Nga Redi Minga:
Për dekada me radhë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë funksionuar si qendra gravitacionale e botës, duke projektuar fuqi në çdo kontinent, duke mbajtur baza ushtarake kudo, duke ndërhyrë dhe duke ndikuar zhvillimet përtej kufijve të saj. Ky ka qenë modeli që bota është mësuar të njohë.
Por, çfarë nëse ky model po merr fund?
Zhvillimet e fundit rreth tensioneve me Irani dhe sidomos gjuha që po vjen nga Washington tregojnë për një ndryshim të qartë, ndonëse të heshtur. Një ndryshim që nuk bërtet, por që flet shumë për të ardhmen.
Kur tensionet u rritën në Ngushtica e Hormuzit, një nga pikat më strategjike të globit, reagimi nuk ishte ai që do të pritej nga një superfuqi tradicionale. Në vend të një ndërhyrjeje të drejtpërdrejtë, Donald Trump u bëri thirrje vendeve të tjera që varen nga kjo rrugë jetike të merren vetë me situatën. Kjo nuk është gjuha e një perandorie që zgjerohet — por e një fuqie që po tërhiqet, ose të paktën po përgatitet të ripozicionohet.
Në të njëjtën kohë, retorika politike ka ndryshuar. Nuk flitet më për “udhëheqje globale” si dikur, por gjithnjë e më shumë për “hemisferën tonë”. Një ndryshim i vogël në fjalë, por i madh në kuptim. Sepse kur kufizon vëmendjen tënde në një hemisferë, ti po përcakton kufijtë e interesit dhe ndikimit.
Kjo qasje e re e bën më të kuptueshme edhe distancimin gradual nga Lindja e Mesme. Për Shtetet e Bashkuara të Amerikës, rëndësia energjetike e këtij rajoni nuk është më ajo që ishte dikur. Kostot e luftërave të pafundme, destabilitetit dhe humbjeve kanë tejkaluar prej kohësh përfitimet.
Po sikur kjo të mos jetë një dështim, por një strategji e mirëfilltë ripozicionimi?
Ndërkohë që Amerika duket se po e lëshon gradualisht kontrollin në Lindjen e Mesme, Kina po bën të kundërtën: po zgjeron ndikimin ekonomik, diplomatik dhe strategjik. Raportimet e fundit sugjerojnë se Pekini ka luajtur rol në uljen e tensioneve në konfliktet më të fundit, një sinjal i qartë se pesha e ndikimit po zhvendoset.
Kur Donald Trump deklaron se “nuk kemi nevojë për atë naftë” dhe u kërkon të tjerëve të përballen me pasojat, lind natyrshëm pyetja: kujt po ia lë këtë rol? Dhe përgjigjja duket gjithnjë e më shumë se është Kina.
Kështu, ndoshta nuk jemi duke parë rënien e perandorisë amerikane, por fundin e një versioni të saj — atij që kërkonte të ishte kudo dhe të kontrollonte gjithçka. Në vend të kësaj, mund të lindë një model i ri: një Amerikë më e përqendruar në hemisferën e saj — Amerikën e Veriut, Qendrore dhe Jugore — aty ku burimet, gjeografia dhe ndikimi i saj përputhen natyrshëm.
Ndërkohë, bota duket se po riorganizohet në sfera ndikimi: Kina në Lindje dhe Lindjen e Mesme, Rusia në Evropë dhe Euroazi, dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës në hemisferën perëndimore.
Në këtë kontekst, konflikti aktual nuk është thjesht një përplasje e radhës, por pjesë e një procesi më të madh riformatimi global.
Perandoria amerikane, ashtu siç e kemi njohur, mund të jetë drejt fundit. Por kjo nuk do të thotë fundi i Amerikës. Përkundrazi, duke hequr dorë nga roli i “policit të botës”, ajo mund të përqendrohet në forcimin e vetes dhe të hemisferës së saj.
Dhe ndoshta, pas perdeve të politikës globale, figura si Donald Trump, Vladimir Putin dhe Xi Jinping mund të kenë arritur tashmë marrëveshje të heshtura për ndarjen e zonave të ndikimit.
Nëse është kështu, atëherë ajo që ne shohim sot nuk është kaos — por një rishpërndarje e re e rendit botëror.