Nga Fatmir Merkoçi:
Në diplomaci nuk ka vetëm miqësi. Ka interesa, strategji, ndikim dhe marrëveshje. Shtetet serioze i mbrojnë interesat e tyre. Pyetja është nëse edhe Shqipëria po bën të njëjtën gjë.
Vizita e ministrit të Jashtëm izraelit, Gideon Sa’ar, në Tiranë dhe nënshkrimi i Marrëveshjes për Bashkëpunim të Përgjithshëm me ministrin Ferit Hoxha nuk janë thjesht një ngjarje ceremoniale. Marrëveshja përfshin fusha me rëndësi strategjike, si ekonomia, tregtia, bujqësia, teknologjia, menaxhimi i ujërave, energjia, shëndetësia, arsimi dhe siguria.
Kjo është një marrëdhënie që duhet të sjellë përfitime për Shqipërinë. Por përfitimet nuk provohen me fotografi, deklarata diplomatike apo fjalë për partneritet historik. Ato provohen me investime konkrete, vende pune, prodhim vendas, transferim teknologjie dhe forcim të sovranitetit kombëtar.
Izraeli mbron interesat e veta. Po Shqipëria?
Izraeli është një shtet që e ka vendosur sigurinë, teknologjinë dhe interesat strategjike në qendër të politikës së tij. Është e natyrshme që edhe në marrëdhëniet me Shqipërinë të kërkojë zgjerimin e bashkëpunimit dhe të ndikimit të vet.
Problemi nuk është që Izraeli kërkon të përfitojë. Këtë e bëjnë të gjitha shtetet. Problemi është nëse Shqipëria kënaqet me prestigjin diplomatik, ndërkohë që përfitimet ekonomike, teknologjike dhe strategjike mbeten të pabarabarta.
Një qeveri që përfaqëson interesin kombëtar duhet të negociojë përfitime të matshme, të mbrojë tregun vendas dhe të sigurojë që marrëveshjet të mos krijojnë varësi afatgjata. Shqipëria nuk duhet të jetë thjesht një partnere e dobishme për shtetet e tjera. Ajo duhet të jetë një shtet që di të përfitojë nga partneritetet e veta.
Bujqësia dhe farat hibride: Kujdes nga varësia e huaj
Bashkëpunimi bujqësor mund t’i sjellë Shqipërisë teknologji moderne, sisteme më të mira ujitjeje dhe rritje të prodhimit. Këto janë mundësi që duhen shfrytëzuar. Por bujqësia është edhe çështje e sigurisë kombëtare.
Një vend që nuk mbron prodhimin e vet dhe nuk garanton qasjen e fermerëve te farat, uji, teknologjia dhe tregjet, rrezikon të bëhet i varur nga furnizuesit e jashtëm.
Nëse projektet e bashkëpunimit mbështeten te farat hibride, duhet të shqyrtohen llojet e farave, kushtet e kontratave dhe kostot që do të përballojnë fermerët. Jo çdo farë hibride është e përshtatshme për ripërdorim. Varësia nga blerjet e përsëritura duhet të jetë pjesë e analizës ekonomike.
Shqipëria duhet të kërkojë kushte që mbrojnë fermerin shqiptar. Nuk ka kuptim të flasim për modernizim të bujqësisë nëse fermeri shqiptar bëhet gjithnjë e më i varur nga furnizuesit e huaj.
Siguria kibernetike duhet të garantojë sovranitetin
Shqipëria mund të bashkëpunojë me vende që zotërojnë ekspertizë të avancuar në sigurinë kibernetike. Por sulmet kibernetike ndaj institucioneve shqiptare në vitin 2022 treguan se sa të rënda mund të jenë pasojat kur cenohen sistemet shtetërore. Edhe problematikat e lidhura me AKSHI-n e bëjnë të domosdoshëm diskutimin për sigurinë dhe administrimin e sistemeve digjitale.
