Ndërsa Netanyahu përballet me krizën pas zgjedhjeve, Jerusalemi organizon Kongresin Botëror të Noahidëve me pritje në Presidencë …
Jerusalem, Kongresi Botëror i Noahidëve dhe Shtatë Ligjet e Noeut: Gjykatë rabinike ndërkombëtare, çështja e krishterimit dhe dënimi me vdekje
Nga Redaksia – Ndërsa Izraeli ndodhet në një periudhë të ndërlikuar politike pas zgjedhjeve parlamentare, në Jerusalem po zhvillohet një organizim ndërkombëtar fetar që synon të krijojë një strukturë të përhershme me shtrirje në gjashtë kontinente. Bëhet fjalë për Kongresin e Parë Ndërkombëtar të Noahidëve, i cili po mbahet nga 2 deri më 6 nëntor 2026 në hotelin Seven Arches, në Malin e Ullinjve.
Rreth 100 drejtues dhe përfaqësues nga afro 20 vende janë mbledhur për të marrë pjesë në atë që organizatorët e cilësojnë si themelimin e një lëvizjeje të bashkuar ndërkombëtare Noahide.
Por pas këtij aktiviteti, i cili prezantohet si një projekt i bashkëpunimit fetar dhe moral, qëndrojnë çështje që kërkojnë një shqyrtim shumë më të thellë: krijimi i një gjykate rabinike ndërkombëtare, autoriteti i saj mbi komunitetet Noahide, interpretimi i Shtatë Ligjeve të Noeut dhe raporti i këtyre rregullave me fetë e tjera, veçanërisht me krishterimin.
Çfarë është Noahidizmi dhe nga vijnë Shtatë Ligjet e Noeut?
Noahidizmi është një lëvizje fetare e lidhur me traditën rabinike judaike, e cila mbështetet në besimin se njerëzimi duhet të ndjekë shtatë parime universale, të njohura si Shtatë Ligjet e Noeut.
Këto ligje janë:
- Ndalimi i idhujtarisë dhe mohimit të Zotit.
- Ndalimi i blasfemisë ndaj Zotit.
- Ndalimi i vrasjes.
- Ndalimi i marrëdhënieve seksuale të ndaluara.
- Ndalimi i vjedhjes.
- Ndalimi i ngrënies së mishit të marrë nga një kafshë që është ende gjallë.
- Detyrimi për krijimin e gjykatave që garantojnë drejtësinë.
Pesë prej këtyre parimeve lidhen me ndalime morale që njihen gjerësisht edhe në shumë tradita të tjera fetare dhe juridike. Por dy çështje kanë një rëndësi të veçantë: interpretimi i idhujtarisë dhe autoriteti i gjykatave që parashikohen në këtë sistem.
Një fakt historik që duhet theksuar është se Bibla, në librin e Zanafillës, nuk paraqet një listë të strukturuar me shtatë ligje që Noeu ua shpalli njerëzve. Lista e njohur sot vjen nga tradita rabinike dhe gjendet në burime si Tosefta, traktati Avodah Zarah 8:4, dhe Talmudi Babilonas, traktati Sanhedrin 56a.
Pra, bëhet fjalë për një interpretim dhe kodifikim të mëvonshëm rabinik të detyrimeve që tradita judaike ia atribuon njerëzimit pas Noeut, jo për një listë të shkruar fjalë për fjalë në librin e Zanafillës.
Çështja më e ndjeshme: A konsiderohet Jezusi idhull sipas interpretimit Noahide?
Këtu lind një nga debatet më të rëndësishme teologjike.
Ligji i parë Noahide ndalon idhujtarinë. Në disa interpretime tradicionale rabinike, adhurimi i një figure tjetër krahas Zotit ose konceptime të caktuara të hyjnisë konsiderohen shkelje e këtij ndalimi.
Kjo ngre një problem të drejtpërdrejtë për raportin me krishterimin, i cili mbështetet në besimin te Jezu Krishti dhe në doktrinën e Trinisë.
Disa autoritete rabinike historikisht e kanë konsideruar besimin e krishterë në Trini të papajtueshëm me monoteizmin e pastër dhe e kanë trajtuar si formë idhujtarie. Autoritete të tjera kanë bërë dallime në interpretim, duke pranuar se për të krishterët kjo nuk trajtohet domosdoshmërisht si idhujtari sipas ligjeve Noahide.
