Rama nuk heq dorë nga hakmarrja: Pas heqjes së taksës së karburantit, vendoset “vinjeta” – një tjetër faturë për shqiptarët që përdorin rrugët kombëtare …

Nga Redaksia – Qeveria Rama po përgatitet të heqë taksën e qarkullimit mbi naftën dhe benzinën, por ndërkohë po projekton një skemë të re tarifimi për përdorimin e rrugëve kombëtare. Quhet vinjetë dhe parashikon pagesa të reja për automjetet shqiptare. Nga njëra anë premtohet lehtësim për qytetarët, nga ana tjetër krijohet një mekanizëm i ri për t’u marrë para. Kush përfiton dhe kush do ta paguajë faturën?

Duket se për drejtuesit e automjeteve në Shqipëri nuk ka shumë arsye për të festuar. Në momentin kur qytetarëve u është krijuar pritshmëria se heqja e taksës së qarkullimit mbi karburantin do të sillte një lehtësim ekonomik, në Kuvend shfaqet një projektligj tjetër që parashikon vendosjen e një tarife të re: vinjetën.

Nisma, e propozuar nga deputeti socialist Andi Qose, parashikon ndryshime në ligjin për transportet rrugore dhe synon krijimin e një skeme të re pagesash për përdorimin e rrjetit rrugor kombëtar.

Në thelb, qytetarët mund të gjenden përballë një realiteti të ri: hiqet një taksë, por vendoset një tjetër detyrim financiar. Ndryshon emri dhe mekanizmi i mbledhjes, por pyetja mbetet e njëjtë: sa do t’u kushtojë shqiptarëve përdorimi i makinës?

Hiqet taksa e karburantit, por vjen vinjeta

Sipas projektligjit, nga 1 janari 2027 parashikohet heqja e taksës së qarkullimit prej 27 lekësh për litër benzinë dhe gazoil.

Por paralelisht propozohet vendosja e vinjetës, një tarifë për përdorimin e rrjetit rrugor kombëtar, e cila do të prekë automjetet e lehta dhe autobusët, si dhe përkohësisht, deri më 31 dhjetor 2029, mjetet e rënda të transportit të mallrave.

Për automjetet e regjistruara në Shqipëri, pagesa vjetore e vinjetës do të përfshihet në taksën vjetore të mjeteve të përdorura. Ndërsa automjetet me targa të huaja do të duhet ta blejnë atë në pikat kufitare ose përmes internetit.

Pra, edhe nëse taksa e karburantit largohet nga fatura në pikën e furnizimit, një detyrim tjetër do të shfaqet në marrëdhënien e qytetarit me automjetin e tij.

Problemi është se deri më tani nuk është bërë e qartë se sa do të jetë përfitimi real i një familjeje nga heqja e taksës së karburantit dhe sa do të jetë kostoja e re nga vinjeta.

Një taksë e re, disa mënyra për të paguar

Projektligji parashikon disa periudha vlefshmërie të vinjetës, duke vendosur edhe kufijtë maksimalë të tarifimit në raport me çmimin vjetor.

• Vinjeta ditore: deri në 9% të tarifës vjetore.
• Vinjeta javore: deri në 11%.
• Vinjeta 10-ditore: deri në 12%.
• Vinjeta 30-ditore: deri në 19%.
• Vinjeta 60-ditore: deri në 30%.
• Vinjeta vjetore: për 365 ditë.

Këto janë tavane maksimale dhe jo çmime përfundimtare. Vlerat konkrete do të përcaktohen sipas akteve përkatëse.

Por pikërisht këtu lind një tjetër shqetësim: përse qytetarët duhet të përballen me një skemë të re tarifimi pa pasur fillimisht një transparencë të plotë mbi çmimet, mënyrën e llogaritjes dhe përfitimin konkret që do të marrin?

Në një vend ku automjeti është shpesh një domosdoshmëri për të shkuar në punë, për të transportuar familjen apo për të kryer aktivitet ekonomik, çdo detyrim i ri duhet të shoqërohet me një analizë të qartë të ndikimit në buxhetet familjare.

Paratë nuk shkojnë të gjitha në arkën e shtetit

Një nga pikat më të debatueshme të projektligjit është mënyra se si do të administrohen të ardhurat nga vinjeta.

Sipas nismës, Drejtoria e Përgjithshme e Shërbimeve të Transportit Rrugor (DPSHTRR) do të jetë emetuese e vinjetës, ndërsa shoqëria “Enti Kombëtar i Operimit Rrugor” (EKORR) sh.a. do të merret me shpërndarjen dhe shitjen e saj.

Por të ardhurat e mbledhura nuk do të kalojnë të plota në Buxhetin e Shtetit.

Të dy institucionet parashikohet të mbajnë paraprakisht një tarifë agjenti për mbulimin e kostove operative, mirëmbajtjen dhe sistemet e administrimit. Vetëm shuma që mbetet pas këtyre zbritjeve do të derdhet në buxhet.

