Nga Redaksia – Nga vizita e Edi Ramës në Izrael, te historia e Vlorës “90% hebreje”, muzeu hebraik, rabini Pinto dhe më pas biznesmeni Ron Yeffet. Një kronologji që ngre dyshime të forta për mënyrën se si po ndërtohet një prani e re izraelite rreth Vlorës dhe aseteve të saj strategjike
Historia që po shohim sot në Vlorë nuk nisi me Ron Yeffet.
Ajo nisi shumë më herët.
Nisi me afrimin politik të Edi Ramës me Izraelin dhe me mënyrën se si, pas vizitave dhe kontakteve të tij atje, në Shqipëri filloi të merrte gjithnjë e më shumë hapësirë një narrativë e re për praninë historike hebraike në Vlorë.
Në këtë histori, një nga momentet që tërheq vëmendjen është shfaqja publike e Anna Cohen në emisionin e Rudina Xhungës, ku ajo foli për historinë hebraike të Vlorës dhe deklaroi se në vitin 1492 Vlora kishte qenë “90% hebreje dhe 10% shqiptare”. Vetë Cohen e paraqiti datimin si hamendësim dhe nuk ekzistojnë të dhëna të mjaftueshme për ta trajtuar këtë përqindje si fakt historik të provuar.
Por përtej saktësisë së shifrës, ajo që ka rëndësi për këtë histori është narrativa që nisi të ndërtohej rreth Vlorës.
Një Vlorë e lidhur gjithnjë e më shumë me historinë hebraike.
Një Vlorë që po promovohej ndërkombëtarisht.
Një Vlorë ku historia hebraike po merrte një vend të ri në diskursin politik dhe turistik.
Dhe më pas, historia kalon nga fjalët te projektet.
Rama e kthen Vlorën në kartë prezantimi
Edi Rama nuk është thjesht një vëzhgues i kësaj historie.
Ai është një nga aktorët kryesorë të saj.
Kryeministri ka promovuar publikisht marrëdhëniet Shqipëri–Izrael dhe historinë e hebrenjve në Shqipëri, ndërsa Vlora është paraqitur si një prej pikave të rëndësishme të kësaj historie.
Në janar 2025 ndodh një tjetër kapitull.
Rama pret në Shqipëri rabinin izraelit Yosiyahu Yosef Pinto dhe e shoqëron personalisht në Vlorë.
Vetë Rama publikoi pamjet dhe deklaroi se ishte privilegj ta vizitonte Vlorën me rabinin, duke theksuar se në zonën ku dikur ndodhej lagjja hebraike do të ndërtohej një muze hebraik.
Pra, ajo që kishte nisur si histori dhe narrativë publike tani merr edhe një adresë konkrete: Vlorën.
Muze.
Lagje hebraike.
Rabini izraelit.
Kryeministri shqiptar.
Dhe një qytet me potencial ekonomik gjigant.
Këtu nis të marrë formë dyshimi se historia nuk po përdoret vetëm si kujtesë historike, por edhe si instrument për të krijuar një identitet të ri ndërkombëtar të Vlorës dhe për ta afruar atë me interesa të reja ekonomike.
Nga historia te prona dhe biznesi
Vlora nuk është një qytet i zakonshëm.
Është bregdeti.
Është turizmi.
Është toka.
Është porti.
Është pasuria e paluajtshme.
Është infrastruktura.
Dhe mbi të gjitha, është aeroporti.
Prandaj, kur kryeministri shqiptar e merr personalisht një figurë të rëndësishme izraelite dhe e shëtit në Vlorë, duke i prezantuar historinë hebraike të qytetit dhe duke njoftuar ndërtimin e një muzeu, ndërsa në vitet pasuese në skenën ekonomike shqiptare shfaqen biznesmenë izraelitë me interesa në sektorë strategjikë, kronologjia bëhet shumë më interesante.
A mos vallë historia kulturore ishte vetëm hyrja e një projekti shumë më të madh?
Sepse historia mund të kujtohet në libra.
Por kur historia shoqërohet me projekte, toka, turizëm, aeroporte dhe biznes, atëherë kemi një panoramë tjetër.
Dhe pastaj shfaqet izraeliti Ron Yeffet
Këtu historia merr një kthesë të fortë.
