Nga Redaksia:
Historia moderne e shqiptarëve nuk është histori paqeje të garantuar, por histori përballjeve të vazhdueshme me projekte shoviniste të fqinjëve, të cilat në momente të caktuara janë shndërruar edhe në kërcënime të drejtpërdrejta ushtarake. Edhe pse sot Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe Dardania një shtet i mbështetur nga SHBA dhe aleatët perëndimorë, realiteti historik dhe politik tregon se konfliktet me Greqinë dhe Serbinë nuk janë mbyllur kurrë realisht.
Greqia dhe Shqipëria – një gjendje lufte që nuk u mbyll kurrë
Greqia vazhdon edhe sot të mbajë formalisht në fuqi ligjin e gjendjes së luftës ndaj Shqipërisë, të shpallur gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ky ligj nuk u shpall për shkak të një agresioni shqiptar, por si pasojë e luftës italo-greke, në një kohë kur Shqipëria ishte e pushtuar nga Italia fashiste dhe pa sovranitet shtetëror.
Megjithatë, Athina e ka përdorur këtë ligj për dekada si instrument politik dhe juridik, veçanërisht për të justifikuar konfiskimin e pronave shqiptare dhe për të bllokuar çdo kërkesë ligjore të shqiptarëve të Çamërisë.
1944–1945: Genocidi grek ndaj popullsisë çame
Një nga krimet më të rënda dhe më të heshtura në historinë e Ballkanit është genocidi grek ndaj popullsisë shqiptare të Çamërisë. Në vitet 1944–1945, forcat nacionaliste greke të udhëhequra nga Napoleon Zerva, me mbështetje dhe tolerim shtetëror, kryen një spastrim etnik sistematik ndaj shqiptarëve çamë.
Mijëra civilë u vranë, dhjetëra mijëra u dëbuan me dhunë nga trojet e tyre shekullore, ndërsa pasuritë e tyre u grabitën dhe u konfiskuan. Ky krim përmbush të gjitha kriteret e genocidit dhe spastrimit etnik sipas së drejtës ndërkombëtare, por deri më sot Greqia nuk ka kërkuar falje, nuk ka pranuar krimin dhe nuk ka lejuar kthimin e pronave.
Mbajtja në fuqi e ligjit të luftës shërben pikërisht për të legjitimuar këtë grabitje dhe për të mbyllur çdo rrugë drejt drejtësisë historike për Çamërinë.
1949 – Tentativa greke për pushtimin e Shqipërisë
Pas përfundimit të Luftës Civile Greke, në vitin 1949, divizione të ushtrisë greke u pozicionuan në kufirin jugor të Shqipërisë me synime të qarta agresive. Duke shfrytëzuar klimën e Luftës së Ftohtë dhe tensionet rajonale, Athina kërkoi të avanconte ushtarakisht në territorin shqiptar.
Pavarësisht regjimit diktatorial të kohës, faktet historike tregojnë se Shqipëria e udhëhequr nga Enver Hoxha i bëri ballë këtij kërcënimi dhe e zbrapsi agresionin. Ky episod dëshmon se rreziku grek ndaj Shqipërisë nuk ka qenë thjesht politik, por realisht ushtarak.
1997 – Kaosi shqiptar dhe ambicia e përsëritur greke
Viti 1997 shënon një nga momentet më të errëta të shtetit shqiptar. Me institucionet e shkatërruara dhe vendin në kaos, Shqipëria u bë një territor i ekspozuar ndaj ndërhyrjeve të jashtme.
Në këtë periudhë, burime politike dhe diplomatike kanë konfirmuar se Greqia shqyrtoi seriozisht mundësinë e një ndërhyrjeje ushtarake në jug të Shqipërisë, nën justifikime “humanitare” dhe “mbrojtjeje të minoritetit grek”. Vetëm ndërhyrja e Turqisë dhe balanca e forcave brenda NATO-s e ndaluan Athinën të kalonte në veprim.
Dardania – objektiv i përhershëm i agresionit serb
Në veri, Serbia vazhdon të mbajë një qasje armiqësore ndaj Dardanisë. Që nga shpërbërja e Jugosllavisë, Beogradi ka tentuar me të gjitha mjetet – ushtarake, politike dhe diplomatike – ta mbajë Kosovën nën kontroll ose ta rikthejë nën sovranitetin e tij.
Lufta e viteve 1998–1999 dhe ndërhyrja e SHBA-së dhe NATO-s shënuan një humbje historike për Serbinë. Edhe pas shpalljes së Pavarësisë, Serbia ka tentuar disa herë të provokojë incidente të armatosura dhe destabilizim në veri të Dardanisë, por është zbrapsur çdo herë, e izoluar dhe e mundur politikisht.
Shqiptarët – popull që nuk ka sulmuar kurrë fqinjët
Pyetja që lind natyrshëm është: pse ky mllef i vazhdueshëm ndaj shqiptarëve?
Historikisht, shqiptarët nuk kanë ndërmarrë kurrë luftëra pushtuese ndaj shteteve fqinje. Ata nuk kanë ndërtuar doktrina ekspansioniste dhe nuk kanë kërkuar territore të huaja. Përkundrazi, historia shqiptare është histori mbrojtjeje dhe rezistence.
Megjithatë, kjo qasje paqësore nuk i ka mbrojtur shqiptarët nga copëtimi territorial, masakrat, dëbimet masive dhe mohimi i të drejtave kombëtare. Nga Çamëria në jug, në Dardani dhe më gjerë, shqiptarët kanë qenë viktimë e projekteve shoviniste shtetërore.
Vendimet e fuqive të mëdha – plagë e hapur historike
Me vendime të imponuara nga fuqitë e mëdha, veçanërisht Anglia dhe Franca, territore të tëra shqiptare iu dhanë Serbisë, Greqisë dhe Malit të Zi, pa u pyetur kurrë popullsia autoktone. Këto vendime nuk sollën paqe, por krijuan konflikte të ngrira që vazhdojnë edhe sot.
Në vend që të ngopeshin me territoret e përfituara, qarqet shoviniste në këto shtete vazhdojnë të ushqejnë ide anti-shqiptare, sot jo më me pushtime të hapura, por me presion diplomatik, ligje diskriminuese, propagandë dhe destabilizim politik.
Lufta që nuk mund të quhet luftë
Sot, Shqipëria dhe Dardania nuk ndodhen në luftë të hapur ushtarake, por faktet tregojnë qartë se ato janë nën presion të vazhdueshëm politik, juridik dhe strategjik. Historia e Çamërisë, tentativat greke të viteve 1949 dhe 1997, si dhe agresioni i pandërprerë serb ndaj Dardanisë, dëshmojnë se paqja nuk është e garantuar pa të vërtetë dhe drejtësi.
Shqiptarët nuk kërkojnë luftë, por nuk mund të ndërtojnë paqe mbi harresë, mohim dhe heshtje. Pa drejtësi për Çamërinë dhe pa respektim të plotë të sovranitetit të Dardanisë, çdo retorikë për fqinjësi të mirë mbetet një iluzion politik.