Nga Redaksia:
Rritja e menjëhershme e çmimit të naftës në Shqipëri me rreth 25 lekë për litër brenda vetëm një jave ka shkaktuar reagime të forta në opinionin publik. Megjithatë, qeveria e kryeministrit Edi Rama ka bërë të qartë se nuk ka ndërmend të ndërhyjë për uljen e taksave, edhe pse këto taksa përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të çmimit që paguajnë qytetarët shqiptarë në pompë.
Pas mbledhjes së qeverisë, ministrja e Ekonomisë Delina Ibrahimaj deklaroi se rritja e çmimit të karburantit lidhet me mënyrën se si ndërtohet çmimi në Shqipëri dhe se qeveria nuk është ende në situatë për të marrë masa për uljen e taksave.
Sipas saj, një nga arsyet kryesore pse çmimi i naftës në Shqipëri është më i lartë se në vendet e rajonit është fakti se taksa e qarkullimit paguhet drejtpërdrejt në karburant dhe jo te makina, ndryshe nga shumë vende të tjera.
Ministrja argumentoi se kjo metodë është më e drejtë, pasi sipas saj makinat që qarkullojnë më shumë dhe konsumojnë më shumë karburant paguajnë më shumë taksë, ndërsa ato që përdoren më pak paguajnë më pak.
Por një krahasim me vendet e zhvilluara europiane tregon një realitet tjetër.
Si funksionon në Gjermani
Në një nga ekonomitë më të forta të Europës, siç është Gjermania, sistemi i taksimit të transportit është më i balancuar dhe më transparent.
Atje ekzistojnë dy forma kryesore taksimi:
1- Taksa mbi karburantin (akciza)
Kjo taksë përfshihet në çmimin e çdo litri karburanti që blihet në pompë.
2- Taksa vjetore e automjetit (Kfz-Steuer)
Kjo paguhet nga pronari i makinës dhe llogaritet sipas:
- cilindratës së motorit
- nivelit të CO₂
- llojit të karburantit.
Pra në Gjermani, një qytetar paguan taksë për përdorimin e karburantit, por edhe taksë për pronësinë e automjetit.
Ky sistem krijon një ndarje të drejtë të barrës fiskale, duke mos e ngarkuar të gjithë peshën vetëm mbi çmimin e karburantit.
Pyetja që mbetet pa përgjigje
Gjatë deklaratës së saj, ministrja Ibrahimaj pranoi gjithashtu se kompanitë e karburanteve kishin rezerva të naftës.
Megjithatë, ajo nuk dha një përgjigje të qartë për pyetjen e gazetares Ambrozia Meta të Syri TV:
Pse u reflektua menjëherë rritja e çmimit të naftës në Shqipëri, edhe pse rezervat ishin blerë më herët me çmime më të ulëta?
Ky është një fenomen që shqiptarët e kanë vënë re prej vitesh:
- Kur çmimi rritet në tregjet ndërkombëtare, rritja ndjehet menjëherë në Shqipëri
- Kur çmimi bie, ulja vjen shumë më ngadalë
Një situatë që ngre pikëpyetje të forta për mënyrën se si funksionon tregu i karburanteve në vend.
Shqipëria me paga të ulëta dhe karburant europian
Ironia më e madhe është se ndërsa qeveria justifikon nivelin e taksave, realiteti ekonomik i shqiptarëve është shumë larg atij europian.
Në vendet si Gjermania:
- pagat janë disa herë më të larta
- infrastruktura është moderne
- tregu është më transparent.
Ndërsa në Shqipëri qytetarët përballen me një paradoks:
paga ndër më të ulëtat në Europë, por çmime karburanti shpesh sa në vendet më të zhvilluara.
Dhe në fund mbetet një pyetje që shumë shqiptarë e bëjnë çdo ditë:
A është problemi vetëm te tregu ndërkombëtar, apo edhe te politika fiskale e qeverisë shqiptare?