Kriza financiare e Francës thellohet: Ikja e kapitalit, rritja e borxhit dhe beteja për arin europian …

Nga Redaksia – Franca po përballet me një përkeqësim të ekuilibrave financiarë, ndërsa presioni mbi borxhin publik, largimi i kapitalit dhe rritja e interesave të obligacioneve po shtojnë shqetësimet për stabilitetin e euros. Në këtë panoramë, ari fizik po merr një rëndësi gjithnjë e më të madhe strategjike. Vendet europiane po rikthejnë rezervat e arit në territorin e tyre, duke ngritur një pyetje të rëndësishme: kujt i përket realisht ari kombëtar dhe kush e kontrollon atë në rast të një krize të madhe financiare?

Franca në vështirësi: Borxhi publik dhe largimi i kapitalit

Problemet financiare të Francës po thellohen në një moment kur Europa po përballet me pasiguri ekonomike dhe gjeopolitike. Deficiti buxhetor francez është rreth 5% e Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa raporti i borxhit ndaj ekonomisë vazhdon të rritet.

Një tjetër shqetësim është përkeqësimi i pozicionit të investimeve dhe dalja e kapitalit jashtë vendit. Këto zhvillime po ushtrojnë presion mbi sistemin financiar francez dhe po shtojnë nevojën për financim të mëtejshëm.

Në tregjet financiare, investitorët kërkojnë norma më të larta interesi kur perceptojnë rritje të rrezikut. Pikërisht kjo po vihet re në tregun e obligacioneve franceze, ku yield-et 10-vjeçare kanë shfaqur rritje të fortë, madje edhe në periudha kur interesat në tregjet e tjera europiane kanë shënuar ulje.

Diferenca mes interesave franceze dhe atyre gjermane është një tregues i rëndësishëm i shqetësimit të investitorëve për financat e Parisit.

Ari europian: Pse shtetet po i rikthejnë rezervat në vendet e tyre?

Në një kohë kur besimi te sistemi financiar ndërkombëtar po vihet në provë, ari fizik po rikthehet në qendër të strategjisë monetare të vendeve europiane.

Sipas analizës së publikuar, disa banka qendrore kanë ndërmarrë lëvizje të rëndësishme për të ndryshuar vendndodhjen e rezervave të tyre:

• Austria: Riktheu 90 tonë ar nga Londra gjatë viteve 2015–2018.
• Gjermania: Zhvendosi 930 tonë nga Londra drejt Frankfurtit në vitin 2000 dhe 674 tonë nga Nju Jorku drejt Parisit dhe Frankfurtit gjatë viteve 2013–2017.
• Holanda: Riktheu 122.5 tonë nga Nju Jorku në Amsterdam në vitin 2014. Analiza pretendon gjithashtu se gjatë marsit–gushtit 2026 u zhvendosën 78 tonë nga Nju Jorku dhe 7 tonë nga Kanadaja.
• Franca: Sipas burimit, përfundoi rikthimin e rezervave të arit nga Rezerva Federale e Nju Jorkut gjatë periudhës korrik 2025–janar 2026.

Sot, sipas kësaj analize, i gjithë ari francez ruhet në Paris, në kasafortën e sigurisë së Bankës së Francës, të njohur si “La Souterraine”.

Ky proces nuk është thjesht një çështje logjistike. Ai lidhet me sigurinë financiare, pavarësinë monetare dhe rrezikun që rezervat kombëtare të mund të bllokohen në rast konfliktesh politike apo sanksionesh ndërkombëtare.

Kush e zotëron arin: Shteti apo banka qendrore?

Një nga çështjet më të ndjeshme që po diskutohet në Europë është pronësia ligjore mbi rezervat kombëtare të arit.

Në Itali, kjo çështje është bërë objekt debati politik, pasi aleanca qeverisëse e Giorgia Melonit ka kërkuar të qartësojë se ari i vendit i përket popullit italian dhe jo thjesht Bankës Qendrore.

Por çështja nuk është vetëm simbolike. Në rast të një krize të rëndë monetare, kontrolli ligjor mbi rezervat e arit mund të bëhet vendimtar për aftësinë e një shteti për të mbrojtur sovranitetin e tij financiar.

