Nga Redaksia – Ballkani po përballet me një krizë demografike që nuk mund të mbulohet më me deklarata politike dhe statistika optimiste. Mbi 660 mijë njerëz u larguan nga Serbia, Kroacia, Mali i Zi dhe Bosnje-Hercegovina vetëm gjatë periudhës 2019–2023, sipas të dhënave të cituara nga OECD.
Kjo nuk është thjesht një histori emigracioni.
Është historia e një rajoni që po humbet njerëzit e tij.
Kush po largohet?
Në pjesën më të madhe, janë të rinjtë dhe njerëzit në moshë pune. Janë profesionistë, punëtorë, studentë, sipërmarrës dhe familje që kërkojnë atë që në vendet e tyre nuk e gjejnë dot: punë, paga më të mira, siguri dhe një të ardhme më të parashikueshme.
Sipas shifrave të përmendura, Kroacia humbet rreth 47 mijë njerëz në vit, Serbia rreth 43 mijë, ndërsa Bosnje-Hercegovina rreth 40 mijë.
Dhe pyetja është e pashmangshme:
Nëse të rinjtë largohen, kush do ta ndërtojë Ballkanin nesër?
“Këtu nuk ka më shpresë”
Kjo është një nga frazat që dëgjohet gjithnjë e më shpesh në rajon.
Pagat mbeten dukshëm më të ulëta se në shumë vende të Bashkimit Europian. Papunësia e të rinjve mbetet problem. Korrupsioni, klientelizmi, nepotizmi dhe institucionet e dobëta ushqejnë mosbesimin.
Në shumë vende të rajonit ekziston edhe perceptimi se merita nuk mjafton dhe se lidhjet politike, familjare apo shoqërore mund të jenë më të rëndësishme për një vend pune apo karrierë.
Atëherë pse duhet të qëndrojë një i ri?
Pse të presë vite për një mundësi që mund ta gjejë menjëherë jashtë?
Një plagë që nuk shërohet me propaganda
Politikanët flasin për reforma, investime, zhvillim dhe programe për rikthimin e emigrantëve.
Por realiteti është kokëfortë.
Nëse një mjek largohet, nuk mjafton të thuash se do të hapësh një program rikthimi.
Nëse një inxhinier largohet, nuk mjafton një konferencë për inovacionin.
Nëse një sipërmarrës i ri largohet, nuk mjafton një slogan për zhvillimin ekonomik.
Kapitali njerëzor kërkon vite për t’u krijuar dhe mund të humbet brenda pak muajsh.
Ballkani po humbet më shumë se njerëz
Emigracioni masiv nuk boshatis vetëm shtëpitë.
Ai boshatis shkollat, fshatrat dhe qytetet. Plak popullsinë. Ul numrin e punëtorëve. Dobëson ekonominë. Pakëson lindjet dhe krijon një cikël të rrezikshëm: sa më shumë njerëz largohen, aq më pak njerëz mbeten për të krijuar familje dhe për të ndërtuar ekonomi të reja.
Në të ardhmen, kostoja mund të jetë shumë më e madhe se çdo shifër që shohim sot.
Dhe tani pyetja për qeveritë
Çfarë po bëni konkretisht që një i ri të zgjedhë të jetojë në vendin e tij?
Jo çfarë premtoni në fushata.
Jo çfarë deklaroni në konferenca.
Por çfarë po ndryshoni realisht?
A po krijohen vende pune të bazuara në meritë?
A po luftohet korrupsioni?
A po funksionojnë institucionet?
A po marrin të rinjtë paga që u lejojnë të ndërtojnë një familje?
A mund të marrë një profesionist një vend pune pa pasur nevojë për mik apo lidhje politike?
Nëse përgjigjja është “jo”, atëherë nuk duhet të habitemi që njerëzit vazhdojnë të largohen.
Kush do të mbetet?
Mbi 660 mijë njerëz në pesë vite janë një shifër që duhet të ndezë çdo alarm.
Por pas çdo numri ka një njeri.
Një familje.
Një prind që largohet nga fëmijët.
Një i ri që sheh aeroportin si rrugën e vetme drejt së ardhmes.
Një profesionist që ndërton jetën diku tjetër.
Dhe këtu qëndron tragjedia më e madhe:
Ballkani nuk po humbet vetëm popullsi. Po humbet njerëzit që duhet të ishin motori i ndryshimit.
Nëse kjo prirje vazhdon, pyetja nuk do të jetë më:
“Pse po ikin njerëzit?”
Pyetja do të jetë:
“A do të ketë ende mjaft njerëz që të ndërtojnë një të ardhme në Ballkan?”
Një rajon mund të humbasë para dhe t’i rikthejë ato.
Mund të humbasë ndërtesa dhe t’i rindërtojë.
Por një brez i tërë i humbur nuk zëvendësohet lehtë.
Ballkani duhet ta ndalë këtë hemorragji demografike përpara se emigracioni të mos jetë më një zgjedhje individuale, por një realitet që përcakton fatin e gjithë rajonit.
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
