Alarm për tregun e punës dhe të ardhmen demografike të vendit
Nga Redaksia – Shqipëria po përjeton një ndryshim të fortë në strukturën e tregut të punës. Një vend që për dekada është karakterizuar nga emigrimi masiv i shqiptarëve drejt vendeve të Bashkimit Evropian, po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një destinacion për fuqinë punëtore të huaj.
Të dhënat më të fundit të INSTAT tregojnë një rritje të ndjeshme të numrit të shtetasve të huaj që jetojnë dhe punojnë në Shqipëri. Në fund të vitit 2025, në vend rezultonin 32.163 shtetas të huaj me leje qëndrimi, ose 46,6% më shumë se një vit më parë, kur numri ishte rreth 21,9 mijë.
Shifra bëhet edhe më domethënëse po të shihet në një periudhë më të gjatë. Në vitin 2021, në Shqipëri rezultonin rreth 14,9 mijë të huaj me leje qëndrimi. Pra, në vetëm katër vjet, numri i tyre është më shumë se dyfishuar.
Mbi gjysma vijnë për të punuar
Arsyeja kryesore e ardhjes së shtetasve të huaj në Shqipëri është punësimi. Sipas të dhënave zyrtare, 55,1% e lejeve të qëndrimit janë dhënë për arsye punësimi.
Pas punësimit renditet bashkimi familjar me 19,8%, ndërsa arsyet humanitare përbëjnë 7,9% dhe studimet 3,1%.
Profili demografik është gjithashtu i qartë: 65% e të huajve janë meshkuj dhe 35% femra, ndërsa grupmosha më e përfaqësuar është ajo 30–39 vjeç, me 24,5% të totalit.
Kjo tregon se një pjesë e konsiderueshme e fluksit të ri nuk lidhet thjesht me vizitorë apo qëndrime afatshkurtra, por me njerëz që vijnë për të hyrë drejtpërdrejt në tregun shqiptar të punës.
Azia po rritet me ritme të jashtëzakonshme
Edhe pse Evropa vazhdon të ketë peshën kryesore, me 52,9% të totalit të shtetasve të huaj me leje qëndrimi, dinamika më e fortë po vjen nga Azia.
Në fund të vitit 2025, numri i shtetasve aziatikë arriti në 9.891 persona, duke shënuar një rritje prej 117,6% brenda vetëm një viti.
Në këtë ndryshim spikasin veçanërisht India dhe Filipinet.
India renditet e treta në total, me 2.886 persona, ose rreth 9% të totalit, duke shënuar një rritje prej 87,6%.
Filipinet renditen të katërtat, me 2.401 persona, ose 7,5% të totalit. Rritja e tyre është edhe më e fortë: 136,1% krahasuar me vitin 2024.
Ndërkohë, nga Evropa kryesojnë Kosova me 6.284 persona dhe Italia me 4.065 persona.
Fluksi nuk duket se do të ndalet
Një tjetër shifër që ngre pikëpyetje për të ardhmen është rritja e aplikimeve për leje qëndrimi.
Gjatë vitit 2025, aplikimet u rritën me 43,5%. Vetëm kërkesat nga India dhe Filipinet përbënin 26,6% të të gjitha aplikimeve, pra më shumë se një në çdo katër aplikime.
Nëse kjo tendencë vazhdon edhe në vitet e ardhshme, prania e fuqisë punëtore nga vendet aziatike pritet të bëhet edhe më e dukshme në ekonominë shqiptare.
Nga eksportues i fuqisë punëtore në importues të saj?
Këtu qëndron një nga pyetjet më të mëdha për Shqipërinë.
Pse një vend me miliona shqiptarë që kanë emigruar jashtë po detyrohet të kërkojë punëtorë nga vende të tjera?
Përgjigjja lidhet me disa faktorë: emigrimin e vazhdueshëm të shqiptarëve në moshë pune, mungesën e fuqisë punëtore në sektorë të ndryshëm, zhvillimin e turizmit dhe ndërtimit, si dhe kërkesën në rritje për punonjës në sektorët ku bizneset shqiptare kanë vështirësi të gjejnë staf vendas.
Por përtej nevojave të momentit, kjo është një çështje që prek drejtpërdrejt demografinë, tregun e punës dhe të ardhmen ekonomike të vendit.
Nëse të rinjtë shqiptarë vazhdojnë të largohen dhe vendet e tyre të punës plotësohen gjithnjë e më shumë nga punonjës të ardhur nga jashtë, Shqipëria mund të përballet me një ndryshim të rëndësishëm të strukturës së saj shoqërore dhe ekonomike.
Edhe qëndrimi i parregullt është rritur
Paralelisht me emigracionin e rregullt, të dhënat tregojnë edhe një rritje të numrit të të huajve të identifikuar me qëndrim të parregullt.
Gjatë vitit 2025 u identifikuan 1.926 shtetas të huaj me qëndrim të parregullt, nga 1.540 në vitin 2024. Kjo përfaqëson një rritje prej 25%.
Kjo shifër kërkon vëmendje të veçantë nga institucionet, sidomos në kushtet e një fluksi në rritje dhe të një tregu pune që po bëhet gjithnjë e më i varur nga fuqia punëtore e huaj.
Shqipëria përballë një realiteti të ri
Shifrat nuk tregojnë thjesht një rritje të numrit të të huajve. Ato tregojnë një ndryshim të drejtimit të lëvizjes së fuqisë punëtore.
Nga një vend që për dekada eksportoi punëtorë, Shqipëria po bëhet një vend që importon fuqi punëtore.
Kjo mund të jetë një nevojë ekonomike e momentit, por njëkohësisht është një sinjal serioz për gjendjen e tregut vendas të punës dhe për krizën demografike që po përjeton vendi.
Pyetja që duhet t’i bëhet sot institucioneve nuk është vetëm sa punëtorë të huaj do të vijnë në Shqipëri, por pse Shqipëria po humbet kaq shumë nga fuqia e saj punëtore dhe çfarë politike konkrete po ndërmerren për të rikthyer shqiptarët në vendin e tyre.
Sepse nëse ky trend vazhdon, debati për emigracionin nuk do të jetë më vetëm për shqiptarët që largohen nga Shqipëria, por edhe për një Shqipëri që po ndryshon gjithnjë e më shumë nga ata që po vijnë për të zëvendësuar boshllëqet e krijuara. /JOQ
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
