Nga Redaksia – Historia e shpëtimit të hebrenjve në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore është një nga kapitujt më të rëndësishëm dhe më të ndritur të historisë shqiptare. Në fund të luftës, në Shqipëri ndodheshin më shumë hebrenj sesa para saj. Familje shqiptare i strehuan, i mbrojtën dhe refuzuan t’i dorëzonin tek pushtuesit gjermanë.
Këtë fakt e sjell në vëmendje Dritan Alsela, i cili ngre njëkohësisht një pyetje mbi mënyrën se si kjo histori po përdoret dhe interpretohet sot nga politika shqiptare.
“Është një fakt historik i rëndësishëm që në fund të Luftës së Dytë Botërore në Shqipëri ndodheshin më shumë hebrenj sesa para luftës. Është gjithashtu e vërtetë se shqiptarët nuk i dorëzuan hebrenjtë tek pushtuesit gjermanë dhe se shumë familje shqiptare i strehuan dhe i ndihmuan. Kjo është një pjesë e historisë sonë për të cilën kemi të drejtë të jemi krenarë”, shprehet Alsela.
Por, sipas tij, çështja që duhet diskutuar është nëse historia që tregohet sot është e plotë.
Një histori më komplekse se narrativa politike
Kryeministri Edi Rama dhe figura të tjera publike e kanë paraqitur në mënyrë të përsëritur Shqipërinë si një rast të veçantë, ku myslimanë dhe të krishterë, të udhëhequr nga tradita e Besës dhe mikpritjes shqiptare, ndihmuan në shpëtimin e hebrenjve nga Holokausti.
Askush nuk mund ta mohojë rolin që pati ndihma e familjeve shqiptare. Por historia, sipas historianit Marenglen Kasmi, është më komplekse dhe kërkon të shihet në të gjithë kontekstin e saj.
Kasmi nuk e mohon Besën, mikpritjen apo solidaritetin e shqiptarëve. Përkundrazi, këto elemente janë pjesë e rëndësishme e shpjegimit. Por ai vë në dukje edhe rrethana të tjera që ndikuan në fatin e hebrenjve në Shqipëri.
Një prej tyre ishte fakti se Gestapo nuk ndërtoi në Shqipëri të njëjtën strukturë sistematike të përndjekjes së hebrenjve që ekzistonte në vende të tjera të pushtuara. Gjermanët kishin edhe prioritete të tjera ushtarake, ndërsa strukturat shqiptare nuk treguan vullnet për të bashkëpunuar në përndjekjen e hebrenjve.
Kjo do të thotë se shpëtimi i hebrenjve në Shqipëri nuk mund të shpjegohet vetëm me një faktor.
Ai ishte rezultat i një kombinimi rrethanash: qëndrimit të familjeve shqiptare që i strehuan dhe nuk i dorëzuan, qëndrimit të strukturave shqiptare, por edhe rrethanave konkrete politike, ushtarake dhe administrative të pushtimit gjerman.
Krenaria shqiptare nuk ka nevojë për zbukurime
Të vendosësh historinë në kontekst nuk do të thotë të mohosh sakrificën e shqiptarëve.
Përkundrazi.
Nëse familjet shqiptare rrezikuan jetën për të fshehur dhe mbrojtur hebrenjtë, ky është një fakt që nuk ka nevojë të ekzagjerohet për të qenë i jashtëzakonshëm.
Problemi nis atëherë kur një histori komplekse historike reduktohet në një narrativë politike dhe përdoret për të ndërtuar një imazh të Shqipërisë si “shpëtimtare unike” e hebrenjve.
Historia nuk ka nevojë të zbukurohet që shqiptarët të jenë krenarë për të.
Ajo duhet treguar ashtu siç ka ndodhur, me aktet e guximit dhe solidaritetit, por edhe me rrethanat politike e historike që e kanë shoqëruar.
Kujt i shërben kjo narrativë?
Dhe pikërisht këtu qëndron pyetja që ngre Dritan Alsela:
Pse politika shqiptare ka sot kaq shumë nevojë ta paraqesë historinë e hebrenjve në Shqipëri në këtë mënyrë?
Kujt i shërben kjo narrativë?
Historia e shpëtimit të hebrenjve është pjesë e identitetit historik të Shqipërisë dhe duhet trajtuar me respekt. Por ajo nuk duhet të shndërrohet në instrument propagandistik apo në kapital politik.
Shqipëria nuk ka nevojë të shpikë heroizma.
Ka nevojë të njohë historinë e saj në tërësi, me të mirat dhe të këqijat, me aktet e jashtëzakonshme të solidaritetit, por edhe me realitetin politik e shoqëror të kohës.
Sepse një shoqëri që e njeh të vërtetën për historinë e saj nuk ka nevojë ta ndërtojë identitetin mbi mite.
Dhe pikërisht kjo është pyetja që duhet të shtrohet sot: a po e tregojmë historinë e hebrenjve në Shqipëri për të kuptuar të kaluarën, apo po e përdorim të kaluarën për të ndërtuar një narrativë politike të së tashmes?
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
