhe kompetenca që shtetet anëtare i ushtrojnë së bashku.
Prandaj, vota islandeze tregon se një shoqëri mund të kërkojë marrëdhënie të ngushta me Europën, tregti dhe bashkëpunim, ndërsa në të njëjtën kohë të kërkojë të ruajë kontrollin mbi disa fusha strategjike.
Gjeopolitika nuk e mundi interesin kombëtar
Lufta në Ukrainë, tensionet në Arktik dhe Atlantikun e Veriut, si dhe politika e administratës Trump ndaj Groenlandës, e kishin futur Islandën në një debat të ri strategjik.
Por kur erdhi momenti i votimit, çështjet konkrete të interesit kombëtar peshuan më shumë.
Peshkimi. Burimet. Sovraniteti. Kontrolli ekonomik.
Këto ishin më të rëndësishme se argumenti se “duhet të jemi pjesë e Europës”.
Dhe ky është një leksion politik që nuk mund të anashkalohet.
Shqipëria duhet ta lexojë me kujdes votën islandeze
Shqipëria është në një pozicion krejt tjetër. Ajo është vend kandidat dhe po zhvillon negociatat për anëtarësim.
Por pikërisht për këtë arsye, debati islandez duhet të shërbejë si një moment reflektimi.
Integrimi europian nuk duhet të trajtohet vetëm si një slogan politik.
Nuk mjafton të thuhet “BE-ja është e ardhmja”. Duhet të shtrohen pyetje konkrete:
Çfarë fitojnë shqiptarët?
Çfarë humbet shteti shqiptar?
Çfarë ndodh me pasuritë natyrore?
Kush kontrollon sektorët strategjikë?
Çfarë ndodh me bujqësinë, energjinë, detin, tokën dhe burimet minerare?
Dhe mbi të gjitha: sa hapësirë vendimmarrjeje do të mbetet për institucionet shqiptare?
Këto nuk janë pyetje kundër Europës. Janë pyetje që çdo shtet serioz duhet t’ia bëjë vetes përpara se të marrë vendime historike.
Islanda dha një sinjal që nuk duhet injoruar
Vota islandeze nuk është një deklaratë lufte ndaj Europës.
Është një deklaratë për prioritetin që një pjesë e madhe e shoqërisë islandeze i jep sovranitetit dhe kontrollit mbi interesat strategjike të vendit.
Në një Europë ku zgjerimi i BE-së po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm, Islanda zgjodhi të ndalojë dhe të thotë:
Jo kaq shpejt. Jo pa diskutuar çmimin. Jo pa mbrojtur interesin kombëtar.
Dhe ndoshta ky është mesazhi që mungon në shumë prej debateve politike shqiptare:
Integrimi nuk duhet të jetë dorëzim i verbër. Duhet të jetë marrëveshje ku interesi kombëtar mbrohet dhe respektohet.
Islanda votoi “JO” për rifillimin e negociatave.
Tani pyetja është:
A do të ketë Shqipëria ndonjëherë guximin të diskutojë me të njëjtën seriozitet se çfarë kërkon nga Europa, në vend që vetëm të pyesë se çfarë kërkon Europa prej Shqipërisë?
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