Kjo është një pikë që kërkon shpjegim të hollësishëm publik.

Sa do të jetë tarifa e agjentit? Kush do ta kontrollojë? Si do të përcaktohen kostot operative? A do të ketë auditim të pavarur dhe publikim periodik të të ardhurave dhe shpenzimeve?

Nëse qytetarët detyrohen të paguajnë një tarifë të re, ata kanë të drejtë të dinë jo vetëm sa paguajnë, por edhe ku përfundon çdo lek i mbledhur.

Nuk mjafton që administrimi i një takse të re të justifikohet me nevojën për sisteme dhe struktura operative. Duhet të provohet se këto struktura funksionojnë me kosto të arsyeshme dhe në interes të publikut.

Kamera për të kontrolluar çdo targë, gjoba për ata që nuk paguajnë

Skema e propozuar parashikon edhe kontrollin elektronik të automjeteve.

Përmes kamerave të Policisë së Shtetit, të lidhura me regjistrat elektronikë të DPSHTRR-së, do të bëhet identifikimi automatik i targave dhe verifikimi nëse automjeti disponon vinjetë të vlefshme.

Kjo do të thotë se kontrolli mund të kryhet pa ndaluar automjetet në rrugë.

Për ata që qarkullojnë pa vinjetë të vlefshme, projektligji parashikon gjobë në masën e tarifës mujore për kategorinë përkatëse të mjetit, si dhe detyrimin për të blerë menjëherë vinjetën.

Ndërkohë, për shkelje të detyrimeve të përcaktuara për EKORR sh.a., parashikohen gjoba nga 100 mijë deri në 500 mijë lekë.

Pra, ndërsa për institucionet parashikohen mekanizma administrimi dhe kontrolli, për qytetarët parashikohet një sistem automatik që nuk lë shumë hapësirë për të shmangur pagesën.

Por kush do të mbrojë qytetarin nga gabimet e sistemit? Çfarë ndodh nëse kamera lexon gabim targën, nëse pagesa nuk pasqyrohet në regjistër apo nëse vendoset një gjobë e padrejtë? Projektligji dhe aktet zbatuese duhet të garantojnë një procedurë të shpejtë ankimi dhe korrigjimi.

Po rrugët që tashmë paguhen me koncesion?

Projektligji parashikon që segmentet rrugore me koncesion apo partneritet publik-privat, si Rruga e Kombit, si dhe urat e tunelet me tarifa të veçanta, të përjashtohen nga rrjeti i vinjetës.

Arsyeja është shmangia e pagesës së dyfishtë.

Megjithatë, kjo ngre një tjetër çështje: sa i gjerë do të jetë rrjeti rrugor për të cilin do të paguhet vinjeta dhe cilat segmente do të përfshihen konkretisht?

Qytetarët duhet të dinë nëse pagesa e re do të shoqërohet me një standard më të lartë mirëmbajtjeje, sinjalistike dhe sigurie rrugore, apo do të mbetet thjesht një tjetër detyrim financiar.

Sepse nuk mund t’u kërkosh njerëzve të paguajnë vazhdimisht për rrugët, pa u dhënë llogari për gjendjen e tyre.

Rama dhe paradoksi i premtimeve për lehtësim fiskal

Nëse kjo nismë miratohet në formën e propozuar, shqiptarët do të përballen me një tjetër ndryshim të rëndësishëm në mënyrën e taksimit të automjeteve.

Dhe këtu qëndron thelbi i debatit: a po bëhet realisht një reformë që lehtëson barrën e qytetarëve, apo thjesht po ndryshohet mënyra se si mblidhen paratë prej tyre?

Heqja e një takse nuk mund të konsiderohet automatikisht lehtësim nëse paralelisht vendosen detyrime të tjera që mund ta neutralizojnë përfitimin.

Qeveria duhet të publikojë një përllogaritje konkrete: sa do të kursejë një drejtues automjeti nga heqja e taksës së karburantit dhe sa do të paguajë nga vinjeta dhe ndryshimet e tjera të taksimit të automjeteve.

Pa këto të dhëna, qytetarët rrezikojnë të përballen me një reformë fiskale, pasojat reale të së cilës do t’i kuptojnë vetëm kur të mbërrijë fatura.

Titulli i kësaj nisme mund të jetë modernizimi i sistemit të tarifimit rrugor. Por për familjet shqiptare, rëndësi nuk ka emri që i vendoset taksës. Rëndësi ka sa para do t’u hiqen nga xhepi.

Dhe pyetja që kërkon përgjigje nga qeveria Rama është e thjeshtë: nëse hiqet një taksë për t’u vendosur një tjetër, ku është lehtësimi për qytetarët?

© Copyright of PatriotikMedia.al