Buxheti 10 miliardë euro i Ramës injoron studentët, shpërblen Ron Yeffet dhe lë pas arsimin e shëndetësinë …

Nga Redaksia – Qeveria e Edi Ramës prezanton projektbuxhetin e vitit 2027 si një buxhet rekord, me shpenzime publike që kalojnë 10 miliardë euro. Por pas kësaj shifre të madhe fshihet një debat i rëndësishëm politik dhe ekonomik: si shpërndahen paratë publike, cilat fusha marrin përparësi dhe çfarë roli luajnë marrëveshjet e industrisë së armëve, ku në qendër të vëmendjes është edhe biznesmeni izraelit Ron Yeffet.

Ndërsa studentët përballen me koston e jetesës dhe kërkesat për përmirësimin e arsimit mbeten të shumta, qeveria parashikon rritje të ndjeshme të fondeve për Mbrojtjen. Në të njëjtën kohë, arsimi dhe shëndetësia vazhdojnë të përballen me nevoja të mëdha për investime, pajisje, shërbime dhe përmirësim të kushteve.

Arsimi dhe studentët, mes shifrave të buxhetit dhe nevojave reale

Sipas të dhënave të paraqitura në analizën e projektbuxhetit, fondet për arsimin parashikohen të rriten me rreth 2.8 miliardë lekë në vlerë absolute. Megjithatë, pesha e shpenzimeve për arsimin ndaj Prodhimit të Brendshëm Bruto parashikohet të zbresë nga 2.54% në vitin 2026 në 2.51% në vitin 2027.

Kjo do të thotë se, pavarësisht rritjes nominale të fondit, arsimi nuk fiton peshë në raport me ekonominë. Për studentët dhe familjet shqiptare, çështja nuk është vetëm sa para deklaron qeveria se do të shpenzojë, por nëse këto para përkthehen në kushte më të mira studimi, mbështetje financiare, laboratorë modernë, konvikte dinjitoze dhe mundësi më të mëdha për të rinjtë.

Buxheti i një vendi pasqyron zgjedhjet e qeverisë. Kur shpenzimet publike kalojnë 10 miliardë euro, pyetja kryesore është se ku përqendrohen investimet dhe çfarë rezultatesh konkrete marrin qytetarët prej tyre.

Shëndetësia, më shumë fonde në letër, por nevojat mbeten

Edhe shëndetësia përballet me të njëjtën sfidë. Sipas të dhënave të analizës së projektbuxhetit, pesha e shpenzimeve për këtë sektor parashikohet të rritet nga 2.91% e PBB-së në vitin 2026 në 2.93% në vitin 2027.

Për investimet kapitale në spitale dhe pajisje mjekësore janë përmendur rreth 5.73 miliardë lekë. Këto investime janë të rëndësishme, por rezultati i tyre do të varet nga mënyra se si zbatohen, cilësia e pajisjeve që blihen dhe përmirësimi real i shërbimeve për pacientët.

Shëndetësia nuk matet vetëm me shifra në dokumentet buxhetore. Ajo matet me mundësinë që qytetarët të marrin shërbimin e nevojshëm, me pajisjet që funksionojnë, me kushtet e spitaleve dhe me mënyrën se si përdoret çdo lek nga paratë publike.

Në një buxhet që kalon 10 miliardë euro, fondet për shëndetësinë duhet të shihen në raport me nevojat konkrete të sistemit dhe jo vetëm me deklaratat e qeverisë.

Mbrojtja, rritje e ndjeshme e shpenzimeve

Një nga ndryshimet më të rëndësishme të projektbuxhetit është rritja e fondeve për Mbrojtjen. Sipas shifrave të paraqitura në analizën e buxhetit, financimi parashikohet të rritet nga rreth 43 miliardë lekë në vitin 2026 në mbi 61 miliardë lekë në vitin 2027.

Kjo rritje e konsiderueshme e vendos Mbrojtjen ndër sektorët që marrin më shumë vëmendje financiare. Një pjesë e fondeve lidhet me investimet kapitale, pajisjet dhe modernizimin e kapaciteteve ushtarake.