Për këtë arsye, siguria kombëtare nuk mund të mbështetet vetëm te teknologjia e importuar apo ekspertiza e huaj. Shqipërisë i duhen specialistët e vet, institucione të afta, kontroll i qartë mbi të dhënat shtetërore dhe transparencë për kontratat që lidhen me sistemet kritike.
Nëse blejmë teknologji pa ndërtuar kapacitete vendase, atëherë rrezikojmë të paguajmë për zgjidhje që nuk mund t’i administrojmë plotësisht pa ndihmën e furnizuesit. Partneriteti duhet të na bëjë më të aftë për të mbrojtur veten, e jo më të varur nga të tjerët.
Çfarë fiton Edi Rama nga kjo diplomaci?
Përfitimi politik i Ramës nga diplomacia është i qartë. Një vizitë e nivelit të lartë i jep qeverisë mundësinë të paraqitet si aktore me lidhje të rëndësishme ndërkombëtare.
Takimi i Sa’ar me Ramën dhe vlerësimet publike të ministrit izraelit për kryeministrin shqiptar e bënë vizitën një ngjarje me vlerë politike për qeverinë. Por lëvdatat për Ramën nuk janë përfitim për kombin.
Qeveria duhet të paraqesë rezultate, jo vetëm deklarata. Duhet të tregojë se cilat projekte do të financohen, kush do t’i zbatojë, çfarë detyrimesh merr Shqipëria dhe si do të matet suksesi. Politika e jashtme nuk është pronë personale e Ramës. Ajo duhet t’i shërbejë shtetit dhe qytetarëve.
Historia e hebrenjve dhe interpretimi politik i së kaluarës
Gjatë vizitës, Sa’ar vizitoi një ekspozitë arkivore kushtuar mbrojtjes së hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore, një temë që diplomacia shqiptare e paraqet si pjesë të historisë së miqësisë mes dy popujve.
Shpëtimi i hebrenjve nga shqiptarët meriton respekt. Por historia kombëtare duhet thënë siç është dhe jo siç dëshiron ta paraqesë Rama. Veprimet e individëve nuk mund të shkëputen nga qëndrimet e qeverisë së kohës.
Historia nuk duhet të përdoret për të zbukuruar imazhin e një qeverie të sotme. Nga njëra anë, qeveria e asaj kohe është cilësuar si kuislinge dhe tradhtare e kombit nga historiografia komuniste pas vitit 1945, e cila deformoi historinë dhe rolin e saj.
Krenaria kombëtare nuk kërkon histori të përshtatur sipas interesit politik. Ajo kërkon të vërtetën, edhe kur kjo e vërtetë është shtrembëruar nga vetë ata që vazhdojnë të udhëheqin tranzicionin.
Shqipëria ndërton miqësi apo varësi?
Shqipëria duhet të mbajë marrëdhënie të mira jo vetëm me Izraelin, por me të gjitha vendet me të cilat mund të ndërtojë bashkëpunim të dobishëm. Por marrëdhëniet e mira nuk e përjashtojnë analizën kritike, pasi çdo qeveri e ka detyrimin të mbrojë interesin kombëtar.
Nuk është patriotizëm të duartrokasësh çdo marrëveshje vetëm sepse qeveria e paraqet si sukses diplomatik. Patriotizmi kërkon që Shqipëria të prodhojë më shumë, të kontrollojë më mirë burimet e veta, të zhvillojë ekspertizën kombëtare dhe të ruajë aftësinë për të marrë vendime të pavarura.
Nëse kjo marrëveshje e bën Shqipërinë më të fortë ekonomikisht, më të sigurt dhe më të pavarur, ajo është në interesin tonë. Nëse sjell kryesisht përfitime politike për qeverinë dhe krijon varësi të reja, atëherë shqiptarët kanë të drejtë të kërkojnë llogari.
Shqipëria nuk ka nevojë për diplomaci që prodhon vetëm fotografi. Ka nevojë për diplomaci që prodhon rezultate.
Miqësi me të gjithë, varësi nga askush. Interesi kombëtar mbi çdo interes partiak.
Kujdes nga spiunët!
© Copyright of PatriotikMedia.al
