One dhe Vodafone nën masat e Konkurrencës: a mjaftojnë detyrimet apo Shqipëria ka nevojë për më shumë konkurrencë
Nga Redaksia – Tregu celular shqiptar prej vitesh funksionon praktikisht mbi dy operatorë kryesorë: One Albania dhe Vodafone Albania. Kjo strukturë ngre një pyetje të thjeshtë, por të rëndësishme për konsumatorët: pse nuk ka më shumë operatorë celularë që të konkurrojnë për klientin shqiptar?
Të dhënat zyrtare të AKEP tregojnë se në tregun celular operojnë këta dy operatorë, ndërsa statistikat e vitit 2025 tregojnë një ndarje pothuajse të barabartë të përdoruesve aktivë: rreth 50% One dhe 50% Vodafone.
Kjo nuk do të thotë automatikisht se kemi një “monopol” në kuptimin juridik të fjalës. Përkundrazi, kemi një treg duopolistik, ku dy kompani mbajnë praktikisht të gjithë tregun. Por pikërisht kjo strukturë e bën konkurrencën një çështje thelbësore.
Dhe vendimi i fundit i Autoritetit të Konkurrencës e bën pyetjen edhe më të fortë.
90 ditë afat për One dhe Vodafone
Pas hetimit të thelluar në tregun me pakicë të shërbimeve celulare, Autoriteti i Konkurrencës ka vendosur një sërë kushtesh dhe detyrimesh për One Albania dhe Vodafone Albania.
Masat synojnë të adresojnë shqetësime të lidhura me çmimet, transparencën, paketat dhe mundësinë e konsumatorëve për të zgjedhur alternativa më të lira.
Brenda 90 ditëve, dy operatorët duhet të:
- ofrojnë paketa të veçanta dhe më të favorshme për pensionistët dhe studentët e moshës 18–23 vjeç;
- bëjnë të disponueshme paketën më të lirë edhe në pikat fizike të shitjes, jo vetëm në aplikacione apo kanale digjitale;
- lejojnë abonentin, pas përfundimit të kontratës, të kalojë në një paketë më të lirë pa penalitete dhe pengesa të pajustifikuara;
- njoftojnë individualisht konsumatorët të paktën 30 ditë përpara për ndryshimet në çmime, përmbajtje ose vlefshmëri të paketave;
- dokumentojnë kostot që justifikojnë rritjet e çmimeve dhe ta ruajnë këtë dokumentacion për pesë vjet;
- ofrojnë paketa të reja me diferencim real, pa kufizuar zgjedhjen e konsumatorit;
- paraqesin kontratat tip për vlerësim paraprak, me synim shmangien e klauzolave të padrejta;
- përcaktojnë qartë në kontratë procedurën dhe afatin për bartjen e numrit te një operator tjetër.
Detyrimet do të monitorohen për një vit dhe moszbatimi mund të sjellë penalitetet e parashikuara nga kuadri ligjor i konkurrencës.
Por pyetja kryesore mbetet: pse vetëm dy?
Masat e Konkurrencës mund të përmirësojnë mënyrën se si One dhe Vodafone sillen ndaj konsumatorit. Por ato nuk i japin përgjigje pyetjes më të madhe: a është e mjaftueshme që Shqipëria të ketë vetëm dy operatorë celularë me rrjete kombëtare?
Në një treg me dy lojtarë, konsumatori ka vetëm dy alternativa reale. Edhe kur të dy operatorët konkurrojnë, mungesa e një lojtari të tretë ose të katërt e kufizon presionin konkurrues.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur bëhet fjalë për çmimet.
Nëse një operator rrit çmimin dhe tjetri ndjek një politikë të ngjashme, konsumatori nuk ka shumë hapësirë për të reaguar. Mund të ndërrojë kompani, por përsëri mbetet brenda të njëjtit treg të dominuar nga të njëjtët dy operatorë.
Dhe pikërisht Autoriteti i Konkurrencës ka evidentuar gjatë hetimit rritje progresive dhe të përafërta të çmimeve, ngjashmëri të lartë mes paketave dhe reduktim të ofertave me çmime të ulëta.
Kjo është arsyeja pse diskutimi nuk duhet të mbyllet vetëm me pyetjen nëse One apo Vodafone po respektojnë detyrimet e reja.
Duhet bërë edhe pyetja:
Çfarë po bën shteti për të krijuar kushtet që në treg të hyjnë operatorë të rinj?
A mund të hyjnë operatorë të rinj?
Po. Dhe këtu hyn në lojë rregullatori.
Tregu nuk është domosdoshmërisht i kufizuar vetëm te operatorët që ndërtojnë rrjetet e tyre kombëtare. Një mundësi tjetër janë operatorët virtualë celularë, MVNO, të cilët mund të ofrojnë shërbime duke përdorur kapacitetet e rrjeteve ekzistuese.
Vetë AKEP ka deklaruar se kushtet e përdorimit të frekuencave 5G për One dhe Vodafone përfshijnë angazhimin për të negociuar me sipërmarrës të tjerë, përfshirë MVNO-të, për akses në kapacitetet e tyre, në funksion të politikës rregullatore për nxitjen e konkurrencës.
Pra, rruga për një treg më konkurrues nuk është domosdoshmërisht vetëm ndërtimi i një rrjeti të tretë nga zero.
Mund të jetë edhe krijimi i kushteve që një kompani e re të hyjë në treg si MVNO, të blejë akses me shumicë dhe t’ia shesë shërbimin konsumatorit me një markë dhe oferta të veta.
Kjo mund të sjellë një realitet krejt tjetër.
Një operator i ri mund të konkurrojë jo vetëm me çmim, por edhe me paketa për të rinjtë, pensionistët, familjet, bizneset e vogla, përdoruesit intensivë të internetit apo shqiptarët që udhëtojnë shpesh jashtë vendit.
Shqipëria nuk ka nevojë vetëm për më shumë rregulla
Vendimi i Konkurrencës është i rëndësishëm sepse vendos kufij dhe detyrime për dy operatorët ekzistues.
Por një treg realisht konkurrues nuk duhet të mbështetet vetëm te kontrolli i dy kompanive.
Ai duhet të krijojë mundësi reale për hyrjen e lojtarëve të rinj.
Sa më shumë alternativa të ketë konsumatori, aq më i madh është presioni mbi kompanitë për të ofruar çmime më të mira, shërbim më cilësor dhe kontrata më transparente.
Dhe këtu shteti ka një përgjegjësi të drejtpërdrejtë: të mos mjaftohet me monitorimin e sjelljes së dy kompanive, por të shohë nëse rregullat, spektri, akseset në infrastrukturë dhe kushtet e tregut po krijojnë realisht hapësirë për konkurrencë të re.
Dy kompani, miliona konsumatorë
Të dhënat e AKEP për tremujorin e parë të vitit 2026 tregojnë rreth 2.44 milionë përdorues aktivë të shërbimeve celulare, të ndarë pothuajse në mënyrë të barabartë mes One dhe Vodafone.
Pra, bëhet fjalë për një treg të madh dhe me ndikim të drejtpërdrejtë në jetën e përditshme të qytetarëve.
Prandaj debati nuk është thjesht për një paketë telefonike apo për disa euro më shumë në muaj.
Është një debat mbi mënyrën se si funksionon konkurrenca në një sektor strategjik të ekonomisë shqiptare.
Nëse dy kompanitë janë të detyruara të ndryshojnë sjelljen, pyetja është: pse të mos krijohen kushtet që një kompani e tretë, e katërt apo operatorë virtualë të kenë mundësi reale të konkurrojnë?
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
