Nga Redaksia – Marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Arabisë Saudite kanë hyrë në një fazë të re tensionesh, pasi presidenti amerikan Donald Trump ka vendosur kushte të reja për bashkëpunimin me mbretërinë saudite.
Së fundmi, Trump kërkoi që Arabia Saudite të njohë Izraelin si kusht paraprak për zbatimin e marrëveshjes së re për energjinë bërthamore mes dy vendeve, një kërkesë që nuk ishte pjesë e marrëveshjes fillestare. Kjo erdhi pas deklaratave të mëhershme të tij, ku pretendoi se Princi i Kurorës Mohammed bin Salman kishte bërë përpjekje të mëdha për të siguruar bashkëpunimin ekonomik me SHBA-në.
Megjithatë, pavarësisht këtyre përplasjeve, analistët vlerësojnë se Uashingtoni vazhdon të ketë varësi të konsiderueshme nga Arabia Saudite në disa fusha strategjike.
1. Ndikimi në botën islame
Arabia Saudite gëzon një pozitë unike në botën myslimane, pasi është kujdestare e dy xhamive më të shenjta të Islamit, në Mekë dhe Medinë. Për dekada me radhë, mbretëria ka qenë një nga aleatët më të rëndësishëm të SHBA-së, duke mbështetur në shumë raste objektivat amerikane në Lindjen e Mesme dhe më gjerë.
Ky rol i jep Riadit një ndikim të madh politik dhe fetar mbi shumë vende myslimane, ndikim që shpesh ka shërbyer edhe për interesat strategjike të Uashingtonit.
2. Investimet gjigante në ekonominë amerikane
Arabia Saudite mbetet një nga investitorët më të mëdhenj në ekonominë amerikane. Gjatë vizitës së Trump në Riad në vitin 2025, mbretëria njoftoi një plan investimesh me vlerë rreth 600 miliardë dollarë në SHBA.
Një pjesë e konsiderueshme e këtyre fondeve është planifikuar të investohet në sektorin e teknologjisë, duke forcuar konkurrueshmërinë amerikane ndaj Kinës.
3. Blerjet masive të armëve amerikane
Arabia Saudite është ndër klientët më të mëdhenj të industrisë ushtarake amerikane.
Sipas të dhënave ndërkombëtare, gjatë viteve të fundit ajo ka qenë importuesja kryesore e armëve amerikane, ndërsa marrëveshjet e reja përfshijnë kontrata me vlerë mbi 140 miliardë dollarë. Këto blerje përbëjnë një burim të rëndësishëm të ardhurash për industrinë e mbrojtjes në SHBA.
4. Roli në arkitekturën e sigurisë rajonale
Në vitet e fundit është diskutuar gjithnjë e më shumë ideja e krijimit të një aleance të vendeve myslimane, e quajtur jozyrtarisht “NATO-ja Islamike”, ku Arabia Saudite, Pakistani, Egjipti dhe Turqia konsiderohen shtyllat kryesore.
Edhe pse një strukturë e tillë nuk është formalizuar, bashkëpunimi ushtarak dhe i sigurisë mes këtyre vendeve shihet si një element i rëndësishëm për ruajtjen e interesave amerikane në rajon.
5. Roli vendimtar i petrodollarit
Një nga shtyllat kryesore të fuqisë ekonomike amerikane mbetet sistemi i tregtimit të naftës në dollarë, i njohur si petrodollari.
Arabia Saudite ka luajtur rol kyç në ruajtjen e këtij sistemi. Për sa kohë që Riadi vazhdon të shesë naftën kryesisht në dollarë amerikanë, alternativat si përdorimi i juanit kinez në tregtinë e energjisë mbeten të kufizuara.
A mund ta përdorë Arabia Saudite këtë ndikim?
Ekspertët argumentojnë se Arabia Saudite zotëron mjete të rëndësishme presioni ndaj SHBA-së, duke filluar nga investimet ekonomike dhe bashkëpunimi ushtarak deri te ndikimi në botën islame dhe tregjet globale të energjisë.
Megjithatë, deri më tani mbretëria ka zgjedhur të ruajë partneritetin strategjik me Uashingtonin dhe nuk ka shfaqur shenja se synon të ndryshojë rrënjësisht këtë marrëdhënie. Edhe pse mundësia teorike ekziston, një shkëputje e tillë do të kishte pasoja të mëdha për të dyja palët dhe për ekuilibrin gjeopolitik në Lindjen e Mesme.
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
