Nga Redaksia:
Ndërsa qeveria e Edi Ramës vazhdon të shesë “e-Albania”-n si suksesin më të madh të Rilindjes, realiteti i përdorimit të përditshëm dhe paralajmërimet e partnerëve ndërkombëtarë tregojnë një tablo shumë më shqetësuese.
Dhoma Amerikane e Tregtisë në Shqipëri (AmCham), në një qëndrim publik, ka vlerësuar në parim përparimin e bërë në digjitalizimin e administratës publike. Por, në të njëjtën kohë, ajo ka ngritur alarmin për mënyrën se si po menaxhohen sistemet digjitale që përpunojnë të dhëna sensitive të qytetarëve dhe bizneseve shqiptare.
Ky paralajmërim nuk është teknik dhe as formal. Ai është politik, institucional dhe strategjik.
Digjitalizim pa garanci sigurie
Sipas AmCham, platformat digjitale shtetërore kërkojnë:
- standarde të larta sigurie,
- auditime të pavarura dhe periodike,
- mirëmbajtje të vazhdueshme sipas praktikave ndërkombëtare.
Por këto janë pikërisht elementët që mungojnë në modelin e “e-Albania”-s, i cili:
- funksionon shpesh me ndërprerje,
- ka pasur bllokime masive shërbimesh,
- dhe mbi të gjitha, nuk ka kaluar asnjë auditim publik të pavarur për sigurinë e të dhënave.
Qeveria kërkon besim absolut nga qytetarët, por nuk ofron transparencë absolute.
Të dhënat e shqiptarëve në rrezik
“e-Albania” përpunon:
- të dhëna personale,
- të dhëna pronësie,
- të dhëna financiare,
- dokumente zyrtare dhe identitare.
Në çdo shtet serioz, një sistem i tillë do të ishte:
- i ndarë në disa platforma,
- me përgjegjësi të shpërndara,
- dhe me mbikëqyrje të shumëfishtë institucionale.
Në Shqipëri, gjithçka është e centralizuar, pa garanci reale se kush ka akses, kush monitoron dhe kush mban përgjegjësi në rast dështimi apo abuzimi.
Propagandë digjitale kundër realitetit
Rilindja e ka përdorur “e-Albania”-n si instrument propagandistik, jo si reformë shtetformuese. Çdo kritikë është quajtur:
- “anti-zhvillim”,
- “kundër teknologjisë”,
- ose “politikë e vjetër”.
Por sot, paralajmërimi vjen jo nga opozita, por nga Dhoma Amerikane e Tregtisë, një aktor serioz ekonomik dhe institucional.
Kjo e rrëzon narrativën zyrtare.
Pyetjet që qeveria nuk i përgjigjet
- Ku janë auditimet e pavarura të sigurisë së “e-Albania”-s?
- Kush mban përgjegjësi ligjore në rast rrjedhjeje të të dhënave?
- Pse çdo problem teknologjik mbulohet me heshtje dhe propagandë?
- A po përdoret digjitalizimi për kontroll dhe centralizim, jo për shërbim?
Këto janë pyetje legjitime që çdo qeveri demokratike duhet t’u përgjigjet, por që qeveria Rama i shmang sistematikisht.
Digjitalizimi nuk është problem.
Problemi është digjitalizimi pa shtet ligjor, pa transparencë dhe pa përgjegjësi.
Paralajmërimi i AmCham duhet të merret seriozisht, sepse:
– nuk është sulm politik,
– nuk është opinion opozitar,
– por sinjal alarmi institucional.
Dhe kur edhe partnerët amerikanë ngrenë shqetësime, propaganda nuk mjafton më për të mbuluar realitetin.