Për këtë arsye, nuk mund të thuhet se ekziston një qëndrim unik i të gjitha autoriteteve judaike mbi këtë çështje.
Megjithatë, kur një lëvizje ndërkombëtare ndërtohet mbi këto shtatë ligje, është e domosdoshme të sqarohet se si do të trajtohen besimet e tjera fetare dhe nëse pranimi i këtyre parimeve kërkon ndryshimin ose kufizimin e bindjeve të krishtera.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për vendet me traditë të krishterë, ku liria e besimit dhe e ndërgjegjes është një e drejtë themelore.
Dënimi me vdekje në tekstet rabinike: Një dispozitë që nuk mund të anashkalohet
Një tjetër element që kërkon vëmendje është mënyra se si literatura klasike rabinike trajton shkeljen e Shtatë Ligjeve të Noeut.
Në traktatin Sanhedrin 56a–57a të Talmudit Babilonas diskutohen ndalimet dhe dënimet për shkeljen e tyre. Në këtë literaturë gjendet edhe trajtimi i dënimit me vdekje për shkelje të ligjeve Noahide.
Kjo çështje paraqitet edhe më qartë në veprën e filozofit dhe autoritetit të njohur judaik Maimonides, Mishneh Torah, në kapitullin Laws of Kings 9:14.
Në këtë tekst, Maimonides shkruan se një pasardhës i Noeut që shkel një nga shtatë urdhërimet i nënshtrohet dënimit me vdekje sipas sistemit juridik tradicional që ai përshkruan.
Ky është një element real i jurisprudencës klasike rabinike dhe nuk mund të mohohet apo të paraqitet sikur nuk ekziston.
Por këtu duhet bërë një dallim thelbësor: prania e një dispozite të tillë në tekstet historike fetare nuk provon se organizatorët e kongresit të vitit 2026 kërkojnë zbatimin e dënimit me vdekje në shtetet moderne.
Përkundrazi, dokumentacioni i publikuar nga organizatorët e paraqet Beit Din-in e ri si një gjykatë rabinike udhëzuese, e cila do të trajtojë pyetjet e komuniteteve Noahide dhe do të japë vendime fetare. Sipas të njëjtit dokumentacion, ajo nuk është gjykatë penale dhe nuk ka autoritet mbi njerëzit që nuk i drejtohen për çështjet e tyre.
Megjithatë, mbetet e nevojshme që themeluesit të bëjnë të qartë se si do të interpretohen dispozitat klasike të dënimit dhe çfarë kompetencash reale do të ketë institucioni i ri.
Gjykata e parë rabinike ndërkombëtare: Pse është kaq e rëndësishme?
Një nga vendimet kryesore të kongresit është krijimi i International Beit Din, gjykatës së parë rabinike ndërkombëtare për çështjet Noahide.
Ky është një nga elementet më të rëndësishme të të gjithë projektit.
Sipas organizatorëve, gjykata do të drejtohet nën udhëheqjen e rabinit Oury Cherki dhe do të përbëhet nga autoritete fetare dhe gjyqtarë rajonalë. Ajo synon të ofrojë udhëzime dhe vendime për komunitetet Noahide në vende të ndryshme.
Krahas saj parashikohet krijimi i gjashtë këshillave kontinentale, unifikimi i materialeve të studimit dhe nënshkrimi i një Karte Themeluese.
Kështu, një lëvizje që deri tani ka funksionuar përmes komuniteteve të shpërndara synon të marrë një strukturë të përbashkët ndërkombëtare, me autoritet fetar të përqendruar në Jerusalem.
Pyetja që lind është se deri ku do të shtrihet ky autoritet, si do të zgjidhen drejtuesit e tij dhe çfarë marrëdhënieje do të ketë me ligjet civile të vendeve ku do të veprojnë këto komunitete.
Jerusalemi, Presidenca izraelite dhe dimensioni ndërkombëtar
Një tjetër zhvillim me rëndësi është pritja zyrtare e delegatëve në Beit HaNasi, rezidencën e Presidentit të Izraelit, Isaac Herzog, e planifikuar për 5 nëntor.
Kjo pritje i jep kongresit një dimension institucional që shkon përtej organizimit të një aktiviteti të zakonshëm fetar.
Organizatorët e paraqesin këtë takim si një pritje në nivelin më të lartë të shtetit izraelit. Në materialet e tyre, ata e përshkruajnë Jerusalemin si qendrën shpirtërore të lëvizjes së re ndërkombëtare.
