Analizë nga Redi Minga:
Në Labinot Fushë të Elbasanit është ndërtuar një xhami e re mbi themelet e xhamisë së vjetër. Financimi i ndërtimit është bërë nga biznesmeni Gjergj Luca, një prej personazheve më të ekspozuar publikisht të biznesit shqiptar dhe një figurë e njohur për afërsinë e tij publike me Kryeministrin Edi Rama.
Dhe pikërisht këtu nis pyetja që mendojmë se duhet të bëhet.
Jo sepse Gjergj Luca është katolik.
Jo sepse një i krishterë nuk mund të kontribuojë për një xhami.
Por sepse bëhet fjalë për një personazh publik me një profil të fortë ekonomik, mediatik dhe politik, i cili është shfaqur publikisht si mbështetës i Edi Ramës dhe pushtetit të tij.
Në një Shqipëri ku lidhjet mes biznesit dhe politikës janë prej vitesh pjesë e debatit publik, një investim i tillë në një objekt kulti nuk mund të trajtohet thjesht si një histori bamirësie pa bërë disa pyetje.
Kush e financoi?
Pse e financoi?
A është thjesht bamirësi?
Dhe a ekziston ndonjë marrëdhënie që mund ta vendosë komunitetin fetar në një pozitë mirënjohjeje ose varësie ndaj financuesit?
Këto nuk janë pyetje kundër xhamisë.
Janë pyetje për ruajtjen e pavarësisë së saj.
Shqipëria dhe bashkëjetesa fetare
Shqiptarët kanë një traditë të veçantë të bashkëjetesës fetare.
Myslimanë që respektojnë kishat.
Të krishterë që respektojnë xhamitë.
Familje myslimane që kujdesen për objekte të krishtera.
Familje të krishtera që kanë ndihmuar komunitete myslimane.
Kjo është një nga vlerat që duhet ruajtur me çdo kusht.
Në Shqipëri nuk është e pazakontë që një njeri i një feje të kontribuojë për një komunitet të një feje tjetër.
Por toleranca fetare nuk do të thotë që institucionet fetare duhet të heqin dorë nga standardet e tyre.
Përkundrazi.
Sa më i madh të jetë financuesi, aq më e madhe duhet të jetë transparenca.
Problemi nuk është feja e Gjergj Lucës
Këtu duhet të jemi të qartë.
Nuk kemi asnjë problem me faktin se një katolik ndërton një xhami.
Nëse një i krishterë dëshiron të kontribuojë për një objekt ku falen myslimanët, kjo mund të jetë një shprehje respekti për besimin e tjetrit.
Problemi që ngremë është tjetër.
Gjergj Luca nuk është një qytetar anonim që ka dhuruar një shumë parash dhe është larguar nga vëmendja publike.
Ai është një biznesmen i njohur, personazh mediatik dhe figurë që ka deklaruar publikisht mbështetjen e tij për Edi Ramën.
Pikërisht për këtë arsye, financimi i një objekti fetar merr një peshë tjetër publike.
Dhe komuniteti fetar duhet të jetë i kujdesshëm që një marrëdhënie financiare të mos krijojë, qoftë edhe vetëm në perceptim, një marrëdhënie politike apo ndikimi.
Sepse xhamia nuk duhet të ketë ngjyrë partie.
Nuk duhet të ketë pronar politik.
Nuk duhet të shndërrohet në dekor të pushtetit.
Standardi i kurejshëve
Këtu vjen në vëmendje një parim i rëndësishëm i traditës islame.
Në rrëfimet tradicionale mbi rindërtimin e Qabes nga kurejshët, përmendet kërkesa që pasuria e përdorur për Shtëpinë e Shenjtë të mos vinte nga burime të pandershme.
Ideja është e thjeshtë dhe e fuqishme:
Sakralja nuk ndërtohet me çdo lloj pasurie.
Një objekt i shenjtë nuk bëhet i pastër vetëm sepse është i bukur, i madh apo i kushtueshëm.
Dhe këtu qëndron edhe standardi moral që duhet të shqyrtojmë sot.
Kur dikush financon një xhami, nuk duhet parë vetëm shuma e parave.
Duhet parë edhe burimi i tyre, transparenca dhe çdo marrëdhënie që mund të krijohet pas dhurimit.
Kjo nuk është akuzë ndaj askujt.
Është një kërkesë për standard.
Ku ishin biznesmenët myslimanë të Elbasanit?
Dhe këtu kemi një pyetje tjetër, ndoshta edhe më të sikletshme.
Elbasani ka biznesmenë myslimanë.
Ka sipërmarrës.
Ka njerëz me pasuri të konsiderueshme.
Ka familje që kanë mundësi të japin kontribute të mëdha.
Atëherë pse xhamia duhet të ndërtohet nga një biznesmen katolik?
Pse nuk u bashkuan biznesmenët myslimanë të Elbasanit për të ndërtuar shtëpinë e tyre të adhurimit?
Nëse ndërtimi i një xhamie është një prej veprave më të mëdha të bamirësisë në traditën islame, atëherë kjo pyetje është krejtësisht e ligjshme.
Hadithi i njohur thotë se kush ndërton një xhami për Allahun, Allahu i ndërton një shtëpi në Xhenet.
Atëherë ku janë ata që kanë mundësi ta bëjnë këtë?
A është mungesë besimi?
Mungesë vullneti?
Apo thjesht është bërë më e lehtë të presim që dikush tjetër të financojë atë që komuniteti vetë duhet ta mbajë mbi shpatulla?
Sakralja nuk duhet t’i detyrohet askujt
Kjo është pika ku duhet të ndalemi.
Një xhami duhet të jetë e lirë nga çdo detyrim politik.
Besimtari duhet të hyjë në të pa menduar se kujt i detyrohet falënderim.
Imami duhet të flasë për fenë pa u shqetësuar se kush e ka financuar godinën.
Komuniteti duhet të marrë vendimet e veta pa pasur mbi kokë hijen e financuesit.
Sepse përndryshe, rrezikojmë që ajo që nis si bamirësi të shndërrohet në kapital ndikimi.
Dhe kjo është pikërisht ajo që duhet parandaluar.
Gjergj Luca ndërtoi xhaminë. Por pyetja mbetet.
Ne nuk po gjykojmë këtu besimin e Gjergj Lucës.
Nuk po themi se një katolik nuk duhet të ndërtojë xhami.
Nuk po akuzojmë askënd për një pasuri të paligjshme pa prova.
Por po ngremë një pyetje që besojmë se komuniteti mysliman duhet ta bëjë vetë:
A mund të pranojë një komunitet fetar financime të mëdha nga një biznesmen i lidhur publikisht me pushtetin pa vendosur standarde edhe më të forta transparence dhe pavarësie?
Sepse bashkëjetesa fetare është një pasuri e Shqipërisë.
Por bashkëjetesa nuk duhet të kthehet në varësi.
Bamirësia nuk duhet të kthehet në ndikim.
Dhe xhamia nuk duhet të kthehet në kapital politik.
Këtu qëndron dallimi mes sakrales dhe profanes.
Kjo është arsyeja pse standardi i kurejshëve nuk është një histori e largët.
Është një pyetje morale që mbetet aktuale:
Kur ndërtohet Shtëpia e Zotit, a duhet të mjaftojë fakti që dikush ka para për ta ndërtuar, apo duhet të pyesim edhe se nga vijnë ato para dhe çfarë marrëdhënieje sjellin pas vetes?
Gjergj Luca ndërtoi xhaminë.
Por pyetja më e madhe mbetet:
Kush e ruan sakralen nga profania?
© Copyright of PatriotikMedia.al