Qeveria e lidh rritjen e shpenzimeve ushtarake me angazhimet e Shqipërisë në NATO dhe me nevojën për modernizimin e ushtrisë. Por rritja e fondeve publike për këtë sektor sjell edhe një detyrim të qartë: transparencë mbi kontratat, procedurat e prokurimit, kompanitë përfituese dhe rezultatet konkrete të investimeve.

Sa më të mëdha të jenë shumat e vëna në dispozicion, aq më e rëndësishme bëhet mbikëqyrja e mënyrës se si përdoren paratë e taksapaguesve.

Ron Yeffet dhe KAYO, në qendër të debatit për industrinë e armëve

Një tjetër çështje që kërkon vëmendje është bashkëpunimi mes kompanisë shtetërore KAYO dhe interesave private në industrinë e mbrojtjes, ku është përmendur edhe biznesmeni izraelit Ron Yeffet.

Media shqiptare ka publikuar investigime dhe analiza mbi marrëveshjet që lidhen me këtë sektor, përfshirë pretendimet për investime të deklaruara në dhjetëra milionë euro, kushtet e bashkëpunimit dhe mënyrën se si janë përcaktuar detyrimet e kompanive private.

Një investigim i publikuar nga Panorama ka ngritur pikëpyetje për investimin e deklaruar prej 50 milionë eurosh dhe për kushtet e marrëveshjes së lidhur me AAT-në. Edhe Kthjell ka trajtuar mënyrën se si janë justifikuar financiarisht marrëveshjet e lidhura me Ron Yeffet dhe rolin e KAYO-s.

Këto janë çështje që lidhen drejtpërdrejt me administrimin e pasurisë publike dhe me zhvillimin e industrisë ushtarake në Shqipëri. Kur një kompani shtetërore hyn në marrëveshje me interesa private dhe në lojë janë shuma të mëdha financiare, publiku ka interes të dijë se cilat janë kushtet, detyrimet, afatet e investimit dhe përfitimet konkrete për vendin.

Rritja e buxhetit për Mbrojtjen dhe marrëveshjet me vlerë të lartë financiare e bëjnë edhe më të rëndësishëm kontrollin mbi kontratat dhe identifikimin e përfituesve të tyre. Këtu qëndron edhe debati politik për mënyrën se si qeveria Rama po e zhvillon këtë sektor dhe për rolin që u jep kompanive private në përdorimin e fondeve publike.

Buxheti rekord i Ramës dhe zgjedhjet politike pas shifrave

Rama e përdor buxhetin mbi 10 miliardë euro për të paraqitur qeverisjen e tij si një sukses ekonomik, ndërsa rritja e shpenzimeve për Mbrojtjen dhe marrëveshjet e lidhura me industrinë e armëve hapin një debat të drejtpërdrejtë mbi mënyrën se si shpërndahen paratë publike.

Në këtë projektbuxhet, qeveria parashikon më shumë fonde për ushtrinë dhe investimet ushtarake, ndërsa arsimi dhe shëndetësia mbeten përballë nevojave të mëdha. Në të njëjtën kohë, marrëveshjet e lidhura me KAYO-n dhe biznesmenin Ron Yeffet ngrenë pikëpyetje mbi përfituesit e këtyre kontratave dhe transparencën e tyre.

Kështu, pas shifrës rekord prej 10 miliardë eurosh, qëndron një zgjedhje politike e qeverisë Rama: ku i përqendron fondet publike, cilat fusha merr në prioritet dhe kujt i hapen dyert për marrëveshje me vlerë të lartë financiare.

Buxheti nuk është thjesht një tabelë me miliarda lekë dhe euro. Ai tregon drejtimin që zgjedh qeveria, sektorët ku vendos të investojë dhe mënyrën se si shpërndan burimet që vijnë nga taksat e qytetarëve.

Në fund, çështja nuk është vetëm se sa i madh është buxheti i Edi Ramës, por se si përdoret ai. Rritja e shpenzimeve për Mbrojtjen, fondet për arsimin dhe shëndetësinë, si dhe marrëveshjet me kompanitë private në industrinë e armëve, janë pjesë e të njëjtës zgjedhje politike: përcaktimi i prioriteteve të shtetit dhe administrimi i parave publike. /Kapital

© Copyright of PatriotikMedia.al