VIDEO: Sokol Olldashi e denoncoi që në vitin 2013: Rrethi i arkitektëve të Ramës dhe emrat që dalin te “The Albanian Files”…

Nga Redaksia – Më 30 gusht 2013, Sokol Olldashi denoncoi një rreth të ngushtë arkitektësh ndërkombëtarë që, sipas tij, shfaqeshin vazhdimisht në konkurset e Tiranës, herë si konkurrentë, herë si anëtarë jurish dhe herë si fitues. Trembëdhjetë vjet më vonë, libri “The Albanian Files – Freedom and Architecture” sjell në vëmendje dhjetëra studio të huaja që kanë punuar në Shqipëri dhe marrëdhëniet e tyre me projektet e lidhura me Edi Ramën.

Denoncimi i Sokol Olldashit në vitin 2013

Më 30 gusht 2013, kur Edi Rama sapo ishte zgjedhur kryeministër, Sokol Olldashi ngriti publikisht çështjen e arkitektëve dhe urbanistëve ndërkombëtarë që kishin bashkëpunuar me Ramën gjatë kohës kur ai drejtonte Bashkinë e Tiranës.

Në deklaratën e tij, Olldashi e përshkroi këtë grup si një rreth ndikimi, ku të njëjtët emra shfaqeshin në role të ndryshme brenda konkurseve arkitekturore.

Sipas thelbit të denoncimit të tij, të njëjtët profesionistë shfaqeshin herë si konkurrentë, herë si anëtarë jurish dhe herë si fitues të konkurseve.

Olldashi kritikonte gjithashtu mënyrën se si Rama kishte menaxhuar zhvillimin urban të Tiranës dhe shprehte shqetësimin se e njëjta qasje do të shtrihej në të gjithë Shqipërinë tashmë që ai drejtonte qeverinë.

“The Albanian Files”: 60 studio ndërkombëtare dhe projektet në Shqipëri

Në vitin 2026, libri “The Albanian Files – Freedom and Architecture”, botuar nga Lars Müller Publishers, rikthen në vëmendje marrëdhënien mes arkitekturës ndërkombëtare dhe zhvillimit urban në Shqipëri.

Botimi, me rreth 796 faqe, përfshin kontributet e 60 studiove ndërkombëtare të arkitekturës, të cilat paraqesin përvojat e tyre, projektet e realizuara dhe ato të propozuara në Shqipëri. Libri ka parathënien e kryeministrit Edi Rama.

Në këtë mënyrë, emrat e arkitektëve ndërkombëtarë dhe studiot e tyre bëhen pjesë e një dokumentimi të gjerë mbi transformimin urban të vendit, nga projektet në kryeqytet deri te ndërhyrjet e planifikuara në zonat bregdetare.

Emrat e arkitektëve dhe studiove të përmendura

Në materialin që lidh denoncimin e Olldashit me përmbajtjen e “The Albanian Files”, përmenden emrat e mëposhtëm:

• Martin Sobota – CITYFÖRSTER: studio ndërkombëtare e arkitekturës dhe urbanistikës.
• Peter L. Wilson – BOLLES+WILSON: arkitekt i lidhur me studion ndërkombëtare BOLLES+WILSON.
• Xaveer De Geyter – XDGA: arkitekt belg, i lidhur me projekte urbanistike dhe zhvillimore.
• Winy Maas – MVRDV: arkitekt holandez, emri i të cilit lidhet me projekte si Sheshi Skënderbej dhe Piramida.
• Bjarke Ingels – BIG: arkitekt danez dhe themelues i studios BIG.
• Johan Anrys – 51N4E: arkitekt belg, i lidhur me studion 51N4E dhe projektin e Sheshit Skënderbej.
• Andreas Ruby: emër i përmendur në listën e arkitektëve të lidhur me këtë temë.
• Rossana Atena – ATENASTUDIO: emër i përfshirë në listën e arkitektëve dhe studiove të përmendura.

Këta emra lidhen me një debat më të gjerë mbi mënyrën se si janë përzgjedhur arkitektët e huaj, si janë zhvilluar projektet dhe çfarë roli ka luajtur politika në transformimin urban të Shqipërisë.

Nga konkurset e Tiranës te projektet në të gjithë vendin

Thelbi i denoncimit të Olldashit lidhej me mënyrën e funksionimit të konkurseve dhe me praninë e përsëritur të të njëjtëve profesionistë në procese të ndryshme vendimmarrjeje.

Sot, debati shtrihet përtej Tiranës. Projektet e arkitekturës ndërkombëtare përfshijnë ndërhyrje në hapësira publike, kulla, zona turistike dhe territore bregdetare.

Projektet e mëdha urbane kanë nxitur debate për transparencën e vendimmarrjes, ruajtjen e trashëgimisë, ndikimin mjedisor dhe përfshirjen e publikut në proceset e zhvillimit.

Pikërisht këtu merr rëndësi denoncimi i vitit 2013: ai e kishte ngritur çështjen e marrëdhënies mes pushtetit politik dhe një rrethi arkitektësh ndërkombëtarë shumë kohë përpara botimit të “The Albanian Files”.

Plani i Ramës me arkitektët nuk nisi sot

Plani i Edi Ramës me arkitektët ndërkombëtarë nuk ka nisur sot. Ai i ka rrënjët që në kohën kur Rama drejtonte Bashkinë e Tiranës, kur nisi të ndërtonte marrëdhëniet me studio të huaja dhe t’i përfshinte ato në projektet e transformimit urban të kryeqytetit.

Në vitin 2013, me ardhjen në pushtet si kryeministër, kjo qasje mori një dimension të ri, duke u shtrirë përtej Tiranës dhe duke u kthyer në një pjesë të rëndësishme të vizionit të tij për zhvillimin e Shqipërisë.

Denoncimi i Sokol Olldashit më 30 gusht 2013 ishte një paralajmërim politik mbi mënyrën se si funksiononte ky rreth arkitektësh dhe mbi rolin që mund të merrte në vendimmarrjen për hapësirën publike.

Sot, me botimin e “The Albanian Files”, emrat dhe studiot ndërkombëtare rikthehen në qendër të vëmendjes. Pyetja që shtrohet është se si u ndërtua ky sistem marrëdhëniesh, si u përzgjodhën arkitektët dhe çfarë ndikimi kanë pasur projektet e tyre në të ardhmen urbane të Shqipërisë.

Plani i Ramës me arkitektët nuk filloi sot. Ai nisi që kur ishte në krye të Bashkisë së Tiranës dhe u përforcua në vitin 2013, kur mori pushtetin qendror. Ajo që Olldashi denoncoi atëherë është pjesë e një historie që sot duhet lexuar përmes emrave, projekteve dhe dokumenteve që tregojnë se kush e ka projektuar dhe kush e ka ndryshuar Shqipërinë.

© Copyright of PatriotikMedia.al