WASHINGTON, 2 mars – Presidenti amerikan Donald Trump ka vijuar me sulmet ushtarake ndaj Iranit, pavarësisht paralajmërimeve të brendshme nga këshilltarë të lartë se përshkallëzimi mund të jetë i vështirë për t’u kontrolluar dhe të mbartë rreziqe serioze politike për republikanët në zgjedhjet e nëntorit për Kongresin.
Sipas dy zyrtarëve të lartë të Shtëpisë së Bardhë dhe një republikani pranë administratës, vendimi për operacionin masiv – i quajtur nga administrata “Operation Epic Fury” – u mor edhe pse inteligjenca amerikane nuk jepte garanci të qarta se përplasja nuk do të dilte jashtë kontrollit pas goditjeve të para.
Mbështetje nga “skifterët”, frikë nga pasojat elektorale
Sulmi ka marrë pothuajse mbështetje unanime nga qarqet e politikës së jashtme në Uashington që prej vitesh kanë kërkuar rrëzimin e regjimit autoritar në Teheran. Por brenda Shtëpisë së Bardhë ka shqetësim se kjo lëvizje mund të dëmtojë shanset e republikanëve për të ruajtur kontrollin e Kongresit, në një kohë kur votuesit amerikanë janë më të shqetësuar për çmimet dhe koston e jetesës sesa për luftërat jashtë vendit.
Zyrtarët thanë se përpara sulmeve, Trump kërkonte vazhdimisht informacione se si veprimi ushtarak mund ta ndihmonte të projektonte forcë në planin e brendshëm politik. Disa këshilltarë e paralajmëruan se administrata po rrezikonte të lidhte fatin e saj politik me një zhvillim të paparashikueshëm në Lindjen e Mesme.
Megjithatë, presidenti zgjodhi të dëgjojë ata që besonin se një goditje vendimtare do ta paraqiste si lider të fortë, edhe nëse kjo mbart rreziqe afatgjata.
Sondazhet: vetëm 1 në 4 amerikanë pro sulmeve
Një sondazh i Reuters/Ipsos tregon se vetëm një në katër amerikanë miratojnë sulmet amerikane që vranë liderin iranian. Rreth gjysma e të anketuarve – përfshirë një në katër republikanë – mendojnë se Trump është shumë i gatshëm të përdorë forcën ushtarake.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, deklaroi se vendimi për nisjen e operacionit ishte një hap që “presidentë të të dyja partive e kanë konsideruar për më shumë se pesëdhjetë vjet, por askush nuk pati guximin ta zbatojë”.
Sipas saj, prioriteti aktual është bashkëpunimi me Pentagonin për të siguruar suksesin e operacionit.
Ekonomia në hije, lufta në qendër
Vetëm katër ditë para sulmit, Trump kishte mbajtur një fjalim të fokusuar tek përballueshmëria ekonomike dhe çështjet sociale. Por fundjava me bombardime ndryshoi menjëherë axhendën.
Presidenti deklaroi se operacioni në Iran pritet të zgjasë katër deri në pesë javë dhe paralajmëroi për më shumë humbje amerikane, pasi ushtria njoftoi vrasjen e tre ushtarëve.
Strategë republikanë paralajmërojnë se kontrasti mes një fjalimi të suksesshëm mbi ekonominë dhe nisjes së luftës disa ditë më vonë mund të jetë tronditës për votuesit e mesit.
Rreziku për shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve
Republikanët mbajnë një shumicë të ngushtë në Dhomën e Përfaqësuesve dhe Shtëpia e Bardhë po modelon ndikimin që mund të ketë një konflikt i zgjatur – me viktima dhe rritje të çmimeve të karburantit – në zonat elektorale konkurruese.
Sipas burimeve, garat për Dhomën janë shumë më të rrezikuara nga pasojat e konfliktit me Iranin sesa balanca në Senat. Modelet politike tregojnë se në dhjetëra distrikte të lëkundura, edhe një skepticizëm modest ndaj luftës mund të rezultojë vendimtar.
Një operativ i lartë republikan thekson se ndërhyrjet e huaja mbartin më shumë rrezik sesa përfitim politik: fitoret në politikën e jashtme shpesh nuk regjistrohen në mendjen e votuesve, ndërsa dështimet mbeten gjatë.
Nga “paqebërës” në strateg lufte
Analistët theksojnë se një luftë e shkurtër që detyron Iranin të heqë dorë nga programi bërthamor dhe të ndryshojë udhëheqjen do të pritej më pozitivisht sesa një konflikt i gjatë me viktima të shumta amerikane.
Megjithëse një pjesë e votuesve të Trump shprehen të befasuar nga ndërhyrja, shumë prej tyre janë të gatshëm ta ndjekin transformimin e tij nga “paqebërës” i vetëshpallur në një strateg agresiv ushtarak.
Në fund, fati politik i kësaj lëvizjeje do të varet nga katër faktorë kryesorë: kohëzgjatja e konfliktit, shkalla e hakmarrjes iraniane, numri i viktimave amerikane dhe ndikimi në çmimet e energjisë.
Zgjedhjet e nëntorit mund të shndërrohen kështu në një referendum jo vetëm për ekonominë, por edhe për luftën e re të Amerikës në Lindjen e Mesme.