Ron Yeffet nuk është një emër që shfaqet për herë të parë në vitin 2026.
Një investigim i publikuar më herët nga Patriotik Media ka dokumentuar praninë e tij në strukturat e lidhura me MDN Investment që prej vitit 2018 dhe lidhjet e asaj strukture me historinë e Air Albania dhe sektorin shqiptar të aviacionit.
Pra, emri i Yeffetit ka një histori më të hershme në këtë sektor.
Dhe tani, në vitin 2026, shfaqet një zhvillim tjetër.
Krijohet TIMAK AVIATION, ku Ron Yeffet zotëron 50% të kompanisë.
Në të njëjtën kohë, Aeroporti i Vlorës ndodhet në qendër të një konflikti të rëndë mes ortakëve të koncesionit. Dokumente gjyqësore të raportuara nga Citizens.al tregojnë se konflikti ka prekur të drejtat e votës dhe vendimmarrjen e MABCO-s, ndërsa pala e saj ka paralajmëruar arbitrazh ndërkombëtar ndaj qeverisë.
Këtu kronologjia bëhet e vështirë për t’u injoruar.
Një qeveri në konflikt me koncesionarin e Aeroportit të Vlorës.
Një biznesmen izraelit me histori të hershme në sektorin e aviacionit shqiptar.
Një kompani e re e lidhur me të dhe me aktivitet në aviacion.
Dhe mbi të gjitha, një Vlorë që prej vitesh është promovuar nga Rama si pikë e rëndësishme e marrëdhënieve Shqipëri–Izrael.
A mos vallë loja ishte planifikuar shumë më herët?
Këtu ndodhet thelbi i investigimit.
Nuk kemi nevojë të shpikim një skenar.
Mjafton të vendosim ngjarjet në rresht.
Rama udhëton në Izrael.
Marrëdhëniet Shqipëri–Izrael marrin një profil gjithnjë e më të dukshëm.
Në diskursin publik rikthehet fort historia hebraike e Vlorës.
Anna Cohen flet publikisht për një Vlorë të së kaluarës që, sipas hamendësimit të saj, ishte 90% hebreje.
Rama promovon projektin e muzeut hebraik në Vlorë.
Rama merr rabinin Pinto në Vlorë dhe e prezanton personalisht qytetin.
Më pas, në sektorin e aviacionit shfaqet përsëri Ron Yeffet.
Dhe ndërkohë shpërthen konflikti për Aeroportin e Vlorës.
Kjo është kronologjia.
Dhe pikërisht kjo kronologji ngre dyshimin se afrimi me Izraelin nuk ka qenë vetëm diplomaci, miqësi apo kujtesë historike, por mund të ketë shërbyer edhe si pjesë e një projekti më të gjerë ekonomik dhe strategjik për Shqipërinë, veçanërisht për Vlorën.
Muzeu si simbol, biznesi si realitet
Muzeu hebraik mund të jetë një projekt kulturor legjitim.
Por në këtë histori ai merr edhe një tjetër peshë.
Sepse muzeu vendoset pikërisht në qytetin që ka potencial të jashtëzakonshëm turistik dhe ekonomik.
Dhe pikërisht në këtë qytet Rama shfaqet personalisht me një figurë të fuqishme të botës hebraike.
Kështu, një projekt që në pamje të parë është kulturor bëhet pjesë e një narrative më të gjerë për Vlorën.
Nga kujtesa historike te turizmi.
Nga turizmi te investimet.
Nga investimet te infrastruktura.
Nga infrastruktura te aeroporti.
Dhe në fund të kësaj vije shfaqet Ron Yeffet.
Kjo është arsyeja pse lidhja e këtyre ngjarjeve nuk mund të hidhet poshtë thjesht si “rastësi”.
Yeffet dhe aeroporti
Përplasja rreth Aeroportit të Vlorës e ka futur projektin në një situatë të komplikuar.
MABCO ka pretenduar se është nxjerrë jashtë vendimmarrjes dhe ka paralajmëruar arbitrazh ndërkombëtar. Në të njëjtën kohë, gjykatat kanë marrë masa që kanë prekur të drejtat e saj si ortak në shoqërinë koncesionare.
