Katovica e re e pardesyve të bardha: Revolucioni që fshihet pas parrullave dhe mashtrimi i madh pas 36 vitesh …

Nga PatriotikMedia.al:

A është kjo vërtet një lëvizje revolucionare që synon ndryshimin e sistemit politik shqiptar, apo kemi përpara një skenar të ri të riciklimit të pushtetit, të maskuar pas parrullave për revolucion dhe protestën studentore?

E di që shumëkush do të hidhet përpjetë nga ky shkrim. Do të ketë akuza, mallkime dhe reagime nga ata që nuk duan të dëgjojnë një interpretim tjetër të ngjarjeve. Por gazetaria nuk është për të kënaqur turmat dhe as për të përsëritur parrullat që prodhohen në studio televizive dhe në rrjetet sociale.

Gazetaria është për të ngritur pikëpyetje, edhe kur ato janë të pakëndshme.

Historia e protestës që po zhvillohet sot në Shqipëri meriton një analizë shumë më të thellë sesa numërimi i pjesëmarrësve, fjalimet para kamerave apo entuziazmi i krijuar në rrjetet sociale.

Sepse pas fjalës Revolucion fshihet një pyetje shumë më e madhe: A po përgatitet ndryshimi i sistemit, apo po përgatitet një tjetër riciklim i tij?

Freskuesja, kondicioneri dhe revolucioni që nuk ndryshon asgjë

Për ta kuptuar më mirë atë që po ndodh, po përdor një shembull fare të thjeshtë.

Freskuesja lëviz ajrin brenda dhomës. Ajri qarkullon, krijon një ndjesi freskie, por në thelb mbetet i njëjti ajër brenda të njëjtit ambient.

Edhe kondicioneri ka ventilatorin e jashtëm dhe sistemin e tij të qarkullimit, por ndryshimi është se ai kryen edhe procesin e ftohjes së ajrit.

Tani le ta sjellim këtë shembull në politikën shqiptare.

Prej muajsh shohim një lëvizje që na prezantohet si Revolucion. Ndryshojnë parrullat, ndryshojnë fytyrat, ndryshojnë organizatorët dhe emrat e grupimeve, por pyetja është: a po ndryshon realisht sistemi?

Nëse gjithçka sillet brenda të njëjtit rreth, nëse të njëjtët mekanizma vazhdojnë të funksionojnë dhe nëse në fund të gjithë përfundojnë në të njëjtën strukturë politike, atëherë çfarë revolucioni kemi bërë?

Kemi vetëm një ventilator që rrotullohet, duke krijuar iluzionin e ndryshimit.

Katovica e Ramiz Alisë dhe rikthimi i pardesyve të bardha

Tridhjetë e gjashtë vite më parë, Shqipëria përjetoi fundin e regjimit komunist dhe fillimin e pluralizmit politik.

Por mënyra se si u bë kalimi nga sistemi komunist në sistemin e ri politik ka mbetur një nga çështjet më të debatueshme të historisë sonë moderne.

Në kujtesën politike shqiptare është ngulitur edhe emri Katovica, i lidhur me idenë e një tranzicioni të kontrolluar dhe të vazhdimësisë së elitave të vjetra përmes strukturave të reja.

Pikërisht këtu qëndron edhe paralelizmi që ngremë sot.

A mos vallë Shqipëria po përballet me një formë të re të së njëjtës logjikë politike?

Atëherë kishim pardesytë e bardha, simbolikën e ndryshimit dhe një sistem që po përpiqej të përshtatej me kohën e re.

Sot kemi një tjetër gjuhë politike: Revolucion, studentë, ndryshim sistemi, Kushtetutë e re, Kod Zgjedhor dhe rrëzim të establishmentit.

Por a mjafton të ndryshosh fjalorin për të ndryshuar sistemin?

Apo kemi të bëjmë me një Katovicë të re, ku ndryshojnë skenat dhe aktorët, por jo mekanizmi që prodhon pushtetin?

Luftë kundër establishmentit 36-vjeçar, por me mekanizmat e të njëjtit sistem!

