Përse sipas Trump Irani nuk duhet të ketë armë bërthamore, ndërsa SHBA-ja dhe fuqitë e tjera mund t’i mbajnë? Po Izraeli dhe Koreja e Veriut?

Nga Redi Minga:

Presidenti amerikan Donald Trump deklaron se Irani nuk do të ketë kurrë armë bërthamore dhe se, nëse kjo do të jetë e nevojshme, vetëm ushtria amerikane mund ta ndalojë Teheranin të arrijë këtë objektiv. Një qëndrim që rikthen në qendër të vëmendjes konfliktin mes SHBA-së dhe Iranit, por që ngre njëkohësisht një pyetje të madhe mbi standardet e dyfishta të rendit ndërkombëtar.

Përse Irani nuk duhet të ketë armë bërthamore, ndërkohë që Shtetet e Bashkuara, Rusia, Kina, Franca, Britania e Madhe dhe fuqi të tjera vazhdojnë t’i mbajnë arsenalet e tyre bërthamore?

Dhe përse Izraeli, që konsiderohet gjerësisht si një shtet me armë bërthamore, nuk është anëtar i Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT), ndërsa Irani është pjesë e këtij traktati dhe duhet t’u nënshtrohet detyrimeve të tij?

A është siguria ndërkombëtare një e drejtë që duhet të vlejë për të gjitha shtetet, apo një privilegj që u përket vetëm fuqive të mëdha dhe aleatëve të tyre?

Pse ka frikë SHBA-ja nga Irani?

Uashingtoni e konsideron programin bërthamor iranian një kërcënim për sigurinë e Izraelit, aleatëve amerikanë në Lindjen e Mesme dhe interesave strategjike të vetë SHBA-së.

Frika amerikane nuk lidhet vetëm me mundësinë që Irani të prodhojë një armë bërthamore. Ajo lidhet edhe me ndryshimin e ekuilibrit të fuqisë në rajon. Një Iran me kapacitete të tilla do të kishte një pozicion shumë më të fortë përballë kundërshtarëve të tij dhe do të ndryshonte llogaritë strategjike të gjithë Lindjes së Mesme.

Por këtu lind një tjetër pyetje: nëse armët bërthamore përbëjnë një kërcënim kaq të madh për njerëzimin, përse debati ndërkombëtar përqendrohet vetëm te Irani dhe jo te çarmatimi i përgjithshëm bërthamor?

Po Izraeli? Pse ka armë bërthamore dhe nuk është pjesë e NPT-së?

Një nga çështjet më të debatueshme në këtë konflikt është pozicioni i Izraelit.

Izraeli konsiderohet gjerësisht nga ekspertët ndërkombëtarë si një shtet që zotëron armë bërthamore, megjithëse nuk e ka konfirmuar dhe as mohuar zyrtarisht këtë arsenal.

Ndryshe nga Irani, Izraeli nuk është anëtar i Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT). Kjo do të thotë se ai nuk është palë në detyrimet e këtij traktati.

Këtu lind një pyetje që kërkon përgjigje: përse Izraeli mund të qëndrojë jashtë këtij traktati dhe të ruajë një kapacitet bërthamor, ndërsa Irani, si anëtar i NPT-së, përballet me presion të jashtëzakonshëm ndërkombëtar?

A duhet të vlejnë të njëjtat parime për të gjithë rajonin e Lindjes së Mesme?

Po Koreja e Veriut? Pse ky standard nuk është i njëjtë?

Një tjetër rast është Koreja e Veriut, e cila zotëron armë bërthamore dhe është tërhequr nga NPT-ja në vitin 2003, sipas njoftimit të saj.

Pavarësisht sanksioneve ndërkombëtare dhe presionit të vazhdueshëm, Pheniani vazhdon të mbajë dhe zhvillojë arsenalin e tij bërthamor.

Atëherë, përse Irani trajtohet si një kërcënim që duhet ndalur me çdo kusht, ndërsa Koreja e Veriut, e cila ka kryer prova bërthamore, përballet kryesisht me sanksione, diplomaci dhe strategji parandalimi?

Sigurisht, këto shtete kanë histori dhe rrethana të ndryshme, por krahasimi ngre një çështje të rëndësishme mbi mënyrën se si fuqitë botërore zbatojnë politikën e mospërhapjes bërthamore.

