Nga Redi Minga:
Lëvizjet e fundit në strukturat e Policisë së Shtetit, të drejtuara nga Skënder Hita, janë paraqitur zyrtarisht si “rifreskim organizativ” dhe rritje performance. Por në praktikë, ato po perceptohen si një rokadë e plotë e kontrolluar mes Tiranës dhe rretheve, me efekte të drejtpërdrejta në mënyrën e funksionimit të policisë në terren.
Nga ajo që vihet re në strukturë, shefat e komisariateve të Tiranës janë transferuar në rrethe, ndërsa drejtues nga rrethet janë sjellë në Tiranë. Ky nuk është një ndryshim i zakonshëm administrativ, por një zhvendosje e organizuar e kupolës operative të policisë.
Ky model nuk është i ri dhe është përdorur shpesh në Policinë e Shtetit: largim nga qendrat e ndjeshme dhe rishpërndarje në zona të tjera, pa një proces të qartë transparence apo llogaridhënieje për performancën reale.
Një nga pikat më të forta të kësaj lëvizjeje lidhet me faktin se disa nga shefat e rinj të vendosur në Tiranë vijnë nga struktura rrethi ku janë përfolur për lidhje me krimin e organizuar.
Këto nuk janë perceptime të izoluara, por diskutime që kanë qarkulluar prej kohësh në nivele lokale dhe operative, ndërsa mungesa e transparencës mbi kriteret e emërimit i ka forcuar edhe më shumë këto shqetësime.
Një element tjetër shumë i rëndësishëm është funksioni i komisariateve në Tiranë gjatë protestave dhe tubimeve publike.
Zonat e kryeqytetit janë të ndara sipas juridiksionit të komisariateve, dhe shefat e tyre japin urdhrat direkt në terren për mënyrën e menaxhimit të situatave.
Por në këtë kontekst, vendosja e drejtuesve të rinj nga rrethet në Tiranë shihet si një mënyrë për të kontrolluar më fort reagimin në situata protestash, ku përdorimi i forcës dhe mënyra e ndërhyrjes ka të bëjë vetëm me urdhërat politikë të Ramës për të riorganizuar menaxhimin e terrenit në Tiranë.
Këto ndryshime nuk janë të izoluara. Ato përsëriten si model: rotacion drejtuesish pa analizë publike të rezultateve, pa përgjegjësi për performancën dhe pa transparencë për arsyet reale të transferimeve.
Në këtë mënyrë, krijohet një sistem ku përgjegjësia shpërndahet, ndërsa kontrolli mbetet i centralizuar.
Në thelb të këtyre ndryshimeve qëndron një praktikë e vjetër: në vend që drejtuesit me probleme integriteti të përballen me drejtësinë, ata zhvendosen në poste të tjera. Kjo krijon një distancë artificiale nga funksionet ku mund të kenë ndodhur abuzimet, duke u dhënë mundësinë që nesër, përballë institucioneve si SPAK, të pretendojnë se “nuk kanë qenë pjesë” e vendimmarrjes problematike.
Dhe sot problematikat më të mëdha që janë evidentuar në sektorët kyç si krimi ekonomik, ku fenomeni i call center-ave ka qenë për një kohë të gjatë një plagë e hapur. Performanca e dobët, mungesa e kontrollit dhe dyshimet për lidhje të brendshme kanë qenë të pranishme. Megjithatë, në vend të hetimeve të thelluara dhe ndëshkimeve konkrete, ajo që shohim është thjesht një rishpërndarje rolesh.
E njëjta situatë paraqitet edhe në Policinë Rrugore dhe strukturat operacionale si “Shqiponjat”, ku ankesat për korrupsion dhe abuzim me detyrën janë të shumta. Por sërish, zgjidhja nuk është pastrimi real i sistemit, por “rifreskimi” me të njëjtët emra në poste të tjera.
Emërime të reja si ato në operacionale dhe antiterror janë paraqitur si përzgjedhje të figurave me integritet, ndërkohë që rikthimi i disa drejtuesve të shkarkuar më parë ngre pikëpyetje serioze mbi standardet dhe kriteret e përdorura. Rasti i rikthimit të drejtuesve të mëparshëm në poste të rëndësishme tregon qartë se sistemi nuk funksionon mbi meritokracinë, por mbi balancat e brendshme të pushtetit.
Në këtë kontekst, nuk mund të anashkalohet roli i politikës. Ndryshimet në polici shpesh ndodhin paralelisht me interesat e qeverisë dhe jo domosdoshmërisht me interesin publik. Emra të lidhur me strukturat drejtuese politike, si Belinda Balluku apo vetë kryeministri Edi Rama, përmenden shpesh në sfondin e këtyre zhvillimeve, duke ngritur dyshime për ndikim të drejtpërdrejtë në drejtimin e Policisë së Shtetit.
Ajo që paraqitet si reformë, në thelb duket si një rotacion i kontrolluar i figurave, ku qëllimi nuk është pastrimi i sistemit, por ruajtja e ekuilibrave dhe mbrojtja e strukturave ekzistuese. Në vend të transparencës dhe llogaridhënies, kemi një cikël të përsëritur zhvendosjesh që i largon problemet nga vëmendja publike, pa i zgjidhur ato.
Pas më shumë se tre dekadash tranzicion, qytetarët shqiptarë e kanë parë këtë skenar shumë herë: ndryshime që nuk ndryshojnë asgjë në thelb. Policia, në vend që të jetë një institucion në shërbim të ligjit dhe qytetarit, rrezikon të mbetet një instrument në funksion të pushtetit.
Dhe pyetja mbetet: a janë këto lëvizje një hap drejt reformës reale, apo thjesht një manovër për të mbuluar të shkuarën dhe për të kontrolluar të ardhmen?