Nga Redaksia – Debati mbi të ardhmen e bllokut BRICS po hyn në një fazë të re, ndërsa analistë dhe strategë rusë kërkojnë transformimin e tij nga një forum ekonomik në një strukturë më të organizuar me rol gjeopolitik dhe sigurie globale. Por sipas analistit amerikan Andrew Korybko, kjo lëvizje mund të çojë në përçarjen e vetë BRICS-it dhe largimin e vendeve që ruajnë lidhje të forta me Perëndimin.
Në qendër të debatit është eksperti rus Georgy Toloraya, drejtor ekzekutiv i Komitetit Kombëtar për Kërkimin e BRICS në Rusi, i cili publikoi së fundmi një analizë në Klubin Valdai me titull “Military Stress Test: The War on Iran and BRICS Institutional Reform”.
Toloraya argumenton se BRICS duhet të shndërrohet në një “institucion qendror të shumicës globale” për të mbetur relevant në botën shumëpolare që po formësohet. Për këtë arsye, ai propozon krijimin e strukturave të përhershme si sekretariat, mekanizma ndërmjetësimi, koordinimi sigurie dhe integrim më të thellë financiar.
Sipas tij, organizata duhet të zhvillojë forma të “institucionalizimit të butë”, pa u kthyer domosdoshmërisht në një aleancë të ngurtë ushtarake, por duke krijuar një rrjet fleksibël shumë-nivelësh me aftësi reale koordinimi.
Megjithatë, këto ide bien ndesh me qëndrimet e mëparshme të diplomacisë ruse. Në vitin 2023, ministri i Jashtëm rus Sergey Lavrov deklaronte se BRICS nuk duhet të kthehet në një organizatë klasike me sekretariat, pasi sipas tij një strukturë e tillë nuk ishte e nevojshme “për një kohë relativisht të gjatë”.
Por Toloraya këmbëngul se lufta në Lindjen e Mesme dhe tensionet globale kanë krijuar një “test stresi” për BRICS-in, duke e detyruar bllokun të marrë funksione të reja politike dhe strategjike.
Ai pranon gjithashtu se skenari më realist është krijimi i një “BRICS me dy shpejtësi”. Në këtë model, bërthama anti-perëndimore — ku do të përfshiheshin China, Russia dhe Iran — do të fokusohej tek siguria, bashkëpunimi ushtarak dhe gjeopolitika, ndërsa vende si India, Brazil, United Arab Emirates, South Africa, Egypt dhe Ethiopia do të mbeteshin të përqendruara tek ekonomia dhe projektet humanitare.
Andrew Korybko paralajmëron se një model i tillë mund të jetë fatal për unitetin e BRICS-it. Sipas tij, vende si India, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Egjipti, të cilat historikisht kanë ruajtur marrëdhënie të afërta me United States dhe Perëndimin, nuk do të pranonin të luanin rol dytësor në një strukturë të dominuar nga Rusia, Kina dhe Irani.
Analisti argumenton se imponimi i një axhende të fortë anti-perëndimore do të sillte largimin e këtyre vendeve nga BRICS dhe ndoshta afrimin e tyre më të madh me Uashingtonin. Një zhvillim i tillë, sipas tij, do ta ndante botën në dy kampe të mëdha: SHBA kundër Kinës.
Për të shmangur këtë skenar, Korybko propozon krijimin e një grupi të ri paralel, ku vendet e interesuara të BRICS-it mund të bashkëpunojnë në fushën e sigurisë dhe gjeopolitikës, pa e transformuar vetë BRICS-in në një aleancë politike apo ushtarake.
Në këtë mënyrë, BRICS do të vazhdonte të ruante misionin e tij fillestar: përshpejtimin e multipolaritetit ekonomik dhe financiar global, ndërsa grupi i ri do të merrej me çështjet strategjike dhe ushtarake.
Debati tregon qartë se brenda BRICS-it po zhvillohet një përplasje vizionesh mbi të ardhmen e rendit botëror: njëra palë kërkon një strukturë globale kundër hegjemonisë perëndimore, ndërsa pala tjetër dëshiron ruajtjen e balancës për të mos rrezikuar shpërbërjen e vetë bllokut.
Ndalohet kopjimi pa lejen e portalit PatriotikMedia.al. Ky material është i mbrojtur sipas ligjit nr. 35/2016 për të drejtën e autorit dhe të drejtat e lidhura me të.