Nga Redaksia:
Ndërsa shërbimet shtetërore janë të bllokuara dhe qytetarët mbeten pa dokumente, Edi Rama gjen kohë të argëtohet në podcastin e tij personal, duke prodhuar orë të tëra “blabla” propagandë. Në anën tjetër, qytetarëve u mbetet vetëm të scrollojnë pafund, me shpresën se pas monologëve të Kryeministrit do t’i mbushet mendja qeverisë të ndezë shtetin dhe të rikthejë shërbimet bazë.
Prej disa ditësh, qytetarët shqiptarë brenda dhe jashtë vendit po përballen me një bllokim faktik të shërbimeve shtetërore online, pasi platforma e-Albania nuk funksionon normalisht, duke lënë mijëra persona pa akses në dokumente, aplikime dhe procedura bazë jetike.
Edhe në rastet kur faqja hapet, shërbimet nuk kryhen, sistemet ngecin dhe aplikimet mbeten pezull. Situata ka goditur drejtpërdrejt Gjendjen Civile, përfshirë aplikimet për pasaporta dhe karta identiteti, duke shkaktuar kaos administrativ, stres dhe pasoja serioze për qytetarët që udhëtojnë, punojnë apo jetojnë jashtë Shqipërisë.
Heshtje totale institucionale
Pavarësisht përmasës së krizës, institucionet përgjegjëse nuk kanë dhënë asnjë sqarim të plotë publik. Nuk dihet:
- çfarë e shkaktoi bllokimin,
- nëse kemi të bëjmë me problem teknik, kibernetik apo administrativ,
- dhe kur pritet rikthimi i plotë i shërbimeve.
Në vend të transparencës, qytetarëve u ofrohet heshtje dhe pritje në errësirë, si një “standard i ri” i qeverisjes digjitale.
Digitalizim pa alternativa: kur shteti bëhet peng i sistemit
Ekspertët e teknologjisë dhe administratës publike e cilësojnë këtë situatë të papranueshme, duke theksuar se Shqipëria ka ndërtuar një varësi absolute nga një platformë e vetme, pa:
- plan rezervë funksional,
- alternativa fizike reale,
- protokolle emergjence për shërbimet bazë.
Në këtë model, çdo dështim teknik shndërrohet automatikisht në krizë kombëtare, ndërsa qytetari mbetet i pambrojtur dhe pa zgjidhje.
Ku është Diella që të “ndezë” shtetin?
Në këtë pikë lind pyetja thelbësore:
Ku është Diella?
Inteligjenca artificiale e promovuar me bujë si “ministrja virtuale”, simbol i modernizimit dhe eficiencës së qeverisë, nuk flet, nuk sqaron dhe nuk riaktivizon asgjë. Në momentin kur sistemi bie, edhe propaganda digjitale zhduket.
Diella u paraqit si zgjidhja e së ardhmes, por në ditë krize rezulton:
- pa zë,
- pa përgjegjësi,
- pa ndikim real.
Kjo vërteton se kemi të bëjmë më shumë me një produkt marketingu politik, sesa me një mekanizëm real shërbimi për qytetarët.
Dyshimi që ngrihet: A po përdoret bllokimi i e-Albania për të imponuar paranë dixhitale?
Në këtë situatë bllokimi total të shërbimeve, po qarkullon gjithnjë e më shumë një dyshim serioz, i cili kërkon përgjigje urgjente nga qeveria:
A është bllokimi i e-Albania një fazë paraprake për imponimin e parasë dixhitale që pritet të prezantohet në janar?
Më poshtë mund të lexoni:
Sipas këtij shqetësimi, që po artikulohet nga qytetarë dhe ekspertë kritikë të centralizimit digjital, qeveria mund të jetë duke testuar ose përgatitur një model kushtëzimi, ku:
shërbimet shtetërore online do të ofrohen vetëm për ata që pranojnë paranë dixhitale,
ndërsa qytetarët që nuk e pranojnë këtë sistem do të mbeten jashtë e-Albania, pra jashtë shtetit funksional.
Nëse ky skenar rezulton i vërtetë, atëherë nuk kemi të bëjmë më me reformë digjitale, por me shantazh administrativ modern:
- ose pranoni paranë dixhitale, ose nuk merrni shërbime shtetërore.
Nga lehtësim në kushtëzim
Digitalizimi, në parim, duhet të jetë opsional dhe lehtësues, jo detyrues dhe ndëshkues. Çdo përpjekje për ta lidhur aksesin në shërbime publike me pranimin e një sistemi financiar të caktuar do të përbënte:
– shkelje të parimit të lirisë ekonomike,
– diskriminim administrativ,
– dhe një hap të rrezikshëm drejt kontrollit total financiar të qytetarëve.
Pyetjet që Rama duhet t’u përgjigjet publikisht
A ka lidhje bllokimi i e-Albania me implementimin e parasë dixhitale?
A do të kushtëzohet aksesimi i shërbimeve publike me pranimin e saj?
A do të ketë alternativë reale për qytetarët që nuk e pranojnë paranë dixhitale?
Pse kjo heshtje totale, pikërisht në një moment kaq kritik?
Nëse heshtja vazhdon, dyshimi forcohet
Në mungesë të transparencës, çdo ditë heshtje e qeverisë e bën këtë dyshim edhe më të besueshëm.
Sepse kur një shtet:
– bllokon shërbimet,
– nuk jep sqarime,
– dhe përqendron gjithçka në një platformë të vetme,
– atëherë nuk kemi më thjesht dështim teknik, por strategji presioni.
Heshtja si strategji qeverisëse
Mosreagimi i institucioneve po forcon perceptimin se heshtja është kthyer në strategji shtetërore.
Parimi duket i thjeshtë dhe cinik:
“Nëse nuk përgjigjemi, problemi nuk ekziston.”
Por problemi ekziston. Dhe është real, i përditshëm dhe prek jetën e mijëra qytetarëve.
Pyetje që kërkojnë përgjigje urgjente
Kush mban përgjegjësi për paralizimin e e-Albania?
A janë të sigurta të dhënat personale të qytetarëve?
Pse nuk ekziston një plan emergjence për shërbimet bazë?
A po përdoret digitalizimi për lehtësim apo për centralizim dhe shmangie përgjegjësie?
Bllokimi i e-Albania nuk është thjesht një defekt teknik.
Është pasqyra e një shteti të centralizuar, të mbyllur dhe pa transparencë, ku qytetari varet totalisht nga një sistem që bie dhe nga institucione që heshtin.
Digitalizimi pa llogaridhënie nuk është reformë.
Është abuzim modern me pushtetin.