Kjo duhet parë edhe në kontekstin e marrëdhënieve ndërkombëtare të Izraelit. Përmes organizatave fetare dhe kulturore, shteti dhe institucionet e tij krijojnë marrëdhënie me komunitete në vende të ndryshme të botës.
Megjithatë, pritja presidenciale nuk provon se kongresi është projekt i Benjamin Netanyahut apo i partisë Likud. Presidenti Herzog është kreu i shtetit dhe jo drejtuesi i qeverisë.
Në të njëjtën kohë, zhvillimi i kongresit përkon me një periudhë të ndërlikuar politike në Izrael, pas zgjedhjeve parlamentare dhe vështirësive për krijimin e një shumice qeverisëse.
Për këtë arsye, marrëdhëniet e organizatorëve me institucionet shtetërore, financimi i aktivitetit dhe objektivat afatgjata të strukturës së re janë çështje që meritojnë transparencë dhe verifikim.
Kush e financon dhe çfarë synon të ndërtojë kjo lëvizje?
Organizatori kryesor është Brit Olam – Noahide World Center, me qendër në Jerusalem, nën drejtimin e rabinit Oury Cherki.
Në dokumentacionin e kongresit, organizata e përshkruan nismën si themelimin e një lëvizjeje globale që synon të lidhë komunitetet Noahide me traditën judaike dhe me Jerusalemin si qendër shpirtërore.
Materialet zyrtare përmendin gjithashtu një strukturë me pesë shtylla: identitetin Noahide, anëtarësimin e organizuar, ritualet dhe kalendarin fetar, autoritetin rabinik dhe lidhjen mes komuniteteve lokale e strukturës globale.
Kjo tregon se synimi nuk është vetëm promovimi i shtatë parimeve morale, por edhe ndërtimi i një identiteti fetar të organizuar, me anëtarësi, udhëheqje, praktika dhe institucione të përbashkëta.
Në këtë pikë, transparenca bëhet thelbësore.
Kush janë financuesit e projektit? Cilat institucione e mbështesin? Çfarë marrëdhëniesh kanë drejtuesit e tij me autoritetet politike dhe fetare të Izraelit? Dhe si do të funksionojnë këshillat kontinentale në raport me komunitetet e tyre?
Këto janë pyetje që kërkojnë përgjigje përmes dokumenteve dhe fakteve, jo përmes hamendësimeve.
Nga shtatë ligje fetare drejt një strukture globale me qendër në Jerusalem
Kongresi i Parë Ndërkombëtar i Noahidëve nuk është thjesht një takim ku përfaqësues të komuniteteve diskutojnë besimin e tyre. Ai synon të krijojë një strukturë të përhershme ndërkombëtare, me një Kartë Themeluese, një gjykatë rabinike, këshilla kontinentale dhe një sistem të unifikuar edukimi fetar.
Për këtë arsye, rëndësia e tij duhet parë në disa nivele: historik, fetar, institucional dhe ndërkombëtar.
Çështja e Shtatë Ligjeve të Noeut, interpretimi i idhujtarisë, raporti me krishterimin dhe dispozitat klasike rabinike për dënimin me vdekje kërkojnë shpjegim të qartë nga drejtuesit e lëvizjes.
Nuk ka prova se kongresi synon të imponojë ligje fetare mbi popullsitë e vendeve të tjera apo të vendosë dënime penale jashtë komuniteteve që vullnetarisht kërkojnë udhëzimin e tij. Por krijimi i një autoriteti të ri ndërkombëtar fetar e bën të domosdoshme transparencën mbi kompetencat dhe kufijtë e tij.
Në një botë ku liria e besimit, sovraniteti i shteteve dhe ndarja e autoritetit fetar nga ai civil janë çështje themelore, çdo strukturë që synon të ketë ndikim ndërkombëtar duhet të jetë e qartë për objektivat dhe mënyrën e funksionimit të saj.
Pyetja kryesore mbetet: A po lind në Jerusalem një organizim i ri fetar ndërkombëtar, i cili do të kufizohet në udhëzimin shpirtëror të komuniteteve Noahide, apo do të synojë një rol më të gjerë në marrëdhëniet fetare dhe institucionale në mbarë botën?
Kjo është çështja që duhet ndjekur përtej ceremonive, deklaratave dhe fotografive zyrtare të kongresit.
© Copyright of PatriotikMedia.al
