Nga Redaksia:
Ndërsa lufta në Lindjen e Mesme vazhdon të thellohet, pasojat e saj po ndihen gjithnjë e më fort në kontinentin evropian. Një skenar që deri dje dukej i largët – bllokimi i zgjatur i Strait of Hormuz – sot po kthehet në një kërcënim real për ekonominë dhe stabilitetin energjetik të European Union.
Kjo situatë po rikthen në kujtesë krizën e madhe energjetike të pas Yom Kippur War në vitin 1973, kur një goditje në furnizimet e naftës tronditi themelet e ekonomive perëndimore.
Komisioneri Evropian për Energjinë, Dan Jørgensen, ka ngritur alarmin përmes një letre drejtuar shteteve anëtare, duke kërkuar masa të menjëhershme për të përballuar një krizë të mundshme të zgjatur.
Në qendër të shqetësimit qëndron një fakt i thjeshtë: Evropa varet ende fuqishëm nga tregjet globale për furnizimin me karburante fosile. Dhe në një botë ku konkurrenca për burime po bëhet gjithnjë e më agresive, kjo varësi kthehet në dobësi strategjike.
Në këtë klimë tensioni, deklarata e fundit e Donald Trump i ka hedhur benzinë zjarrit diplomatik. Pas refuzimit të disa vendeve evropiane për ta mbështetur plotësisht, ai u shpreh qartë:
“SHBA nuk ka nevojë për naftën e Iranit. Ju do ta vuani. Ejani dhe merreni vetë – ne po largohemi nga Hormuzi.”
Ky mesazh është më shumë se retorikë – është një sinjal i fortë për një ndryshim kursi nga Uashingtoni dhe një paralajmërim i drejtpërdrejtë për European Union.
Ndërkohë që SHBA sinjalizon distancim, Evropa po përballet me pasojat direkte të krizës. Varësia nga importet e energjisë, veçanërisht nga rajoni i Gjirit Persik, po e vendos kontinentin në një pozicion të brishtë.
Kontrolli i Iran mbi Strait of Hormuz e bën situatën edhe më kritike, duke i dhënë Teheranit një levë të fuqishme presioni mbi tregjet globale.
Shifrat janë alarmante. Vetëm një muaj konflikt i ka kushtuar European Union rreth 14 miliardë euro shtesë në importet e energjisë.
Çmimet kanë shpërthyer:
- +70% për gazin
- +60% për naftën
Kjo rritje po përkthehet drejtpërdrejt në kosto më të larta për familjet dhe industrinë evropiane, duke rrezikuar një krizë të re ekonomike.
Përballë këtij realiteti, Brukseli po përgatit masa emergjente:
- Lirimi i rezervave strategjike
- Ulja e konsumit të karburanteve
- Rritja e përdorimit të biokarburanteve
- Kufizime në sektorin e transportit
Shtetet anëtare po nxiten të veprojnë shpejt për të shmangur një krizë të thellë furnizimi.
Sipas Dan Jørgensen, kjo krizë nuk do të jetë afatshkurtër. Edhe nëse lufta përfundon, dëmet në infrastrukturë dhe tensionet në tregjet globale do të vazhdojnë të ndikojnë për vite.
Deklarata e Donald Trump shënon një moment kthese. Ajo tregon se aleancat tradicionale po zbehen dhe se çdo aktor po mendon gjithnjë e më shumë për interesin e vet.
Nëse SHBA tërhiqet nga garantimi i sigurisë në Strait of Hormuz, atëherë European Union do të përballet me një realitet të ri dhe të ashpër: mbijetesa energjetike nuk është më e garantuar.
Dhe siç paralajmëroi vetë Trump — këtë herë, Europa mund ta ndiejë vetë peshën e krizës.