Thuhet se kjo është një luftë kundër establishmentit politik 36-vjeçar në Shqipëri.

Thuhet se kërkohet ndryshimi i Kushtetutës, ndryshimi i Kodit Zgjedhor dhe rrëzimi i mekanizmave që kanë mbajtur peng vendin për më shumë se tri dekada.

Por këtu lind një pyetje thelbësore:

Si mund të rrëzosh establishmentin 36-vjeçar kur prej gati pesë muajsh protestash je rrotulluar si ajri i ventilatorit dhe në realitet asgjë nuk ka ndryshuar?

Gjithçka nisi me histori të ndryshme, me grupime dhe me të ashtuquajturit Flamingot, të cilët u kthyen në një temë të madhe mediatike.

Më pas, mediat dhe rrjetet sociale u mbushën me lloj-lloj historish, interpretimesh dhe fantazish politike. U krijua një atmosferë sikur Shqipëria ishte në prag të një ndryshimi historik.

Por ku jemi sot?

Pas gjithë këtyre muajve, përsëri flitet për revolucion, përsëri pritet që ndryshimi të vijë nga studentët dhe përsëri dëgjojmë të njëjtat parrulla kundër establishmentit.

Ndërkohë, lind një tjetër pikëpyetje: A kemi vërtet një lëvizje të pavarur studentore, apo kemi një përzierje grupimesh politike dhe njerëzish të ekspozuar prej kohësh në strukturat e sistemit të tranzicionit?

Sepse nuk mund të shpallësh luftë kundër një sistemi 36-vjeçar dhe njëkohësisht të mos shpjegosh qartë se si do të shkëputesh prej mekanizmave që e kanë mbajtur atë në këmbë.

Nuk mund të kërkosh ndryshimin e Kushtetutës, të Kodit Zgjedhor dhe të gjithë arkitekturës politike të vendit, pa treguar se kush do ta bëjë këtë ndryshim, me çfarë programi dhe mbi çfarë garancish.

Tradhtia e dyfishtë e establishmentit: Rama dhe Berisha

Por në këtë histori nuk mund të lihet jashtë as opozita dhe roli i Sali Berishës.

Sepse nëse flasim për një establishment politik 36-vjeçar, nuk mund të analizojmë vetëm qeverinë e Edi Ramës dhe të mbyllim sytë përballë asaj që bën opozita.

Pikërisht këtu qëndron një nga paradokset më të mëdha të politikës shqiptare.

Nga njëra anë kemi Edi Ramën, që drejton pushtetin prej vitesh. Nga ana tjetër kemi Sali Berishën, i cili shfaqet si mbështetës i protestës, por njëkohësisht ka interesin e vet politik për të përfituar nga pakënaqësia qytetare dhe për ta kthyer atë në kapital për opozitën që drejton.

A mund të quhet mbështetje e një revolte qytetare kur përpiqesh të përfitosh politikisht prej saj?

A mund të pretendohet rrëzimi i establishmentit kur vetë opozita është pjesë e historisë 36-vjeçare të këtij establishmenti?

Këtu lind dyshimi për atë që mund ta quajmë tradhtia e dyfishtë e establishmentit politik shqiptar.

Njëra palë qeveris, tjetra pretendon se do ta rrëzojë, por të dyja kanë qenë pjesë e arkitekturës politike që ka përcaktuar tranzicionin shqiptar.

Në këtë këndvështrim, Katovica nuk është thjesht një kujtim i vitit 1991. Ajo është simboli i një modeli politik që, sipas kësaj analize, ka lejuar mbijetesën dhe riciklimin e elitave përmes ndryshimit të roleve.

Dhe sot lind dyshimi se Edi Rama dhe Sali Berisha, pavarësisht përplasjes së tyre publike, po kontribuojnë në mënyra të ndryshme në krijimin e një Katovice të re, ku ndryshojnë aktorët, por jo kontrolli mbi sistemin.

Nuk mjafton të thuash se mbështet protestën. Duhet të tregosh me veprime se je gati të heqësh dorë nga kontrolli politik mbi të.

