Nga Redaksia:
Shembja e segmentit rrugor Librazhd–Pogradec dhe bllokimi i qarkullimit prej ditësh kanë rikthyer në qendër të debatit publik projektin miliardësh të aksit Elbasan–Qafë Thanë, pjesë e Korridorit 8. Zyrtarisht, institucionet flasin për rrëshqitje masive si pasojë e faktorëve natyrorë. Por hetimet mediatike dhe analizat e specialistëve hedhin dyshime të forta mbi ndërhyrjen njerëzore.
Sipas raportimeve, aktualisht janë 5 leje aktive për marrjen e zhavorrit në basenin e Lumi Shkumbin. Katër kompani të përfshira në ndërtimin e segmentit Elbasan–Qafë Thanë kanë marrë leje për të shfrytëzuar shtratin e lumit për inerte.
Të dhënat flasin për:
- 1,565,141 m² sipërfaqe të lejuar për gërryerje
- 3,531,728 m³ inerte që do të merren në total
Segmenti Elbasan–Qafë Thanë, me kosto rreth 212 milionë euro, duket se po rëndon më shumë se sa vlera financiare, pasi ndërhyrjet në shtrat lumi kanë denatyruar rrjedhën e Shkumbinit dhe zgjeruar shtratin e tij.
- ANK – Loti 4 (20 mln euro): 490 mijë m² shtrat lumor, 71,561 m³ inerte, leje 2024–2027.
- Alb-Building – Loti 1 (21.8 mln euro): 610,710 m², deri 1,858,911 m³ për 3 vite (2023–2027).
- 4 AM – Faza II (24.2 mln euro): 175,824 m², 949,449 m³ për 3 vite.
- Alb-Building (leje e dytë, 2025–2028): 111,834 m², 226,807 m³.
- Salillari (2025–2028): 169,773 m², 425,000 m³.
Përveç këtyre, dhjetëra leje të tjera janë dhënë për përdorimin e burimeve ujore dhe ndërtime buzë basenit të Shkumbinit.
Çfarë thotë inxhinieri Xhevair Ngjeqari?
Inxhinieri Xhevair Ngjeqari e lidh problematikën jo thjesht me natyrën, por me mungesën e kontrollit teknik dhe studimeve gjeologjike serioze.
Duke iu referuar situatës në Gurët e Murrizit, rreth 1.65 km mbi rrugën që del nga Dragostunja dhe lidhet me korridorin qendror, ai thekson se zona ka histori rrëshqitjesh.
“Këto fenomene kanë ndodhur dhe do ndodhin, por vendi ku ndodhi kjo ishte i njohur për problematika të tilla. Nëse projektet do të kalonin të paktën tre faza teknike si më parë, nuk do të kishim këtë çarje të rrugës dhe dëmtim të urës.”
Sipas tij, projektet sot tenderohen formalisht, pa studime të plota gjeologjike dhe pa kontroll të thelluar teknik. Ai kundërshton idenë se gjithçka është “fatkeqësi natyrore”, duke theksuar se një pjesë e përgjegjësisë lidhet me mungesën e mbikëqyrjes profesionale.
Inxhinieri Ngjeqari ngre edhe një çështje më të thellë: lidhjen mes tenderave të infrastrukturës dhe interesave ekonomike.
Sipas tij, të ardhurat që gjenerohen nga projektet rrugore përbëjnë një bazë të fortë ndikimi politik, dhe mungesa e ndarjes reale mes shtetit dhe interesave të tenderave krijon terren për projekte të dobëta teknikisht, por të leverdishme financiarisht për disa aktorë.
Debati mbetet i hapur. Institucionet flasin për rrëshqitje natyrore, ndërsa ekspertë dhe raportime mediatike ngrenë dyshime për ndikimin e gërryerjes masive të shtratit të Shkumbinit dhe mungesën e kontrollit teknik.
Shembja e Librazhd–Pogradec nuk është vetëm një çështje infrastrukture, por një alarm mbi mënyrën se si planifikohen, kontrollohen dhe zbatohen projektet publike me miliona euro nga taksat e qytetarëve shqiptarë.
Në fund, pyetja thelbësore mbetet: a ishte kjo një fatkeqësi e pashmangshme natyrore, apo pasojë e një zinxhiri vendimmarrjesh të nxituara dhe kontrollesh të munguar?