Në rastin e Francës, situata është e ndryshme nga ajo e Italisë. Ari francez është ligjërisht pronë e Thesarit të Shtetit, ndërsa Banka e Francës ka përgjegjësinë për ruajtjen dhe administrimin e tij, sipas nenit L.141-2 të Kodit Monetar dhe Financiar francez.

Kjo e bën Francën një rast të veçantë në debatin europian për pronësinë dhe kontrollin e rezervave kombëtare.

TARGET2: Mekanizmi financiar që lidh bankat qendrore europiane

Një tjetër element thelbësor i kësaj krize është sistemi TARGET2, mekanizmi përmes të cilit regjistrohen dhe shlyhen transaksionet ndërkufitare ndërmjet bankave qendrore të Eurosistemit.

Kur kapitali largohet nga një shtet dhe transferohet në një tjetër, këto lëvizje reflektohen në bilancet TARGET2.

Në këtë sistem, një vend mund të regjistrojë pozicion negativ, ndërsa një tjetër pozicion pozitiv.

Analiza argumenton se ari i mbajtur në rezervat e Eurosistemit përbën një element të rëndësishëm të sigurisë financiare të këtij mekanizmi. Rezervat e arit të bankave qendrore të Eurosistemit vlerësohen në rreth 10.800 tonë.

Për këtë arsye, ari nuk shihet vetëm si një rezervë monetare, por edhe si një element strategjik në arkitekturën financiare europiane.

Rritja e yield-eve dhe presioni mbi euron

Rritja e interesave të obligacioneve franceze është një sinjal që tregjet nuk mund ta injorojnë.

Kur një shtet detyrohet të paguajë interesa më të larta për të tërhequr investitorë, kostoja e financimit të borxhit rritet. Kjo mund të krijojë një cikël të vështirë: më shumë borxh, më shumë interesa dhe më pak hapësirë për politika ekonomike.

Nëse presioni mbi Francën vazhdon, Banka Qendrore Europiane mund të përballet me kërkesa për ndërhyrje për të stabilizuar tregjet e obligacioneve.

Por çdo ndërhyrje e madhe monetare përmes krijimit të likuiditetit të ri mund të rikthejë shqetësimet për fuqinë blerëse të euros dhe për rritjen e çmimit të arit.

Kujtesa e krizës greke: A mund të bëhet ari objekt konflikti?

Analiza rikthen në vëmendje edhe paralajmërimet e ish-ministrit grek të Financave, Yanis Varoufakis, të përfshira në librin e tij “Adults in the Room”.

Në atë periudhë, gjatë krizës së borxhit grek, u ngrit shqetësimi se në rast përplasjeje me Bankën Qendrore Europiane, rezervat e arit dhe asetet e Bankës Qendrore të Greqisë mund të përfshiheshin në konfliktin financiar për detyrimet ndaj sistemit europian.

Në vitin 2017, gjatë debatit për mundësinë e largimit të Italisë nga eurozona, Mario Draghi paralajmëroi gjithashtu për detyrime të mëdha financiare që Italia do të duhej të përballonte në raport me BQE-në.

Këto episode tregojnë se krizat monetare nuk janë vetëm çështje borxhi dhe interesash. Ato mund të kthehen edhe në përplasje për kontrollin e aseteve strategjike të shteteve.

Ari po rikthehet në qendër të sovranitetit financiar

Europa po hyn në një periudhë ku siguria e rezervave kombëtare, kontrolli mbi arin dhe stabiliteti i monedhës së përbashkët po marrin rëndësi të jashtëzakonshme.

Franca, me deficitin e lartë, borxhin në rritje dhe presionin në tregjet e obligacioneve, përfaqëson një nga pikat më të ndjeshme të këtij realiteti.

Ndërkohë, rikthimi i arit në territoret kombëtare tregon se bankat qendrore nuk e konsiderojnë më të mjaftueshme vetëm sigurinë e sistemit financiar ndërkombëtar.

Në një botë ku sanksionet, konfliktet gjeopolitike dhe krizat monetare mund të ndryshojnë rregullat brenda natës, pyetja nuk është vetëm sa ar zotëron një shtet, por edhe ku ndodhet ai, kush e kontrollon dhe nëse mund të përdoret realisht në momentin e krizës.

A po përgatitet Europa për një krizë të re të euros, ku ari mund të bëhet mburoja e fundit e sovranitetit financiar kombëtar? / ZeroHedge.com

© Copyright of PatriotikMedia.al