Nuk mjaftojnë statuset në Facebook, deklaratat në studio televizive apo fjalimet në podcaste. Nuk mjafton as një ngjarje e fituar diku ndaj Ramës për ta shpallur veten fitues të një revolucioni kombëtar.

Duhet një veprim i dukshëm, një organizim real në të gjithë Shqipërinë dhe një projekt që nuk kontrollohet nga asnjë prej partive të vjetra.

Ku janë protestat në rrethe? Pse u harruan bashkitë?

Një tjetër pikëpyetje që nuk mund të anashkalohet është shtrirja kombëtare e protestës.

U ngritën zëra nëpër rrethe, u fol për bashkitë që rrezikonin të shkriheshin, u paralajmëruan qytetarët për ndryshime që do të preknin drejtpërdrejt jetën e tyre.

Por sot lind pyetja: Ku janë protestat në këto qytete?

Ku janë organizimet qytetare? Ku janë tubimet dhe reagimet e vazhdueshme në rrethe?

Nëse kjo është një lëvizje kundër establishmentit politik 36-vjeçar, pse gjithçka duhet të përqendrohet vetëm në Tiranë?

A nuk janë qytetarët e Fierit, Shkodrës, Vlorës, Korçës, Elbasanit, Durrësit dhe qyteteve të tjera pjesë e kësaj Shqipërie që pret ndryshimin?

Një lëvizje që pretendon të ndryshojë sistemin e një vendi duhet të ketë një dimension kombëtar, jo vetëm një skenë në kryeqytet.

Dhe pikërisht mungesa e një organizimi të dukshëm në të gjithë territorin e vendit është një tjetër arsye për të pyetur se çfarë projekti qëndron pas kësaj lëvizjeje.

Grupimet e reja dhe dyshimi për Katovicën e dytë

Në këtë skenë shfaqen edhe emra e grupime të ndryshme politike, si Arlind Qorri, Agron Shehaj, Adriatik Lapaj dhe figura të tjera që janë bërë pjesë e debatit publik.

Pyetja nuk është nëse këta individë kanë të drejtë të marrin pjesë në protestë. Këtë të drejtë e ka çdo qytetar.

Pyetja është se çfarë roli synojnë të kenë në të ardhmen politike të vendit dhe nëse projektet e tyre përfaqësojnë një shkëputje reale nga establishmenti apo një tjetër formë të organizimit të tij.

Pikërisht këtu duhet të tregohet kujdes.

Sepse rreziku që shohim është që një protestë e nisur nga pakënaqësia qytetare të përfundojë në duart e grupimeve politike, të cilat mund të kthehen në aktorët e një konfigurimi të ri pushteti.

Një Katovicë e re, ku partitë e vjetra dhe grupimet e reja ndajnë rolet, ndërsa qytetarëve u mbetet vetëm të duartrokasin.

Nuk po themi se çdo protestues është pjesë e një skenari të tillë. Përkundrazi, ka qytetarë dhe protestues të sinqertë që kanë muaj që qëndrojnë në rrugë dhe besojnë realisht te kauzat e tyre.

Por pikërisht këta njerëz duhet të pyesin se kush po flet në emër të tyre, kush po e përcakton drejtimin e lëvizjes dhe kush do të përfitojë politikisht prej saj.

Sot nuk kemi më vetëm protestë studentore

Edhe pse në këtë lëvizje ka studentë dhe protestues të sinqertë që kanë besuar te kauzat e tyre, sot skena publike nuk mund të identifikohet më automatikisht me një protestë thjesht studentore.

Përpara kemi një përzierje zërash, grupimesh dhe ambiciesh politike që kërkojnë të marrin drejtimin e saj.

Dhe kjo është arsyeja pse duhet të bëhet dallimi mes studentit që kërkon ndryshim dhe politikanit që mund të shohë te protesta një mundësi për të ndërtuar pozicionin e vet.

Studentët nuk duhet të përdoren si dekor për ambiciet e askujt.

As nga Rilindja, as nga opozita e Berishës dhe as nga grupimet e reja që pretendojnë se përfaqësojnë një alternativë jashtë sistemit.

