Nga Redaksia:
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka ndezur sërish debatin brenda NATO-s duke paralajmëruar se Spanja mund të përjashtohet nga Aleanca nëse vazhdon të mos përmbushë detyrimet e saj për shpenzimet e mbrojtjes. Deklaratat e tij erdhën në një moment të ndjeshëm për sigurinë globale, mes luftës në Ukrainë dhe sfidës në rritje që paraqesin Kina dhe Rusia.
Gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë me presidentin e Finlandës, Alexander Stubb — vend që iu bashkua së fundmi NATO-s — Trump theksoi se aleatët evropianë duhet të marrin më shumë përgjegjësi financiare për sigurinë e tyre.
“Duhet të filloni të flisni me Spanjën,” tha Trump. “Pyetini pse janë prapa në kontributet e tyre. Nuk kanë asnjë justifikim… por ndoshta, ndoshta duhet t’i përjashtojmë nga NATO, sinqerisht.”
Çështja e shpenzimeve ushtarake
Në qershor, vendet anëtare të Aleancës Atlantike u pajtuan të rrisin ndjeshëm shpenzimet e mbrojtjes deri në 5% të PBB-së, sipas kërkesës së drejtpërdrejtë të Trump. Presidenti amerikan ka theksuar vazhdimisht se Europa duhet të ndalojë varësinë nga Shtetet e Bashkuara për mbrojtjen e saj dhe të ndajë barrën në mënyrë më të drejtë.
Por kryeministri socialist i Spanjës, Pedro Sánchez, e refuzoi këtë angazhim duke e quajtur të “papajtueshëm me shtetin tonë social dhe me vizionin tonë për botën.”
Aktualisht, Spanja investon vetëm 1.3% të PBB-së në mbrojtje — shumë më poshtë nga objektivat e NATO-s, që më herët kërkonin të paktën 2%. Kjo ka shkaktuar kritika nga disa vende evropiane që e shohin sigurinë si prioritet strategjik, sidomos në një periudhë të paqëndrueshme ndërkombëtare.
Reagimi nga Madrid
Qeveria spanjolle tentoi ta zbusë situatën, duke theksuar se Spanja “është një anëtare e plotë e NATO-s dhe respekton angazhimet e saj ushtarake”.
Ministrja e Mbrojtjes, Margarita Robles, kërkoi “qetësi” dhe tha se fjalët e Trump duhet parë “në kontekst”. Ajo shtoi se forcat amerikane e njohin mirë kontributin e Spanjës, veçanërisht në fushën e bashkëpunimit detar dhe të inteligjencës ushtarake.
Një debat i vjetër në marrëdhëniet SHBA–NATO
Kritikat e Trump nuk janë të reja. Që në mandatin e tij të parë, ai ka akuzuar aleatët evropianë se shfrytëzojnë mburojën e sigurisë amerikane pa paguar pjesën e tyre të drejtë.
Trump beson se nëse Europa dëshiron të përfitojë nga garancia e mbrojtjes amerikane, duhet të investojë shumë më tepër në kapacitetet e veta ushtarake. Qëndrimi i tij është mbështetur edhe nga disa vende të Evropës Veriore dhe Lindore, të cilat kërkojnë një NATO më të fortë përballë kërcënimeve nga Moska dhe Pekini.
Një botë në ndryshim
Këto deklarata vijnë në një moment kur NATO po përpiqet të përcaktojë rolin e saj në një rend të ri multipolar. Lufta e Rusisë në Ukrainë i shtyu Finlandën dhe Suedinë — vende tradicionalisht neutrale — t’i bashkohen Aleancës, nga frika e agresioneve të reja nga Moska.
Ndërkohë, Kina po zgjeron ndikimin e saj ekonomik dhe ushtarak, gjë që ka shqetësuar Uashingtonin dhe disa kryeqytete evropiane. Trump e ka cilësuar Pekinin si “kërcënimin më të madh ndaj ekonomisë dhe sigurisë perëndimore”.
Paralajmërim politik, jo kërcënim i drejtpërdrejtë
Megjithëse fjala “përjashtim” ka bërë bujë në mediat botërore, shumë analistë e shohin deklaratën e Trump si një paralajmërim politik, jo një kërcënim real.
Trump shpesh përdor tone të forta për të ushtruar presion ndaj aleatëve dhe për t’i detyruar ata të rrisin buxhetet ushtarake.
Objektivi për shpenzime prej 5% të PBB-së synon jo vetëm forcimin e mbrojtjes kolektive, por edhe pavarësinë strategjike të Europës nga industria ushtarake amerikane.
Trump po e kthen NATO-n në një organizatë ku përgjegjësia ndahet me vepra, jo me fjalë.
Por për Spanjën socialiste, mbrojtja kombëtare duket ende më pak e rëndësishme se politika e mirëqenies.
Ndalohet kopjimi pa lejen e portalit PatriotikMedia.al. Ky material është i mbrojtur sipas ligjit nr. 35/2016 për të drejtën e autorit dhe të drejtat e lidhura me të.