Një zhvillim që mund të ndryshojë hartën gjeopolitike të energjisë globale
Shtetet e Gjirit po shqyrtojnë seriozisht ndërtimin e rrjeteve të reja të transportit të naftës për të anashkaluar Ngushtica e Hormuzit – një nga pikat më të ndjeshme strategjike në botë.
Sipas raportimit të Financial Times, këto plane përfshijnë ndërtimin e tubacioneve të reja dhe zgjerimin e infrastrukturës ekzistuese, duke synuar krijimin e një rrjeti alternativ që lidh Gadishullin Arabik me Detin Mesdhe – konkretisht përmes portit izraelit të Porti i Haifës.
Një strategji për të shmangur kontrollin e Iranit
Ngushtica e Hormuzit ka qenë për dekada arteria kryesore e eksportit të naftës për vendet e Gjirit. Por tensionet e fundit dhe rreziku i bllokimit nga Irani kanë shtyrë këto shtete të kërkojnë alternativa më të sigurta.
Në këtë kontekst, Arabia Saudite paraqitet si shembulli më i suksesshëm. Ajo ka arritur të ruajë eksportet e saj përmes tubacionit Lindje-Perëndim, që lidh fushat e naftës me portin e Yanbu në Detin e Kuq, duke shmangur plotësisht Hormuzin.
Një ekzekutiv i lartë i sektorit energjetik në Gjirin Persik e cilësoi këtë projekt si një “goditje gjeniale strategjike”.
Nga tubacionet tek një rrjet i ri rajonal
Projektet e reja nuk kufizohen vetëm në tubacione. Sipas raportit, synimi është krijimi i një sistemi të integruar që përfshin:
- Tubacione nafte dhe gazi
- Linja hekurudhore
- Korridore rrugore
Ky rrjet do të reduktonte varësinë nga rrugët detare dhe do të eliminonte “nyjet e mbytjes” që mund të kontrollohen nga aktorë të tretë.
Projekti IMEC – boshti i ri strategjik
Në qendër të kësaj nisme qëndron projekti India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC), një iniciativë e mbështetur nga SHBA që synon të lidhë India me Evropën përmes Lindjes së Mesme.
Ky projekt përfshin një rrjet të ndërlidhur transporti dhe energjie, ku një nga pikat kyçe mbetet përfshirja e Haifa si dalje në Mesdhe. Por sfida kryesore mbetet: a do të pranojë Arabia Saudite këtë bashkëpunim strategjik që përfshin Izraelin?
Izraeli dhe ambicia për kontroll energjetik
Drejtues të kompanive energjetike izraelite e shohin këtë projekt si një mundësi historike për të rritur ndikimin në rajon. Sipas tyre, lidhja direkte me Mesdheun përmes tokës do t’u japë vendeve pjesëmarrëse kontroll më të madh mbi fatin e tyre energjetik.
Edhe kryeministri Benjamin Netanyahu ka theksuar se zgjidhja afatgjatë për krizën e Hormuzit nuk është ushtarake, por strategjike: ridrejtimi i tubacioneve drejt perëndimit, duke shmangur plotësisht ndikimin gjeografik të Iranit.
Nëse këto plane realizohen, ato nuk përfaqësojnë vetëm një projekt ekonomik, por një transformim të thellë gjeopolitik:
- Dobësim i rolit strategjik të Ngushtica e Hormuzit
- Rritje e rolit të Izraelit si nyje energjetike
- Konsolidim i aleancave të reja SHBA–Gjiri–Izrael
- Presion i drejtpërdrejtë mbi ndikimin rajonal të Iranit
Në një botë ku energjia është pushtet, ky projekt mund të jetë hapi i radhës drejt një rendi të ri, ku kontrolli i rrugëve është po aq i rëndësishëm sa vetë burimet. /TheJerusalemPost