Një skemë me emra, fondacione, organizata, media dhe financime ngre pyetje të forta: kush i financon këta aktorë, sa para kanë marrë dhe çfarë roli kanë në formësimin e protestave dhe opinionit publik
Nga Redaksia – Në Shqipëri po shohim gjithnjë e më shumë figura që shfaqen si zëra të “qytetarit”, të “revoltës”, të luftës kundër korrupsionit dhe të mbrojtjes së interesit publik.
Por përpara se të dëgjojmë fjalimet e tyre në protesta, konferenca apo studio televizive, qytetarët kanë të drejtë të bëjnë një pyetje shumë të thjeshtë:
Kush i financon?
Një skemë e publikuar dhe e bazuar, sipas autorëve të saj, në dokumente dhe burime publike, paraqet një rrjet lidhjesh mes fondacioneve të huaja, organizatave të shoqërisë civile, aktivistëve, mediave dhe ofruesve të shërbimeve.
Dhe disa prej këtyre lidhjeve nuk janë thjesht pretendime.
Ato gjenden edhe në dokumentacion publik.
4 milionë SEK për Qëndresa Qytetare
Le të nisim nga një shifër konkrete.
Dokumentacioni zyrtar i bashkëpunimit të Suedisë me Shqipërinë tregon një projekt të quajtur “Core Support – Qëndresa Qytetare/Civic Resistance”, me financim 4,000,000 SEK, për periudhën 1 korrik 2024 – 30 qershor 2028.
Kjo nuk është një shifër e marrë nga rrjetet sociale.
Është e regjistruar në sistemin publik të raportimit të ndihmës ndërkombëtare.
Dokumentacioni zyrtar suedez për financimin e Qëndresa Qytetare
Regjistri IATI/D-Portal për projektin 4 milionë SEK
Atëherë pyetja është:
Ku kanë shkuar këto 4 milionë korona?
Sa janë shpenzuar për paga?
Sa për ekspertë?
Sa për aktivitete?
Sa për komunikim dhe media?
Sa për organizimin e aktiviteteve publike?
Cilat kompani apo individë janë paguar?
Cilat janë kontratat?
Cilat janë faturat?
Dhe mbi të gjitha:
Çfarë produktesh konkrete janë prodhuar me këto para?
Qëndresa Qytetare mund t’i japë përgjigje shumë lehtë këtyre pyetjeve duke publikuar kontratën e grantit, buxhetet, raportet financiare dhe listën e përfituesve të pagesave.
Nga donatori te aktivisti dhe më pas te ekrani
Skema që kemi në dispozicion nuk paraqet vetëm një financues dhe një organizatë.
Ajo paraqet një zinxhir:
financues → organizatë → aktivistë → projekte → media → komunikim publik.
Në pjesën e Qëndresa Qytetare shfaqen emra si:
Migen Qiraxhi
Arvina Lleshi
Rigels Xhemollari
Ndërkohë, vetë dokumentacioni publik tregon se Rigels Xhemollari është drejtor ekzekutiv i Qëndresa Qytetare dhe se organizata ka marrë mbështetje suedeze.
Këtu nuk po bëjmë pyetje për bindjet politike të askujt.
Po bëjmë pyetje për paratë.
Dhe kur këta njerëz shfaqen më pas si zëra publikë, organizatorë, komentues apo aktorë të debatit politik, publiku duhet të dijë se cilat janë burimet financiare të organizatave që qëndrojnë pas tyre.
Më poshtë mund të lexoni:
Edhe BIRN del në këtë panoramë
Në krahun tjetër të skemës shfaqet një tjetër linjë:
Sida → BIRN Albania → Reporter.al → Aplikacioni.com → shërbime teknike.
Edhe këtu ka dokumentacion publik.
Një dokument i Bashkimit Europian për mbështetjen e sektorit të medias në Ballkanin Perëndimor tregon financime për projekte të zbatuara nga BIRN Albania, ndërsa një aktivitet i BIRN Albania në vitin 2024 për qeverisjen vendore u mbështet nga Sida dhe kishte si moderator Rigels Xhemollarin.
Dokumenti i Komisionit Europian për mbështetjen e medias në Ballkanin Perëndimor
BIRN – aktiviteti i mbështetur nga Sida ku moderon Rigels Xhemollari
Pra, dokumentet ekzistojnë.
