Nga Redaksia – Sipas ish-oficerit të Marinës, Artur Meçollari, Gjiri i Ftelias përfaqëson një nga pikat më të rëndësishme strategjike dhe juridike në raport me kufirin detar mes Shqipërisë dhe Greqisë. Pikërisht aty mbaron kufiri tokësor mes dy vendeve dhe nga ajo pikë nis çdo llogaritje apo marrëveshje për ndarjen e hapësirës detare në Jon.
Meçollari thekson se kjo pikë nuk është thjesht një koordinatë gjeografike, por një element me peshë historike dhe juridike ndërkombëtare, pasi përfshihet edhe në Protokollin e Firences të vitit 1925. Ky dokument është firmosur nga pala greke, por sipas tij nuk është ratifikuar nga Athina, çka ka mbajtur për dekada të hapur debatet mbi interpretimin e kufirit në atë zonë.
Sipas analizës së tij, pikërisht për këtë arsye, gjatë negociatave shqiptaro-greke për detin në vitin 2018, Protokolli i Firences 1925 u përfshi në preambulën e draft-marrëveshjes si bazë ligjore referuese. Ky veprim u konsiderua nga shumë ekspertë si një njohje de facto nga pala greke e vlefshmërisë juridike të këtij protokolli historik.
Por kjo pikë u kthye menjëherë në objekt përplasjeje politike brenda vetë Greqisë. Sipas Meçollarit, qeveria e Kyriakos Mitsotakis kundërshtoi draftin e dakordësuar nga qeveria e mëparshme e Alexis Tsipras, pikërisht për shkak të përfshirjes së Protokollit të Firences 1925 në tekstin negociues.
Ish-oficeri paralajmëron se me dërgimin e çështjes në Gjykatën e Hagës, drafti i dakordësuar në vitin 2018 praktikisht bie poshtë, bashkë me të edhe njohja që Greqia kishte bërë ndaj Protokollit të Firences. Sipas tij, kjo krijon rrezikun që Shqipëria të humbasë një bazë të rëndësishme juridike mbi të cilën ishte mbështetur në negociata.
Debati për detin mes Shqipërisë dhe Greqisë vazhdon të mbetet një nga çështjet më sensitive kombëtare, ku çdo koordinatë, çdo dokument historik dhe çdo interpretim juridik mund të ketë pasoja të mëdha për sovranitetin dhe interesat strategjike të vendit. Për shumë ekspertë të fushës, Gjiri i Ftelias nuk është thjesht një pikë në hartë, por nyja nga ku mund të përcaktohet e ardhmja e kufirit detar shqiptar në Jug.