Petrodollari po vdes, a do ta shpëtojnë çipat dollarin amerikan? Teknologjia dhe inteligjenca artificiale po bëhen mbështetja e re e SHBA-së …

Deutsche Bank: Dollari po bëhet gjithnjë e më i varur nga inteligjenca artificiale dhe industria e gjysmëpërçuesve. Eksportet e çipave kanë kaluar naftën dhe gazin, ndërsa kapitalet aziatike po rikthehen drejt tregjeve amerikane

Nga Redaksia – Dominimi i dollarit amerikan në ekonominë globale mund të jetë duke hyrë në një fazë të re, ku nafta nuk është më faktori kryesor që mbështet kërkesën për monedhën amerikane. Në vend të saj, teknologjia, industria e gjysmëpërçuesve dhe investimet masive në inteligjencën artificiale po marrin një rol gjithnjë e më të rëndësishëm.

Sipas një analize të Deutsche Bank, të publikuar në raportin special për tregjet valutore më 16 nëntor, strategia e re ekonomike globale po krijon atë që përshkruhet si një sistem i ri “chip-dollar”, ku kërkesa për dollarë lidhet gjithnjë e më shumë me industrinë e çipave dhe fitimet e kompanive amerikane të teknologjisë.

Eksportet e çipave kalojnë naftën dhe gazin

Në periudhën 12-mujore deri në qershor 2026, eksportet globale të gjysmëpërçuesve kanë tejkaluar për herë të parë eksportet e naftës dhe gazit, sipas të dhënave të cituara në analizë.

Tepricat tregtare të vendeve aziatike nga eksportet e çipave, duke përjashtuar Kinën, tashmë janë afërsisht në të njëjtin nivel me tepricat që vendet e Gjirit Persik krijojnë nga eksportet e naftës.

Historikisht, vendet eksportuese të naftës i investonin të ardhurat e tyre në bono të Thesarit amerikan, duke ndihmuar në financimin e qeverisë amerikane dhe duke forcuar pozicionin e dollarit në ekonominë botërore.

Por tashmë, një pjesë gjithnjë e më e madhe e të ardhurave nga eksportet aziatike të çipave po rikthehet në Shtetet e Bashkuara përmes investimeve në aksione dhe obligacione të kompanive amerikane.

Kjo krijon një mekanizëm të ri financiar, ku industria e teknologjisë amerikane jo vetëm përfiton nga blerja e çipave, por edhe nga kapitalet që rikthehen nga vendet që i prodhojnë dhe eksportojnë ato.

Kapitalet aziatike po derdhen në tregjet amerikane

Sipas strateges së Deutsche Bank, Mallika Sachdeva, blerjet e huaja të aksioneve amerikane kanë kaluar 1 trilion dollarë gjatë vitit të fundit, ndërsa pjesa më e madhe e rritjes së këtyre investimeve ka ardhur nga Azia.

Investitorët e huaj po blejnë aksione amerikane në një masë më shumë se dyfishin e investimeve që po drejtojnë drejt bonove të Thesarit amerikan. Edhe blerjet e obligacioneve të korporatave amerikane kanë kaluar investimet në bonot e qeverisë amerikane.

Ky ndryshim tregon se kapitalet ndërkombëtare po orientohen gjithnjë e më shumë drejt kompanive amerikane të teknologjisë, veçanërisht atyre që përfitojnë nga zhvillimi i inteligjencës artificiale.

Koreja e Jugut është një nga shembujt më të rëndësishëm të këtij zhvillimi. Teprica e saj tregtare nga çipat dhe pajisjet e përdorura për prodhimin e tyre ka arritur afërsisht 250 miliardë dollarë, duke përbërë një pjesë të konsiderueshme të suficitit të përgjithshëm tregtar të vendit.

Gjatë dy viteve të fundit, investitorët koreano-jugorë kanë investuar pesë herë më shumë kapital në aksione të huaja sesa në obligacione të huaja. Shtetet e Bashkuara përbëjnë rreth 70% të investimeve të Koresë në aksione jashtë vendit, ndërsa mbi 90% e portofolit të investimeve të huaja në aksione të familjeve koreano-jugore është e orientuar drejt tregut amerikan.

Edhe Japonia, përmes programit të saj NISA, ka nxitur investimet në fondet ETF të përqendruara në tregun amerikan.

Amerika kontrollon pjesën më fitimprurëse të industrisë së çipave

Megjithëse prodhimi fizik i çipave zhvillohet kryesisht në Azi, kompanitë amerikane kontrollojnë pjesën më të rëndësishme dhe më fitimprurëse të zinxhirit të furnizimit.

Sipas studimeve të cituara në raport, rreth 50% e vlerës së zinxhirit të industrisë së gjysmëpërçuesve lidhet me procesin e projektimit, ku kompanitë amerikane kontrollojnë rreth 87% të të ardhurave.

