ERE licenson “Tigri 1” dhe “Tigri 3”, dy centralet lundrues në Vlorë me histori të debatueshme …

Nga Redaksia – Enti Rregullator i Energjisë (ERE) ka licensuar për prodhimin e energjisë elektrike centralet lundrues “Tigri 1” dhe “Tigri 3”, të cilat tashmë janë në pronësi të shtetit shqiptar përmes Korporatës Elektroenergjitike Shqiptare (KESH). Vendimi vjen pavarësisht kundërshtive të qytetarëve, ekspertëve dhe organizatave mjedisore, të cilët prej vitesh kanë ngritur shqetësime për ndikimin e këtyre impianteve në mjedis dhe për kostot financiare të marrëveshjes.

Bordi Drejtues i ERE-s, më 6 nëntor 2026, vendosi licensimin e KESH-it për prodhimin e energjisë elektrike nga centrali lundrues “Tigri 1”, me kapacitet të instaluar 50 MW, dhe “Tigri 3”, me kapacitet të instaluar 60 MW. Licenca është dhënë për një periudhë pesëvjeçare, por vendimi përmban edhe një klauzolë sipas së cilës, nëse impiantet operojnë në mënyrë të vazhdueshme 24 orë në ditë për dy vite, licenca përfundon pas plotësimit të kësaj periudhe.

Një marrëveshje që nisi në vitin 2022

Historia e dy centraleve lundrues nisi në shkurt të vitit 2022, pas krizës energjetike të shkaktuar nga lufta në Ukrainë. Qeveria shqiptare, në përpjekje për të siguruar furnizimin me energji elektrike, ndërmori nismën për marrjen me qira të dy anijeve-termocentrale.

Operacioni u drejtua nga ish-zëvendëskryeministrja dhe ministrja e Infrastrukturës, Belinda Balluku, ndërsa marrëveshja u nënshkrua me bashkimin e kompanive ndërkombëtare “Excelerate Global Operations” dhe “Renco”. Në atë kohë, marrëveshja u prezantua si një zgjidhje emergjente për krizën energjetike, por u shoqërua me debate të forta mbi kostot, leverdinë ekonomike dhe ndikimin mjedisor.

Sipas marrëveshjes, shteti shqiptar do të paguante rreth 90 mijë dollarë në muaj për qiranë dhe mirëmbajtjen e centraleve. Ambientaliste dhe ekspertë të ndryshëm ngritën shqetësime për ndotjen e detit, emetimet e gazrave dhe gjendjen teknike të impianteve, duke argumentuar se anijet kishin ardhur nga Bangladeshi dhe ndodheshin pranë fundit të ciklit të tyre të përdorimit.

Kundërshtitë mjedisore dhe financiare

Centrali lundrues në zonën e Triportit, në Vlorë, u bë objekt i kundërshtive nga shoqata mjedisore, qytetarë, ekspertë dhe përfaqësues të diasporës. Kundërshtarët e projektit argumentuan se aktiviteti i dy impianteve mund të shkaktonte pasoja në ekosistemin detar, për shkak të ndotjes nga gazrat dhe mbetjet hidrokarbure.

Kritika pati edhe për përfitimin ekonomik të marrëveshjes, pasi dy centralet, sipas raporteve të KESH-it për vitet 2024 dhe 2025, kontribuuan me rreth 1.4% të prodhimit vendas të energjisë elektrike gjatë dy viteve të fundit.

Katër vite pas marrëveshjes fillestare, në shtator të vitit 2026, dy centralet lundrues kaluan në pronësi të shtetit shqiptar, përmes KESH-it. Ky ndryshim pronësie solli nevojën për dokumentacion të ri dhe procedura të tjera administrative, përfshirë licensimin për prodhimin e energjisë elektrike dhe përditësimin e lejes mjedisore.

