Nga Andrew Korybko – Një zhvillim i ri strategjik në politikën ushtarake detare të Evropës Veriore po tërheq vëmendjen e analistëve ndërkombëtarë, teksa Mbretëria e Bashkuar dhe aleatët e saj kanë shpallur krijimin e një strukture të re bashkëpunimi detar të quajtur “Northern Navies Initiative” (NNI), me objektiv të deklaruar kufizimin e ndikimit rus në Arktik dhe Detin Baltik.
Sipas deklaratës së shefit të Marinës Mbretërore Britanike, Gjeneral Sir Gwyn Jenkins, iniciativa përfshin 10 vende të NATO-s dhe partnerë strategjikë: Mbretërinë e Bashkuar, Norvegjinë, Suedinë, Danimarkën, Finlandën, Islandën, Estoninë, Letoninë, Lituaninë dhe Holandën. Ky grup synon të krijojë një “familje flotash aleate”, duke rritur bashkëpunimin operacional dhe kontrollin detar në veri të Evropës.
Sipas analizave ndërkombëtare, NNI përfaqëson një zgjerim të politikës detare britanike në rajonin Arktik-Baltik, duke synuar rritjen e mbikëqyrjes së korridoreve detare strategjike si GIUK gap (Greenland–Iceland–UK), një zonë kyçe për daljen e flotës ruse në Atlantik.
Në këtë kontekst, Estonia shihet si pika lindore më e ndjeshme e kësaj strategjie, për shkak të afërsisë me Shën Petersburgun, ndërsa Groenlanda dhe Islanda konsiderohen si pika perëndimore të kontrollit strategjik. Kjo strukturë do t’i lejonte aleancës monitorim të zgjeruar të lëvizjeve detare ruse në Arktik dhe Baltik.
Danimarka, e cila kontrollon edhe ngushticat baltike, luan një rol kyç në këtë arkitekturë të re, duke rritur potencialin për kontroll më të fortë të qarkullimit detar në rajon.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se çdo përpjekje për bllokadë detare ndaj Rusisë do të përbënte akt lufte dhe mund të çonte në përshkallëzim të drejtpërdrejtë ushtarak midis NATO-s dhe Moskës. Në këtë skenar, detet veriore mund të shndërrohen në një front të ri tensioni, përveç frontit tradicional tokësor në Evropën Lindore.
Rusia, nga ana e saj, ka demonstruar tashmë aftësi për të mbrojtur interesat e saj detare në Baltik, duke shoqëruar anije të ashtuquajtura “shadow fleet” në Gjirin e Finlandës, një veprim që interpretohet si kundërpërgjigje ndaj presionit në rritje të NATO-s në rajon.
Një element i rëndësishëm i analizës është mungesa e Polonisë në këtë strukturë detare, pavarësisht rolit të saj të rëndësishëm në krahun lindor të NATO-s. Ekspertët e lidhin këtë me orientimin e saj strategjik të ndryshueshëm mes SHBA-së dhe Gjermanisë, si dhe me prioritetet e brendshme politike dhe ushtarake.
Ndërkohë, bashkëpunimi i rritur midis Suedisë, Britanisë dhe vendeve baltike tregon një konsolidim gradual të një blloku verior të sigurisë detare.
Në një plan më të gjerë, Rusia mbetet e lidhur me rrugë alternative tregtare dhe ushtarake përmes Detit të Zi, Korridorit Ndërkombëtar Veri-Jug përmes Iranit, si dhe portit të Vladivostokut në Paqësor, duke e bërë çdo përpjekje për izolim detar të pjesshme dhe të kufizuar.
Megjithatë, tensionet në rritje në Arktik dhe Baltik po krijojnë një dimension të ri të përballjes gjeopolitike midis NATO-s dhe Rusisë, ku rreziku i një konflikti detar po shihet gjithnjë e më seriozisht si një skenar i mundshëm në zhvillimet e ardhshme.
Në këtë mënyrë, “Northern Navies Initiative” nuk shihet thjesht si një projekt bashkëpunimi ushtarak, por si një tjetër shtyllë e rivalitetit të gjatë midis Perëndimit dhe Rusisë në epokën e re të garës strategjike globale.