Partneriteti BALFIN–BIG dhe pasuritë shqiptare: struktura që ngre pyetje mbi kontrollin e aseteve
Nga Redaksia – Një strukturë e re biznesi po vendos një kompani të lidhur me grupin izraelit BIG Shopping Centers në bashkëpronësi me BALFIN për investime në parqe tregtare në Shqipëri.
Dokumentet e Autoritetit të Konkurrencës tregojnë se CEE–BIG–BALFIN Holding Development Ltd., e themeluar në Hungari, zotërohet bashkërisht nga BALFIN dhe CEE–BIG B.V. dhe ka si qëllim zhvillimin, pronësinë dhe administrimin e investimeve në parqe tregtare në Shqipëri.
CEE–BIG B.V. është kompani holandeze dhe përfaqëson degën europiane të grupit izraelit BIG Shopping Centers Ltd.
Objekti i parë konkret i kësaj strukture është Retail Park Shkodra SHPK.
Sipas Autoritetit të Konkurrencës, Retail Park Shkodra ishte struktura që do të kalonte nën kontrollin e përbashkët të CEE–BIG–BALFIN Holding Development Ltd., duke u bërë projekti i parë konkret i bashkëpunimit BALFIN–BIG në Shqipëri.
Komisioni i Konkurrencës e autorizoi përqendrimin më 25 korrik 2025, duke miratuar përftimin e kontrollit të përbashkët indirekt të Retail Park Shkodra nga CEE–BIG B.V. dhe BALFIN.
Nuk është thjesht një investim i huaj
Çështja nuk qëndron te fakti që një kompani e huaj investon në Shqipëri.
Çështja është struktura e pronësisë dhe kontrollit.
Dokumenti zyrtar nuk flet për një kompani të huaj që thjesht ndërton një qendër tregtare dhe largohet. Flet për një shoqëri holding të zotëruar bashkërisht nga BALFIN dhe CEE–BIG, e krijuar për zhvillimin, pronësinë dhe administrimin e investimeve në parqe tregtare në Shqipëri.
Pra, kemi një model të krijuar për të mbajtur dhe administruar investime.
Dhe këtu lind pyetja që prek drejtpërdrejt pronësinë e pasurive:
Sa nga asetet që lidhen sot me kapitalin shqiptar do të qëndrojnë nën kontrollin shqiptar në këtë model dhe sa do të jenë pjesë e strukturave të përbashkëta me kapital të huaj?
Çfarë ndodh nëse njëri ortak ka probleme financiare?
Kjo është pjesa që kërkon të shihet në marrëveshjet e ortakëve.
Një ortak mund të ketë probleme financiare, të shesë kuotat, të humbasë kontrollin mbi kompaninë mëmë, të ketë detyrime ndaj kreditorëve ose të hyjë në një proces shitjeje të aseteve.
Në këto raste, kontrolli mbi një strukturë të përbashkët mund të ndryshojë.
Prandaj pyetja nuk është nëse ekziston sot një marrëveshje për t’i kaluar automatikisht pasuritë e Samir Manes një ortaku të huaj.
Pyetja është çfarë parashikojnë kontratat kur ndryshon pronësia.
Kush ka të drejtën e blerjes së kuotave?
A ekzistojnë të drejta preferenciale?
Si përcaktohet çmimi?
Çfarë ndodh në rast paaftësie paguese?
A mund të ndryshojë kontrolli mbi shoqërinë pa ndryshuar fizikisht pronat?
Këto janë mekanizmat që përcaktojnë se kush e kontrollon realisht një aset.
Retail Park Shkodra është projekti i parë
Autoriteti i Konkurrencës e përcakton Retail Park Shkodra si shoqërinë e parë që do të kontrollohet nga CEE–BIG–BALFIN Holding Development Ltd. dhe si projektin e parë konkret të bashkëpunimit BALFIN–BIG në Shqipëri.
Vetë qëllimi i holdingut është më i gjerë se një projekt i vetëm: zhvillimi, pronësia dhe administrimi i investimeve në parqe tregtare në Shqipëri.
Kjo e zhvendos çështjen nga një projekt lokal në Shkodër te një model investimi që mund të shtrihet edhe në projekte të tjera.
Pika që kërkon transparencë
Nëse kjo strukturë do të përdoret për projekte të tjera, atëherë rëndësi merr portofoli i aseteve që mund të futen në të.
Cilat prona?
Cilat toka?
Cilat projekte?
Me çfarë vlere?
Në çfarë përqindjeje?
Dhe me çfarë të drejtash kontrolli?
Këto janë të dhënat që përcaktojnë nëse kemi thjesht një partneritet biznesi për një projekt konkret apo fillimin e një strukture më të gjerë të zotërimit dhe administrimit të pasurive tregtare në Shqipëri.
Aseti mund të jetë shqiptar, kontrolli mund të jetë tjetër histori
Kjo është pika që shpesh humbet në debatet publike për investimet.
Një pronë mund të ndodhet në Shqipëri, të jetë e regjistruar në një kompani shqiptare dhe përsëri kontrolli ekonomik mbi të të përcaktohet përmes një zinxhiri kompanish dhe ortakërish.
Në rastin BALFIN–BIG, dokumenti i Autoritetit të Konkurrencës tregon pikërisht krijimin e një strukture të përbashkët që merr kontroll mbi Retail Park Shkodra dhe që ka objekt investimet në parqe tregtare në Shqipëri.
Kjo është arsyeja pse nuk mjafton të thuhet se “erdhi një investitor i huaj”.
Duhet parë çfarë zotëron, përmes cilës kompani, me çfarë përqindjeje dhe me çfarë të drejtash kontrolli.
Dhe në rast se struktura zgjerohet, pyetja bëhet edhe më e drejtpërdrejtë:
Sa prej pasurive të mëdha tregtare shqiptare do të përfundojnë në struktura ku vendimmarrja ndahet me kapital të huaj?
Dokumentet e Autoritetit të Konkurrencës japin tashmë përgjigjen për pikën e parë të kësaj historie: BALFIN dhe CEE–BIG kanë krijuar një strukturë të përbashkët dhe kjo strukturë ka marrë kontrollin e Retail Park Shkodra.
Pjesa tjetër e historisë është te pronësia reale, marrëveshjet e ortakëve dhe projektet që do të futen në këtë strukturë.
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