Në këtë klimë konflikti, çdo interes i ri në sektorin e aviacionit merr peshë të veçantë.
Dhe këtu shfaqet përsëri emri Ron Yeffet.
Prandaj dyshimi që ngrihet është shumë më konkret:
A mos vallë ndryshimi i konfigurimit rreth Aeroportit të Vlorës është pjesë e një skeme më të gjerë ku interesa të reja po marrin pozicione në një prej aseteve më strategjike të Shqipërisë?
Dhe a mos vallë Edi Rama, duke filluar që nga afrimi politik me Izraelin dhe promovimi i Vlorës, ka luajtur rolin e njeriut që ka hapur derën për këtë proces?
Nga Rama te Pinto, nga Pinto te Yeffet
Kjo është ajo që sot duhet parë si një histori e vetme.
Jo sepse çdo episod është domosdoshmërisht pjesë e të njëjtës marrëveshje.
Por sepse të njëjtët aktorë dhe të njëjtat hapësira strategjike shfaqen në momente të ndryshme të së njëjtës kronologji.
Rama ndërton afrimin politik.
Vlora vendoset në qendër të narrativës hebraike.
Muzeu bëhet simbol i kësaj narrative.
Pinto vjen në Vlorë nën shoqërimin personal të Ramës.
Dhe ndërkohë, në sfondin ekonomik, Ron Yeffet shfaqet në sektorin e aviacionit.
Nëse dikush e sheh këtë si një seri rastësish, le ta shpjegojë.
Por për një gazetar, kjo kronologji është arsye e mjaftueshme për të ngritur dyshimin se pas fasadës së historisë, kulturës dhe miqësisë Shqipëri–Izrael mund të jetë ndërtuar një projekt shumë më i madh ekonomik rreth Vlorës.
Vlora u kthye si pronë private e Ramës
Dhe këtu qëndron edhe problemi më i madh.
Nuk bëhet fjalë për hebrenjtë.
Nuk bëhet fjalë për izraelitët.
Nuk bëhet fjalë për fenë.
Bëhet fjalë për asetet shqiptare.
Bëhet fjalë për tokën.
Për bregdetin.
Për portin.
Për aeroportin.
Për turizmin.
Për pasuritë e paluajtshme.
Dhe për mënyrën se si këto asete po kalojnë nga një dorë te tjetra ose po futen në skema të reja biznesi.
Nëse Rama ka përdorur historinë hebraike të Vlorës për të ndërtuar ura të reja me biznesin izraelit, kjo është një çështje që prek interesin publik.
Nëse pas muzeut dhe vizitave diplomatike janë zhvilluar kontakte ekonomike, shqiptarët kanë të drejtë t’i dinë.
Dhe nëse në prapaskenë është përgatitur një konfigurim i ri rreth Aeroportit të Vlorës, atëherë bëhet fjalë për një nga çështjet më të rëndësishme ekonomike të vendit.
Sepse ajo që po shohim nuk është më vetëm një histori për një muze.
Është një histori që lidh Izraelin, Ramën, Vlorën, turizmin, biznesin dhe aeroportin.
Dhe në fund të kësaj vije del përsëri i njëjti emër:
Ron Yeffet.
Prandaj, nga Vlora e vitit 1492 te Vlora e vitit 2026, historia ka ndryshuar shumë.
Nga një qytet i treguar si pjesë e historisë hebraike, Vlora është kthyer në një nga qendrat më të rëndësishme të interesit ekonomik në Shqipëri.
Dhe ndërsa Rama i hap derën Vlorës, ndërsa muzeu hebraik bëhet simbol i një narrative të re dhe ndërsa biznesmenët izraelitë hyjnë në sektorë strategjikë, shqiptarët kanë të drejtë të pyesin veten nëse pas kësaj historie fshihet një projekt që është planifikuar shumë më herët nga sa duket.
Sepse ndonjëherë loja nuk fillon kur shfaqet biznesmeni.
Loja fillon shumë më herët, kur dikush përgatit terrenin.
Dhe në këtë histori, terreni u përgatit në Vlorë ku agjenti imobiliar ishte Edi Rama i cili i prezantoi Vlorën rabinit izraelit – më pas doli në skenë Ron Yeffet.
© Copyright of PatriotikMedia.al