Shtetet e Bashkuara kanë një pozicion dominues në programet e projektimit elektronik të çipave, si dhe kontrollojnë rreth 60% të të ardhurave nga pajisjet e përdorura për prodhimin e gjysmëpërçuesve.

Ndërsa materialet, prodhimi, paketimi dhe testimi kryhen kryesisht jashtë SHBA-së, këto procese përbëjnë rreth 30% të vlerës së përgjithshme të industrisë.

Sipas studimit të Sean Kenji Starrs, rreth 70% e fitimeve të industrisë së gjysmëpërçuesve përfundojnë tek kompanitë amerikane.

Kjo i jep Uashingtonit një avantazh të madh ekonomik dhe strategjik, pasi ndikimi amerikan shtrihet përmes lidhjeve me Japoninë, Korenë e Jugut dhe Tajvanin, vende që luajnë rol kyç në zinxhirin global të prodhimit të çipave.

Kontrollet amerikane mbi eksportet e teknologjisë së avancuar kanë kufizuar gjithashtu aksesin e Kinës në gjysmëpërçuesit më të sofistikuar, duke e kthyer industrinë e çipave në një instrument të rëndësishëm të rivalitetit ekonomik dhe gjeopolitik.

Inteligjenca artificiale mund të gjenerojë triliona dollarë kërkesë për çipa

Deutsche Bank vlerëson se çipat përbëjnë më shumë se gjysmën e investimeve kapitale në qendrat e të dhënave të inteligjencës artificiale.

Nëse parashikimet për investimet e kompanive të mëdha teknologjike, të njohura si hyperscalers, arrijnë rreth 8 trilionë dollarë deri në vitin 2031, kjo mund të gjenerojë afërsisht 4 trilionë dollarë kërkesë për çipa.

Për më tepër, ciklet e zëvendësimit të çipave, që zgjasin nga tre deri në shtatë vjet, mund të sigurojnë një kërkesë të vazhdueshme edhe pasi të përfundojë faza fillestare e ndërtimit të infrastrukturës së inteligjencës artificiale.

Megjithatë, banka ngre pikëpyetje nëse kjo kërkesë do të jetë aq e qëndrueshme sa kërkesa historike për naftën, e cila për dekada mbështeti sistemin e petrodollarit.

Rreziku: nëse inteligjenca artificiale ngadalësohet, mund të goditet edhe dollari

Analiza paralajmëron se sistemi i ri financiar mund të ketë një dobësi të rëndësishme. Investimet e huaja në aksionet amerikane po financojnë zhvillimin e inteligjencës artificiale, ndërsa tepricat tregtare të vendeve aziatike nga eksportet e çipave po krijohen pjesërisht nga kërkesa e vetë kompanive amerikane të inteligjencës artificiale.

Kjo krijon një cikël ekonomik të ndërlidhur, ku kërkesa amerikane për AI nxit eksportet aziatike të çipave, të ardhurat nga këto eksporte rikthehen në tregjet amerikane dhe financojnë sërish kompanitë e teknologjisë.

Nëse kërkesa e konsumatorëve dhe bizneseve për shërbimet e inteligjencës artificiale nuk rritet në përputhje me investimet e mëdha, kompanitë mund të përballen me ulje të fitimeve, rënie të vlerës së aksioneve dhe reduktim të kërkesës për çipa.

Një skenar i tillë mund të ndikojë edhe në flukset e kapitalit të huaj drejt Shteteve të Bashkuara, duke vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e këtij mekanizmi të ri financiar.

Një tjetër kërcënim për kompanitë amerikane vjen nga zhvillimi i modeleve të inteligjencës artificiale me burim të hapur në Kinë, të cilat mund të ushtrojnë presion mbi fitimet dhe vlerësimet e kompanive amerikane të teknologjisë.

A po lind një sistem i ri dollarik?

Sipas kësaj analize, epoka kur nafta ishte një nga shtyllat kryesore të kërkesës globale për dollarë mund të jetë duke u transformuar. Në vend të petrodollarit, po shfaqet një model i ri, ku çipat, inteligjenca artificiale, investimet teknologjike dhe tregjet financiare amerikane janë gjithnjë e më të lidhura.

Megjithatë, ky sistem i ri mund të jetë më i ndjeshëm ndaj cikleve të teknologjisë, pritshmërive të investitorëve dhe rrezikut të një flluske në sektorin e inteligjencës artificiale.

Nëse AI vazhdon të rritet dhe të gjenerojë fitime reale, dollari mund të gjejë një mbështetje të re në ekonominë digjitale. Por nëse investimet gjigante nuk përkthehen në kërkesë dhe të ardhura të qëndrueshme, kjo lidhje e re mes kapitalit aziatik dhe teknologjisë amerikane mund të kthehet në një burim destabiliteti për tregjet globale. /Zero Hedge

© Copyright of PatriotikMedia.al

Back To Top