Në vitet e fundit, një pyetje po bëhet gjithnjë e më e fortë në opinionin publik:
A po zhvillohet Shqipëria, apo po shitet copa-copa?
Nga Redi Minga:
Kjo pyetje nuk lind nga boshllëku. Ajo buron nga një realitet i prekshëm: rritja e jashtëzakonshme e blerjeve të pronave nga të huajt dhe orientimi i ekonomisë drejt shitjes së aseteve, jo ndërtimit të një ekonomie prodhuese.
Në krye të kësaj politike qëndron Edi Rama, i cili e paraqet këtë fenomen si sukses dhe “transformim ekonomik”.
Qeveria deklaron se Shqipëria është bërë një destinacion serioz për investitorët e huaj, me mbi 1.5 miliardë euro investime në vit dhe një bum turizmi.
Në sipërfaqe, kjo duket si histori suksesi. Por çfarë fshihet pas këtyre shifrave?
Sipas të dhënave ekonomike, një pjesë e madhe e këtyre investimeve nuk shkon në industri, prodhim apo teknologji – por në pasuri të paluajtshme.
- Mbi 1.3 miliardë euro janë investuar nga të huajt në prona që nga viti 2021
- Deri në 23% e investimeve të huaja përqendrohen në pasuri të paluajtshme
- Në disa periudha, një në tre euro investim shkon për blerje pronash
Kjo do të thotë se toka shqiptare – bregdeti, qytetet, zonat turistike – po kalon gradualisht në duar të huaja.
Këtu qëndron thelbi i debatit.
Një ekonomi e shëndetshme ndërtohet mbi:
- prodhim
- industri
- bujqësi
- teknologji
Por kur investimet fokusohen kryesisht në blerje pronash, atëherë kemi të bëjmë me një model tjetër:
një ekonomi që shet territorin, jo që krijon vlerë afatgjatë.
Shqipëria rrezikon të kthehet në një vend ku:
- të huajt blejnë
- vendasit shesin
- dhe brezat e ardhshëm mbeten pa asete
Pasojat janë tashmë të dukshme:
- Çmimet e pronave janë rritur ndjeshëm
- Të rinjtë shqiptarë e kanë gjithnjë e më të vështirë të blejnë një shtëpi
- Zonat turistike po “privatizohen” nga kapitali i huaj
Në shumë raste, shqiptarët po bëhen të huaj në vendin e tyre.
Qeveria e quan këtë “zhvillim”.
Por qytetarët pyesin:
A është zhvillim kur shitet toka?
A është progres kur humbet kontrolli mbi territorin?
A është kjo investim, apo një formë moderne e dorëzimit ekonomik?
Askush nuk është kundër investimeve të huaja. Por kur ato kthehen në blerje masive të tokës dhe pronave, pa një strategji kombëtare për mbrojtjen e interesit publik, atëherë lind një rrezik real.
Sepse historia ka treguar:
vendet nuk humben gjithmonë me luftë.
Ndonjëherë ato humben në heshtje… përmes shitjes.
Shqipëria sot përballet me një zgjedhje të madhe:
- të ndërtojë një ekonomi që prodhon dhe forcon sovranitetin
ose - të vazhdojë një rrugë ku pasuritë kombëtare shiten gradualisht
Dhe në këtë pikë, pyetja mbetet e hapur:
A po zhvillohet Shqipëria… apo po shitet?