Nga Redaksia:
“Të jesh edhe komunist edhe inteligjent edhe i mirë, është totalisht e pa-përputhëshme.”
— Aleksandër Solzhenitsyn
Kjo thënie e Aleksandër Solzhenitsynit, shkrimtarit të madh rus, ish-të burgosurit të Gulagut dhe dëshmitarit më të fuqishëm të krimeve të komunizmit, nuk është as retorikë politike dhe as slogan ideologjik. Është një përfundim moral dhe historik, i nxjerrë nga përvoja personale me një regjim që ndërtoi pushtetin mbi gënjeshtrën, terrorin dhe shkatërrimin e njeriut.
Komunizmi si sistem anti-njeri
Komunizmi nuk është thjesht një ide ekonomike apo shoqërore. Ai është një sistem totalitar, që kërkon nënshtrimin e individit ndaj “kolektivit”, zhdukjen e mendimit të lirë dhe shkatërrimin e moralit personal në emër të një utopie të rreme.
Solzhenitsyn e kuptoi këtë nga brenda:
– burgjet,
– kampet e punës,
– torturat,
– uria e organizuar,
– vrasjet politike.
Në një sistem të tillë, e mira individuale shihet si rrezik, ndërsa inteligjenca e pavarur konsiderohet armike.
Pse inteligjenca bie ndesh me komunizmin
Një njeri vërtet inteligjent analizon, dyshon, pyet dhe refuzon dogmën. Komunizmi, përkundrazi, kërkon bindje absolute, propagandë dhe heshtje. Prandaj Solzhenitsyn thotë se:
“Kush është inteligjent dhe i mirë, nuk mund të jetë komunist.”
Sepse inteligjenca e ndershme e kupton shpejt se komunizmi nuk çon drejt drejtësisë, por drejt shtypjes; jo drejt barazisë, por drejt një elite të privilegjuar mbi varfërinë e masave.
E mira morale dhe kompromisi me të keqen
Komunizmi kërkon kompromis me të keqen “për hir të kauzës”. Denoncime, spiunime, burgosje të pafajshmish, heshtje përballë krimit – të gjitha justifikohen si “domosdoshmëri historike”.
Prandaj Solzhenitsyn e thotë qartë:
“Kush është komunist dhe inteligjent, është e pamundur të jetë i mirë.”
Sepse në momentin që një njeri i kupton krimet e sistemit dhe vazhdon ta mbështesë, ai zgjedh vetëdijshëm të mos jetë i mirë.
Shqipëria: plagë e hapur e komunizmit
Kjo thënie ka një peshë të veçantë për shqiptarët. Shqipëria përjetoi një nga diktaturat më të egra komuniste në Europë:
– mijëra të pushkatuar,
– dhjetëra mijëra të burgosur e internuar,
– shkatërrim të elitës kombëtare,
– luftë kundër fesë, familjes dhe traditës.
Sot, kur ende ka përpjekje për ta relativizuar apo zbukuruar komunizmin, fjalët e Solzhenitsynit shërbejnë si alarm moral dhe historik: nuk ka komunizëm “të butë”, “të mirë” apo “me fytyrë njerëzore”.
Një thirrje për kujtesë dhe ndërgjegje
Solzhenitsyn nuk fliste për hakmarrje, por për të vërtetën. Ai e dinte se harresa është aleati më i madh i tiranisë. Thënia e tij është një pasqyrë e ftohtë për çdo shoqëri që rrezikon të mashtrohet nga ideologjitë që premtojnë parajsën, por sjellin ferrin.
Komunizmi nuk dështoi rastësisht. Ai dështoi sepse ishte, në thelb, kundër njeriut, kundër moralit dhe kundër lirisë.
Dhe kjo e vërtetë, sado e hidhur, mbetet e pamohueshme.