Pse Trump nuk kërkon çarmatimin e të gjithëve?

Nëse argumenti është se armët bërthamore rrezikojnë paqen botërore, atëherë logjika do të kërkonte që të gjitha fuqitë bërthamore të angazhoheshin për reduktimin dhe eliminimin e këtyre armëve.

Përse nuk kërkohet që SHBA-ja të heqë dorë nga arsenali i saj bërthamor? Përse nuk kërkohet e njëjta gjë nga Rusia, Kina, Franca, Britania e Madhe, India, Pakistani, Izraeli dhe Koreja e Veriut?

Përse një shtet që nuk e ka armën bërthamore duhet të pranojë se nuk mund ta zhvillojë atë, ndërsa shtetet që e zotërojnë vazhdojnë ta konsiderojnë pjesë të sigurisë së tyre kombëtare?

Kjo është kontradikta që duhet diskutuar hapur.

Armët bërthamore: siguri për disa, kërcënim për të tjerët?

Shtetet e Bashkuara e justifikojnë arsenalin e tyre bërthamor me argumentin e parandalimit të sulmeve dhe mbrojtjes së sigurisë kombëtare. Rusia dhe Kina përdorin argumente të ngjashme.

Pra, ajo që për Uashingtonin konsiderohet garanci sigurie, për Teheranin paraqitet si një kërcënim që duhet ndalur.

Kjo nuk do të thotë se Irani duhet të pajiset me armë bërthamore. Një përhapje e mëtejshme e këtyre armëve do të rriste rrezikun e një katastrofe ndërkombëtare. Por pikërisht për këtë arsye, standardi duhet të jetë i njëjtë për të gjithë.

Traktati për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore parashikon jo vetëm ndalimin e përhapjes së armëve, por edhe detyrimin e shteteve anëtare për të negociuar çarmatimin bërthamor.

Kjo do të thotë se përgjegjësia nuk mund të jetë vetëm e vendeve që nuk i kanë këto armë.

A është lufta zgjidhja apo diplomacia?

Trump ka treguar se është i gatshëm të përdorë fuqinë ushtarake për të penguar programin bërthamor iranian. Megjithatë, ekziston një dallim i rëndësishëm mes parandalimit të një arme bërthamore dhe shkatërrimit të një shteti.

Sulmet ushtarake mund të godasin objektiva, të shkatërrojnë infrastrukturë dhe të vonojnë një program bërthamor, por nuk garantojnë vetvetiu një zgjidhje afatgjatë.

Një zgjidhje diplomatike, e shoqëruar me kontrolle ndërkombëtare dhe garanci të ndërsjella, mbetet një alternativë që duhet shqyrtuar.

Çfarë kërkon realisht bota?

Nëse Donald Trump dëshiron një botë pa kërcënimin e armëve bërthamore, atëherë pyetja nuk duhet të ndalet vetëm te Irani.

Përse të mos nisë një proces ndërkombëtar ku SHBA-ja, Rusia, Kina dhe të gjitha fuqitë bërthamore të marrin angazhime konkrete për çarmatimin?

Përse të mos kërkohet transparencë, kontroll ndërkombëtar dhe reduktim i arsenaleve bërthamore në të gjitha shtetet?

Përse siguria e një populli duhet të ndërtohet mbi frikën e një populli tjetër?

Në fund, pyetja që shtrohet është e thjeshtë: A duam një botë ku askush të mos ketë armë bërthamore, apo një botë ku vetëm disa shtete kanë të drejtën të vendosin se kush mund t’i zotërojë ato?

Pse Irani duhet të jetë në qendër të presionit ndërkombëtar, ndërsa arsenalet bërthamore të fuqive të mëdha dhe të Izraelit mbeten pjesë e realitetit strategjik?

Kjo është dilema që politika amerikane dhe fuqitë e tjera botërore duhet t’i japin përgjigje. Sepse paqja e vërtetë nuk mund të ndërtohet vetëm mbi ndalimin e armëve për kundërshtarët, por edhe mbi përgjegjësinë e atyre që tashmë i zotërojnë.

© Copyright of PatriotikMedia.al