Tallja e radhës e Rilindjes së Ramës me “Pasqyrën e Çmimeve”: Buka me rregulla, banesat pa kufi …

Nga Redaksia – Qeveria prezantoi “Pasqyrën e Çmimeve” dhe premtoi ngrirjen e çmimeve për 212 produkte ushqimore, por kriza e strehimit mbeti jashtë çdo mbrojtjeje reale për qytetarët. Pse ndërhyhet te shporta ushqimore, ndërsa çmimet e banesave vazhdojnë të largohen gjithnjë e më shumë nga mundësitë e shqiptarëve?

Prezantimi i bujshëm i “Pasqyrës së Çmimeve” dhe premtimi për të ngrirë çmimet e 212 produkteve ushqimore u paraqitën nga qeveria e Edi Ramës si një gjest i madh kujdesi ndaj qytetarëve. Mesazhi ishte i qartë: shteti po ndërhyn për të mbrojtur buxhetin familjar dhe për të lehtësuar koston e jetesës.

Por pas kësaj fasade politike ngrihet një pyetje që Rilindja nuk mund ta shmangë: nëse qeveria ka vullnetin dhe instrumentet për të ndërhyrë në tregun ushqimor, përse nuk ndërmerr masa po aq konkrete për krizën e strehimit, ku çmimet e apartamenteve janë bërë të papërballueshme për një pjesë të madhe të qytetarëve?

Sepse buka dhe qumështi janë një problem i përditshëm, ndërsa banesa është bërë një nga sfidat më të rënda ekonomike për familjet shqiptare. Një qytetar mund të përpiqet të kursejë disa mijëra lekë në muaj në supermarket, por asnjë ulje simbolike në faturën ushqimore nuk e ndihmon të blejë një apartament që kushton shumëfishin e të ardhurave të tij vjetore.

Këtu fillon kontradikta e madhe e politikës ekonomike të qeverisë Rama.

Buka me rregullore, tullat pa tavan

Sa herë që ngrihet shqetësimi për çmimet e banesave, përgjigjja qëndron te argumenti se Shqipëria funksionon si ekonomi tregu, ku çmimet përcaktohen nga oferta dhe kërkesa.

Por ky argument bëhet politikisht i leverdishëm kur përdoret për të justifikuar mungesën e ndërhyrjes në tregun e pasurive të paluajtshme, ndërsa për produktet ushqimore qeveria zgjedh të promovojë mekanizma administrativë, marrëveshje me rrjetet tregtare dhe kontrolle.

Nëse shteti mund të organizojë një mekanizëm për monitorimin e çmimeve ushqimore, përse nuk ndërton një politikë po aq të vendosur për ta bërë strehimin të përballueshëm?

Nuk është fjala që çmimet e apartamenteve të ulen me një urdhër të vetëm administrativ. Tregu i banesave ka mekanizma të ndryshëm nga ai i produkteve ushqimore dhe ndërhyrjet e gabuara mund të sjellin pasoja të padëshiruara. Por kjo nuk e përjashton shtetin nga përgjegjësia për të garantuar transparencë, konkurrencë, strehim social dhe politika që ndihmojnë familjet me të ardhura të ulëta e të mesme.

Problemi është se përballë krizës së strehimit, qytetarët nuk shohin një përgjigje që përputhet me madhësinë e vështirësisë që po përjetojnë.

Për shportën ushqimore organizohen prezantime dhe njoftime të bujshme. Për banesën, që për shumë familje mbetet një ëndërr e paarritshme, përgjigjja vazhdon të jetë e pamjaftueshme.

Banesat nuk blihen me rrogë

Kriza e strehimit nuk matet vetëm me çmimin e një apartamenti. Ajo matet me raportin mes çmimit të pronës, të ardhurave mujore, kostos së kredisë dhe viteve që një familje duhet të punojë për të siguruar një shtëpi.

Për një punonjës me pagë të zakonshme, blerja e një apartamenti 1+1 mund të kërkojë kursime për shumë vite, edhe nëse ai arrin të sigurojë një kredi bankare. Në Tiranë dhe në zonat bregdetare, ku kërkesa për pasuri të paluajtshme është e lartë, çmimet krijojnë një hendek gjithnjë e më të madh me mundësitë e familjeve që jetojnë vetëm nga puna e tyre.

Kjo ngre një pyetje thelbësore: për kë po ndërtohet Shqipëria?

Për familjen që mbështetet te paga mujore, apo për blerësit që disponojnë kapital të madh dhe mund të përballojnë çmime që për shumicën e qytetarëve janë të paarritshme?

Kur një familje nuk mund të blejë banesë me të ardhurat e saj dhe detyrohet të paguajë qira për vite të tëra, një pjesë e madhe e buxhetit familjar shkon për të siguruar strehimin bazë. Kjo pakëson mundësinë për të kursyer, për të krijuar siguri financiare dhe për të investuar në të ardhmen e fëmijëve.

