Nga Redaksia – Një marrëveshje e firmosur në vitin 2003 nga Colin Powell dhe Fatos Nano, që mbronte shtetasit amerikanë nga dorëzimi në Gjykatën Penale Ndërkombëtare pa pëlqimin e SHBA-së, tashmë po shkon drejt fundit. Vendimi i Kuvendit shqiptar vjen pas më shumë se dy dekadash dhe në një moment kur Shqipëria ndodhet në procesin e integrimit europian.
Një kapitull 23-vjeçar në marrëdhëniet juridike Shqipëri–SHBA po mbyllet.
Kuvendi i Shqipërisë ka miratuar ligjin nr. 97/2026, për përfundimin e marrëveshjes së vitit 2003 mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës lidhur me dorëzimin e personave në Gjykatën Penale Ndërkombëtare.
Bëhet fjalë për marrëveshjen e nënshkruar më 2 maj 2003 në Tiranë nga sekretari amerikan i Shtetit, Colin Powell, dhe kryeministri i atëhershëm shqiptar, Fatos Nano.
Marrëveshja ishte pjesë e politikës amerikane të asaj periudhe për të garantuar që shtetasit amerikanë, përfshirë personelin ushtarak dhe kategori të tjera personash të mbuluara nga marrëveshja, të mos dorëzoheshin në Gjykatën Penale Ndërkombëtare pa pëlqimin e Shteteve të Bashkuara.
Në atë kohë, kjo marrëveshje shkaktoi shqetësim të fortë në Bashkimin Europian.
BE-ja e kërkoi prej vitesh anulimin
Brukseli e konsideronte marrëveshjen problematike për shkak të qëndrimit të BE-së ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare dhe Statutit të Romës.
Për vite me radhë, Shqipërisë i është kërkuar që të përafrojë politikën e saj me qëndrimin europian dhe të heqë marrëveshjen dypalëshe me SHBA-në.
Tashmë, pas më shumë se dy dekadash, qeveria shqiptare ka ndërmarrë hapin konkret.
Me miratimin e ligjit nr. 97/2026, Shqipëria ka vendosur të denoncojë marrëveshjen e vitit 2003.
Presidenti i Republikës e ka dekretuar ligjin me dekretin nr. 505, datë 22 shtator 2026, i cili është botuar në Fletoren Zyrtare.
Megjithatë, procedura nuk duhet ngatërruar me një anulim të menjëhershëm të marrëveshjes. Ekzistojnë hapat ligjorë dhe ndërkombëtarë të njoftimit dhe hyrjes në fuqi të denoncimit.
Nga Powell dhe Nano te Rama dhe Brukseli
Në vitin 2003, marrëveshja ishte një shenjë e qartë e orientimit strategjik të Shqipërisë drejt SHBA-së.
Sot situata është ndryshe.
Shqipëria është në një fazë të avancuar të procesit të integrimit europian dhe prej vitesh Brukseli ka kërkuar përafrimin e legjislacionit dhe politikës shqiptare me standardet e Bashkimit Europian.
Pikërisht këtu lind pyetja politike:
A është përfundimi i marrëveshjes Powell–Nano një tjetër hap i Shqipërisë drejt përafrimit me BE-në?
Fakti që BE-ja e ka kërkuar prej vitesh këtë ndryshim është i dokumentuar. Por një gjë tjetër është nëse denoncimi i marrëveshjes ka qenë një kusht konkret dhe formal i procesit të negociatave.
Për këtë kërkohet më shumë transparencë nga qeveria shqiptare.
Po SHBA-ja, çfarë qëndrimi ka?
Kjo është ndoshta pjesa më e rëndësishme e gjithë çështjes.
Marrëveshja që po përfundon nuk është një marrëveshje e zakonshme. Ajo u nënshkrua në Tiranë nga një prej figurave më të rëndësishme të administratës amerikane të asaj kohe, Colin Powell.
Prandaj lind pyetja:
A është konsultuar me Uashingtonin përpara se Shqipëria të vendoste për denoncimin e marrëveshjes?
Deri tani nuk ka një dokument publik që të tregojë qartë se çfarë komunikimesh janë zhvilluar mes qeverisë shqiptare dhe administratës amerikane përpara këtij vendimi.
Dhe kjo e bën edhe më interesante mënyrën se si është trajtuar publikisht çështja.
Një marrëveshje që për 23 vjet ka qenë pjesë e marrëdhënieve juridike Shqipëri–SHBA po përfundon, ndërsa vendimi nuk është shoqëruar me ndonjë debat të madh publik.
Çfarë ndryshon pas përfundimit të marrëveshjes?
Me përfundimin e marrëveshjes, Shqipëria nuk do të ketë më atë mekanizëm të posaçëm dypalësh të vitit 2003 që kërkonte pëlqimin e SHBA-së për dorëzimin e personave amerikanë të mbuluar prej saj në Gjykatën Penale Ndërkombëtare.
Kjo nuk do të thotë se çdo shtetas amerikan mund të dërgohet automatikisht në Hagë.
Juridiksioni i Gjykatës Penale Ndërkombëtare dhe procedurat përkatëse vazhdojnë të zbatohen sipas kuadrit ndërkombëtar.
Por ndryshimi politik dhe juridik është i qartë:
një mbrojtje e posaçme që SHBA-ja kishte siguruar në Shqipëri që prej vitit 2003 po hiqet.
Pse tani dhe pse në heshtje?
Kjo është pyetja që kërkon përgjigje.
Pse pas 23 vitesh?
Pse pikërisht tani?
A lidhet vendimi me procesin e integrimit europian?
A është pjesë e përafrimit të Shqipërisë me politikën e BE-së ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare?
Çfarë komunikimesh janë zhvilluar me Uashingtonin?
Dhe pse një ndryshim i tillë në një marrëveshje të nënshkruar nga Colin Powell dhe Fatos Nano nuk është shoqëruar me një debat më të madh publik?
Këto janë pyetje që qeveria shqiptare duhet t’u japë përgjigje.
Sepse nuk bëhet fjalë thjesht për një ligj teknik.
Bëhet fjalë për një marrëveshje të vitit 2003 që për më shumë se dy dekada ka qenë pjesë e arkitekturës juridike të marrëdhënieve Shqipëri–SHBA dhe që tashmë, në vitin 2026, po mbyllet në një kohë kur Tirana po afrohet gjithnjë e më shumë me Brukselin.
Nga Powell dhe Nano në vitin 2003, te Rama dhe BE-ja në vitin 2026: 23 vjet më pas, një marrëveshje që dikur vendosi Shqipërinë mes Uashingtonit dhe Brukselit po del nga skena.
© Copyright of PatriotikMedia.al