Dhe pikërisht për këtë arsye nuk mjafton të thuhet:
“Jemi të pavarur.”
Pavarësia duhet të shpjegohet me dokumente.
Pyetja që duhet t’i bëhet çdo “zëri të qytetarëve”
Nëse një organizatë financohet nga një qeveri e huaj, një fondacion ndërkombëtar apo një program europian, kjo nuk është domosdoshmërisht diçka e paligjshme.
Por kur të njëjtët aktorë marrin një rol gjithnjë e më të madh në debatin publik, protestat, denoncimet dhe formësimin e opinionit, transparenca bëhet detyrim moral ndaj qytetarit.
Prandaj kërkojmë publikisht:
Qëndresa Qytetare, publikoni kontratën për 4 milionë SEK.
Publikoni buxhetin.
Publikoni raportet financiare.
Publikoni pagat dhe honoraret.
Publikoni kontratat me ekspertët.
Publikoni kontratat me kompanitë.
Publikoni faturat kryesore.
Publikoni raportet që i janë dorëzuar donatorit.
Publikoni aktivitetet e financuara.
Dhe tregojini qytetarit sa nga këto para kanë përfunduar te njerëzit që shfaqen sot në vijën e parë të debatit publik.
Po fondacionet e Sorosit?
Skema e publikuar përfshin edhe Open Society Foundations dhe OSF–Western Balkans, të cilat paraqiten si hallka të financimit drejt organizatave dhe projekteve në Shqipëri.
Edhe këtu pyetja nuk është të bëjmë teori konspirative.
Pyetja është shumë më konkrete:
Cilat organizata shqiptare janë financuar? Me sa para? Në cilat vite? Për cilat projekte? Kush i ka marrë paratë? Kush është paguar? Dhe cilët persona kanë kaluar nga këto projekte në role publike, mediatike apo politike?
Nëse dokumentet i rrëzojnë pretendimet e skemës, le t’i publikojnë.
Nëse shifrat janë të tjera, le t’i publikojnë.
Nëse lidhjet janë interpretuar gabim, le t’i korrigjojnë me dokumente.
Kjo është transparencë.
Nga organizatat te protestat
Problemi bëhet edhe më serioz kur qytetarët mobilizohen në protesta dhe në shesh shohin të njëjtët persona që shfaqen në media, organizata, projekte dhe fushata të ndryshme.
Qytetari që del në protestë duhet të dijë nëse personi që i flet nga podiumi është:
- një qytetar i zakonshëm;
- një aktivist;
- drejtues i një OJQ-je;
- përfitues i një projekti;
- ekspert i paguar;
- gazetar;
- përfitues i një granti;
- apo një person që është pjesë e disa hallkave të të njëjtit rrjet.
Nuk është e njëjta gjë.
Dhe nuk mund të kërkohet transparencë nga qeveria ndërsa lihet në errësirë financimi i atyre që pretendojnë se përfaqësojnë qytetarin.
Nuk duam deklarata. Duam dokumente.
Këtu mbyllet edhe debati.
Jo me statuse në Facebook.
Jo me akuza ndaj portalit.
Jo me etiketime.
Jo me “jeni kundër nesh”.
Me dokumente.
Qëndresa Qytetare, BIRN, organizatat e lidhura me skemën, përfaqësuesit e Open Society dhe Sida-s, si dhe çdo individ i përmendur në të, kanë një mundësi shumë të thjeshtë:
Të publikojnë dokumentet dhe të tregojnë se ku gabon kjo skemë.
Nëse 4 milionë SEK nuk janë përdorur në mënyrën që sugjerohet, tregoni ku kanë shkuar.
Nëse nuk ka pagesa për personat e përmendur, publikoni listën e pagesave.
Nëse nuk ka lidhje financiare mes dy hallkave, publikoni kontratat.
Nëse nuk ka ndikim mbi aktivitetin publik, tregoni mekanizmin e garantimit të pavarësisë.
Sepse qytetari shqiptar nuk ka pse të besojë verbërisht as qeverinë, as opozitën, as OJQ-të, as fondacionet e huaja dhe as portalet.
Ai ka të drejtë të shohë dokumentet.
Dhe sa më shumë që këta aktorë kërkojnë të flasin në emër të qytetarëve, aq më e fortë bëhet pyetja:
KUSH JU FINANCON?
Shfaqni dokumentet dhe rrëzoni skemën.
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
