Nga Avokat Arben Llangozi:
Shqipëria nuk është e varfër në potencial — është e varfër në drejtësi. Kjo nuk është thjesht një bindje personale, por një perceptim i përhapur gjerësisht në shoqëri dhe i reflektuar edhe në raportet ndërkombëtare për korrupsionin dhe funksionimin e shtetit ligjor.
Në teori, suksesi duhet të ndërtohet mbi meritën, punën dhe sakrificën. Në praktikë, për shumë qytetarë shqiptarë, rruga drejt suksesit kalon përmes lidhjeve, klientelizmit dhe afërsisë me pushtetin. Kjo është arsyeja pse meritokracia shpesh perceptohet si një ideal i parealizuar, ndërsa nepotizmi dhe korrupsioni si realitete të përditshme.
Ky kontrast nuk është vetëm perceptim. Ai reflektohet edhe në fenomenin e largimit masiv të të rinjve nga vendi.
Sipas të dhënave të ndryshme ndër vite, Shqipëria renditet ndër vendet me nivele të larta emigrimi në rajon. Të rinjtë nuk largohen sepse nuk e duan vendin — largohen sepse nuk shohin një sistem që u garanton mundësi të barabarta dhe konkurrencë të ndershme.
Ata përballen çdo ditë me një realitet ku shpesh:
– aftësia nuk shpërblehet sa duhet,
– ndërsa lidhjet personale peshojnë më shumë se merita.
Kjo krijon një ndjenjë padrejtësie të thellë dhe një humbje besimi tek institucionet.
Një vend i vogël si Shqipëria ka potencial për zhvillim të shpejtë. Por ky potencial pengohet nga mungesa e besimit tek drejtësia dhe nga perceptimi se rregullat nuk zbatohen njësoj për të gjithë.
Pa një sistem drejtësie të besueshëm:
– investimet frenohen,
– mundësitë kufizohen,
– dhe shoqëria polarizohet.
Në këtë kuptim, drejtësia nuk është thjesht një parim moral — është themel funksional i zhvillimit ekonomik dhe shoqëror.
Sot, për shumë shqiptarë, shpresa po bëhet gjithnjë e më e brishtë, ndërsa drejtësia shihet si e largët. Dhe kur qytetari humbet besimin se mund të ecë përpara me ndershmëri, atëherë ai zgjedh të largohet.
Një vend mund të përballojë varfëri ekonomike për një kohë. Por nuk mund të përballojë gjatë mungesën e drejtësisë.
Sepse pa drejtësi nuk ka besim.
Pa besim nuk ka zhvillim.
Dhe pa zhvillim, një komb rrezikon të humbasë të ardhmen e tij.