KESH kërkon licensimin, ERE nis procedurat

Në korrik të vitit 2026, KESH iu drejtua Entit Rregullator të Energjisë me kërkesë për licensimin e “Tigri 1” dhe “Tigri 3”. Kërkesa u firmos nga administratorja e atëhershme e KESH-it, Viola Haxhiademi.

ERE nisi procedurat administrative, kërkoi informacion nga institucionet përkatëse dhe njoftoi palët e interesuara për paraqitjen e kundërshtive. Në këtë proces, Ministria e Infrastrukturës, e drejtuar nga Enea Karakaçi, mbajti qëndrimin se impiantet nuk kishin nevojë për një licensim të ri, pasi ishin licensuar më herët, në vitin 2023, kur ndodheshin ende në pronësi të kompanive të huaja.

Megjithatë, ERE kërkoi rinovimin e dokumentacionit, duke argumentuar se kalimi i centraleve në pronësi shtetërore kërkonte plotësimin e procedurave përkatëse.

Në gusht të vitit 2026, një numër qytetarësh, ekspertësh dhe shoqatash mjedisore iu drejtuan ERE-s me kërkesa për refuzimin e licensimit, duke paraqitur argumente mbi rreziqet mjedisore dhe kostot financiare të projektit.

Procesi gjyqësor dhe raportet e ekspertëve

Debati për dy centralet lundrues ishte shtrirë edhe në gjykata. Në vitin 2023, shoqata mjedisore kërkuan në Gjykatën Administrative të Shkallës së Parë në Tiranë shfuqizimin e lejes mjedisore për “Tigrat”.

Në këtë proces, KESH paraqiti një raport vlerësimi mjedisor të përgatitur nga një ekspert privat. Gjykata thirri gjithashtu një ekspert tjetër për të shqyrtuar çështjen, i cili përgatiti një raport teknik ku arriti në përfundimin se centralet lundrues nuk ndotnin mjedisin, duke paraqitur të dhëna dhe argumente në mbështetje të vlerësimit të tij.

Mbi bazën e këtij procesi, Gjykata Administrative e Shkallës së Parë, më 23 tetor 2025, rrëzoi kërkesën e shoqatave mjedisore për shfuqizimin e lejes së parë mjedisore të centraleve, të dhënë në vitin 2023.

Vendimi u apelua nga shoqatat, por sipas materialit, Gjykata Administrative e Apelit ende nuk e kishte shqyrtuar çështjen, duke bërë që vendimi i shkallës së parë të mos ishte përfundimtar.

Ndërkohë, Ministri i Mjedisit, Sofjan Jaupaj, miratoi më 23 shtator 2026 përditësimin e lejes mjedisore për dy impiantet, dokumentacion i cili u përdor në procedurën e licensimit.

ERE distancohet nga përgjegjësia për kostot dhe mënyrën e operimit

Në vendimin e saj, ERE është kujdesur të sqarojë se licensimi për prodhimin e energjisë elektrike nuk përbën miratim të mënyrës së shfrytëzimit të impianteve, kostove të prodhimit apo transaksioneve që KESH do të kryejë në tregun e energjisë.

Institucioni thekson se operimi i centraleve mbetet subjekt i kërkesave teknike, rregullave të operimit dhe rregullave të tregut të energjisë elektrike, të cilat duhet të zbatohen nga subjektet pjesëmarrëse në përputhje me kuadrin ligjor në fuqi.

Ky sqarim shihet si një ndarje e përgjegjësive mes licensimit të aktivitetit dhe mënyrës se si do të shfrytëzohen impiantet, si dhe kostove dhe transaksioneve që do të shoqërojnë prodhimin e energjisë.

Me licensimin e “Tigri 1” dhe “Tigri 3”, dy centralet lundrues në Vlorë marrin autorizimin për të vijuar aktivitetin e prodhimit të energjisë elektrike, ndërsa debatet për efektet mjedisore, kostot ekonomike dhe përgjegjësitë institucionale mbeten ende të hapura. /Boldnews

© Copyright of PatriotikMedia.al

Back To Top