Në këto kushte, çdo diskutim për uljen e kostos së jetesës që anashkalon strehimin mbetet i paplotë.

Paraja informale dhe hija mbi tregun e ndërtimit

Një tjetër çështje që kërkon vëmendje është origjina e kapitalit që qarkullon në tregun e pasurive të paluajtshme.

Kur çmimet e banesave shkëputen nga fuqia blerëse e një pjese të madhe të popullsisë, lind nevoja për të shqyrtuar të gjithë faktorët që ndikojnë në treg: investimet vendase dhe të huaja, kërkesën për banesa, kostot e ndërtimit, blerjet për qëllime investimi, kreditimin dhe burimin e fondeve.

Në këtë debat nuk mund të anashkalohet rreziku i pastrimit të parave përmes pasurive të paluajtshme. Por lufta kundër këtij fenomeni kërkon kontrolle efektive, transparencë mbi pronësinë përfituese dhe zbatim të ligjit, jo thjesht deklarata politike.

Nëse autoritetet nuk arrijnë të garantojnë transparencë të plotë mbi burimin e kapitalit që hyn në treg, qytetari ka të drejtë të kërkojë llogari: kush i kontrollon këto transaksione, si identifikohen burimet e dyshimta dhe çfarë masash merren për të parandaluar që paratë e paligjshme të shtrembërojnë konkurrencën?

Nuk mund të pretendohet se çdo blerje e shtrenjtë është rezultat i parave të paligjshme. Por po aq e papranueshme është që shqetësimi për këtë rrezik të trajtohet si një çështje dytësore, kur bëhet fjalë për një treg me ndikim të drejtpërdrejtë mbi ekonominë dhe jetën e qytetarëve.

“Pasqyra e Çmimeve” nuk zgjidh krizën e familjeve shqiptare

Monitorimi i çmimeve ushqimore mund të jetë një instrument i dobishëm për konsumatorin, nëse informacioni është i saktë, i përditësuar dhe i krahasueshëm, ndërsa mekanizmat e kontrollit funksionojnë realisht.

Por një nismë e tillë nuk mund të paraqitet si zgjidhje për krizën e përgjithshme të kostos së jetesës. Familjet nuk paguajnë vetëm ushqimet. Ato përballen me qiratë, faturat e energjisë, transportin, shpenzimet e arsimit dhe kostot e tjera të domosdoshme.

Për më tepër, premtimi për ngrirjen e çmimeve të 212 produkteve duhet të vlerësohet mbi bazën e mekanizmit konkret të zbatimit: cilat produkte përfshihen, cilat janë çmimet referuese, si trajtohen ndryshimet mes markave dhe pikave të shitjes dhe çfarë përfitimi real ka konsumatori në fund të muajit.

Pa këto të dhëna, prezantimi politik rrezikon të ketë më shumë vlerë propagandistike sesa ndikim të matshëm në buxhetin familjar.

Dhe edhe sikur kjo nismë të sjellë ulje reale të disa çmimeve, pyetja për strehimin do të mbetet e hapur.

Rilindja kërkon duartrokitje për shportën, ndërsa qytetari kërkon një shtëpi

Në fund, problemi nuk është nëse qeveria duhet të monitorojë çmimet e ushqimeve. Problemi është nëse kjo politikë shoqërohet me masa të tjera që adresojnë shkaqet e vërteta të pasigurisë ekonomike.

Një qeveri që pretendon se mbron qytetarin duhet të japë përgjigje edhe për çmimet e banesave, për mundësinë e marrjes së një kredie, për strehimin social, për qiratë dhe për transparencën e tregut të pasurive të paluajtshme.

Duhet të tregojë se çfarë po bën që një punonjës të mos e kalojë jetën duke paguar qira, që një çift i ri të mos detyrohet të shtyjë krijimin e familjes për shkak të kostos së strehimit dhe që të ardhurat nga puna të mos humbasin vlerën përballë çmimeve të pronave.

“Pasqyra e Çmimeve” mund të jetë një instrument informimi, por nuk është zgjidhja e krizës së jetesës.

Nëse qeveria e Edi Ramës kërkon të bindë shqiptarët se po mbron interesat e tyre, nuk mjafton të flasë për disa produkte në supermarket. Duhet të tregojë se si do të bëhet e mundur që qytetari të blejë ushqimet, të paguajë faturat dhe, mbi të gjitha, të ketë një çati mbi kokë pa u zhytur në borxhe për pjesën tjetër të jetës.

Sepse një familje nuk jeton vetëm me bukë e makarona. Ajo ka nevojë edhe për një shtëpi.

Dhe për sa kohë që kjo pyetje mbetet pa një përgjigje bindëse, “Pasqyra e Çmimeve” rrezikon të shihet si një tjetër fasadë e Rilindjes: shumë zhurmë për shportën ushqimore, por pak përgjigje për problemin që po rëndon mbi të ardhmen e shqiptarëve. /JOQ

© Copyright of PatriotikMedia.al