Nga Artur Meçollari:
Shqipëria dhe Italia kanë nënshkruar marrëveshje për prodhimin e anijeve luftarake në kantierin e Pashalimanit në Vlorë, përmes bashkëpunimit mes kompanisë shtetërore KAYO dhe Fincantieri.
Projekti parashikon ndërtimin dhe mirëmbajtjen e anijeve ushtarake deri në 80 metra, si dhe punësimin e rreth 400 personave. Investimi vlerësohet rreth 1.2 miliard euro dhe synon gjithashtu eksportin e anijeve në të ardhmen.
Kantieri i Pashalimanit pritet të modernizohet dhe të shndërrohet në një qendër të rëndësishme për industrinë detare dhe mbrojtëse në rajon.
Por fill pas publikimit të këtij projekti, ish-oficeri i Marinës dhe njohësi i çështjeve detare, Artur Meçollari, ka reaguar në rrjetet sociale duke rikujtuar historikun e Kantierit të Pashalimanit dhe projektet e mëparshme të papërfunduara.
Në reagimin e tij, Meçollari thekson se kantieri deri në vitin 2014 ishte në një fazë funksionale të ndërtimit të anijeve, në bashkëpunim me kompaninë hollandeze DAMEN Shipyards, ku u realizuan disa anije dhe u krijua një kapacitet teknik i certifikuar.
Sipas tij, pas vitit 2014 kantieri ka pësuar një rënie të ndjeshme të aktivitetit, duke u reduktuar në operacione bazike mirëmbajtjeje, ndërsa projektet e modernizimit dhe kontratat e diskutuara ndër vite nuk janë çuar deri në fund.
Meçollari rikujton gjithashtu procesin e gjatë të negociatave me DAMEN Shipyards, takimet e nivelit të lartë dhe vendimet e Bordit të Modernizimit të Forcave të Armatosura, si dhe ndryshimet e mëvonshme të drejtimit të projekteve drejt partnerëve të tjerë europianë.
Në thelb të reagimit të tij qëndron shqetësimi për vazhdimësinë e politikave industriale në fushën detare dhe pyetja nëse projektet e reja do të kenë një zbatim real dhe të qëndrueshëm në kohë, apo do të mbeten në nivel planesh dhe marrëveshjesh të pjesshme.
Reagimi i Artur Meçollarit në rrjetet sociale
Ky ishte Kantieri i Ndërtimit të Anijeve në Pashaliman deri në vitin 2014. Pamjet flasin vetë dhe tregojnë një realitet që sot nuk ekziston më në të njëjtën formë.
Ai që shkatërron, nuk ndërton dot. Por shpesh beson se po shpik rrotën, ndërkohë që rrënon atë që tashmë funksiononte.
Bashkëpunimi me DAMEN Shipyards dhe prodhimi i anijeve
Në Pashaliman u realizua një nga projektet më serioze të bashkëpunimit ndërkombëtar në industrinë ushtarake detare shqiptare, me kompaninë hollandeze DAMEN Shipyards.
- U ndërtuan 3 nga 4 anije të planifikuara
- Vlera totale e projektit: 32.4 milion euro
- Nga këto, 14 milion euro grant i Qeverisë Hollandeze
- Kantieri punësonte rreth 180 punonjës
- Përafërsisht 80 prej tyre të certifikuar ndërkombëtarisht
Ky ishte një kapacitet real prodhimi dhe mirëmbajtjeje, jo vetëm riparime bazike.
Rënia e kapaciteteve pas vitit 2014
Sot, sipas të dhënave të paraqitura:
- Kantieri ka rreth 35 punëtorë me administratën
- Aktiviteti është reduktuar në lyerje dhe saldime të thjeshta
- Kapaciteti industrial i ndërtimit të anijeve është zhdukur praktikisht
Procesi i kontratave dhe negociatave (2014–2025)
Sipas të dhënave të paraqitura nga burimi:
- 2014–2019: Forca Detare ka kërkuar kontratë mirëmbajtjeje me DAMEN Shipyards
- 2019: Kryeministri Edi Rama zhvillon takim me drejtues të DAMEN Shipyards dhe premton bashkëpunim
- 2020: Bordi i Modernizimit i Forcave të Armatosura miraton projektin për kontratë me DAMEN
- 2021: Fillon faza e vlerësimit teknik të anijeve “Stan Patrol 4207”
- 2025: Ministri Niko Peleshi Vengu nënshkruan Letër Synimi me Fincantieri, duke anashkaluar vendimet e mëparshme të Bordit të Modernizimit
Anijet pa mirëmbajtje për 12 vite
Sipas deklarimeve, anijet e prodhuara në Pashaliman të tipit Stan Patrol 4207, në bashkëpunim me holandezët, kanë mbetur për 12 vite pa mirëmbajtje të plotë teknike, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi menaxhimin afatgjatë të flotës detare.
Një histori e ndërprerë industriale
Rasti i Pashalimanit ngre një pyetje thelbësore:
A ishte ky një projekt i dështuar menaxhimi, apo një strategji e ndërprerë zhvillimi industrial?
Nga një kantier që prodhonte anije në bashkëpunim me kompani europiane, sot kemi një strukturë me kapacitet minimal operativ dhe projekte të mbetura pezull.
Në thelb, historia e Pashalimanit mbetet një shembull i qartë se si investimet strategjike mund të humbasin vazhdimësinë kur mungon vizioni afatgjatë dhe zbatimi institucional i qëndrueshëm.