Nëse kërkohet vërtet një revolucion politik, atëherë transparenca, pavarësia dhe përgjegjshmëria duhet të jenë kushtet e para.

Pardesytë e bardha të tranzicionit nuk janë zhdukur

Për 36 vite shqiptarët kanë parë se si pushteti kalon nga njëra palë te tjetra, ndërsa problemet themelore të vendit mbeten.

Emrat ndryshojnë, partitë ndërrojnë vendet në pushtet dhe opozitë, ndërsa qytetarët vazhdojnë të përballen me të njëjtat probleme.

Në këtë kontekst, dalja në skenë e figurave dhe grupimeve të reja, të ekspozuara në media, në parti dhe në fondacione të ndryshme, duhet parë me sy kritik.

Nuk mjafton të shpallesh revolucionar për të qenë revolucionar.

Nuk mjafton të përdorësh fjalën ndryshim për të dëshmuar se po ndryshon diçka.

Dhe nuk mjafton të dalësh kundër një qeverie për të provuar se je kundër gjithë sistemit që e ka prodhuar atë.

Shqipëria po përballet me një krizë të thellë besimi ndaj klasës politike. Pikërisht në këtë moment, çdo lëvizje që pretendon të sjellë ndryshimin duhet të tregojë se kush është, nga vjen, kush e financon, kush e drejton dhe çfarë synon të ndërtojë.

Përndryshe, rreziku i riciklimit të të njëjtit sistem mbetet.

Revolucion apo mashtrimi i madh i 36 viteve?

Shqiptarët kanë arsye të jenë skeptikë.

Kanë kaluar një tranzicion të gjatë, kanë parë premtime të panumërta dhe kanë përjetuar disa herë shpresën se më në fund do të vinte ndryshimi.

Por ndryshimi nuk erdhi në atë masë që shoqëria shqiptare ka pritur.

Sot, kur dëgjojmë përsëri fjalën Revolucion, duhet të pyesim se çfarë fshihet pas saj.

A kemi një projekt të qartë për shkëputjen nga sistemi 36-vjeçar, apo po shohim një përpjekje tjetër për të zëvendësuar disa aktorë me disa të tjerë, duke ruajtur të njëjtën strukturë?

Nëse qëllimi është vetëm të ndryshojnë njerëzit në krye, ndërsa mekanizmi i pushtetit mbetet i paprekur, atëherë nuk kemi revolucion.

Kemi vetëm një qarkullim të ri të së njëjtës ajër brenda së njëjtës dhomë.

Dhe kjo është arsyeja pse historia e Katovicës duhet të shërbejë si paralajmërim politik për shqiptarët.

Shqipëria nuk ka nevojë për pardesy të reja të bardha që të na shesin një revolucion me fytyra të ndryshme. Ka nevojë për një shkëputje reale nga mekanizmi që e ka mbajtur peng për 36 vite.

Nuk ka rëndësi nëse e quani Revolucion, lëvizje studentore apo ndryshim historik. Rëndësi ka se çfarë do të ndodhë ditën pas revolucionit.

Kush do ta marrë drejtimin? Kush do të vendosë për fatin e vendit? A do të kemi institucione të pavarura, zgjedhje të lira, drejtësi të barabartë dhe fund të kapjes së shtetit, apo do të kemi përsëri të njëjtët mekanizma me fytyra të tjera?

Sepse shqiptarët nuk kanë më luksin të mashtrohen nga emrat e bukur dhe parrullat e mëdha.

Një revolucion që nuk ndryshon sistemin, por vetëm ndërron aktorët, rrezikon të bëhet një tjetër riciklim i pushtetit.

Dhe pyetja që duhet t’i bëjë vetes çdo shqiptar është:

A po ndërtohet një revolucion që do të ndryshojë Shqipërinë, apo po përgatitet Katovica e re, ku pas 36 vitesh tranzicion, shqiptarëve po u ofrohet përsëri e njëjta lojë, këtë herë me emrin Revolucion, me grupime të reja dhe me pardesy të bardha të një brezi tjetër?

© Copyright of PatriotikMedia.al