Nga Dorand Vokaj:
Më 30 korrik 2025, Shqipëria nënshkroi me Izraelin marrëveshjen për armët e Elbit Systems.
Të nesërmen, më 31 korrik, Agjencia e NATO-s për Mbështetje dhe Prokurim, NSPA, e pezulloi përkohësisht Elbit nga tenderat e saj të rinj, në mes të një hetimi për korrupsion dhe parregullsi në dhënien e kontratave.
Një vit më vonë, më 1 tetor 2026, CNN publikoi një tjetër hallkë të kësaj historie: Affinity Partners, firma e investimeve e Jared Kushnerit, është aksionari më i madh i Phoenix Financial, ndërsa Phoenix ka të paktën 265.1 milionë dollarë investime në Elbit Systems.
Këto janë tre pika që vendosen në të njëjtën kronologji: marrëveshja e armëve e Shqipërisë me Elbit, pezullimi i Elbit nga tenderat e rinj të NSPA-së dhe lidhja financiare e Phoenix me kompaninë izraelite.
30 dhe 31 korrik
Më 30 korrik 2025, në Tiranë, Ministria e Mbrojtjes nënshkroi me Ministrinë e Mbrojtjes së Izraelit një “marrëveshje kuadër… në lidhje me kapacitetet mbrojtëse”.
Për palën shqiptare e nënshkroi Gjergji Methoxha, drejtor i Drejtorisë së Përgjithshme të Politikave të Mbrojtjes.
Për palën izraelite e nënshkroi Yair Kulas, drejtor i SIBAT, agjencia e Ministrisë izraelite të Mbrojtjes për bashkëpunimin dhe eksportet ushtarake.
Furnizuesi, sipas tekstit të marrëveshjes, është “Elbit Systems Land Ltd ose Elbit Systems C4I and Cyber Ltd”, dy kompani të grupit Elbit Systems, prodhuesit më të madh të armëve në Izrael.
Të nesërmen, më 31 korrik 2025, NSPA e pezulloi përkohësisht Elbit nga pjesëmarrja në tenderat e saj të rinj.
Sipas dokumenteve të publikuara nga Follow the Money dhe partnerët e saj mediatikë, letra e NSPA-së përmendte “akuza të rënda” dhe parregullsi në dhënien e kontratave. Hetimi lidhej me një çështje korrupsioni në strukturat e prokurimit të NSPA-së, me hetime në Belgjikë dhe Luksemburg.
Elbit e ka konfirmuar pezullimin në raportin e saj vjetor. Kompania deklaroi se në korrik 2025 ishte njoftuar nga NSPA se ajo dhe dy filiale ishin nën një hetim të brendshëm dhe ishin përjashtuar përkohësisht nga tenderat e rinj.
Elbit ka deklaruar gjithashtu se nuk ka gjetur parregullsi në veprimtarinë e saj dhe se marrëdhënia e saj me NSPA-në është e kufizuar.
Në dhjetor 2025, Elbit deklaroi se nuk ishte hequr apo pezulluar nga ndonjë program i NATO-s. Çështja lidhej me tenderat e rinj të zhvilluar nga NSPA.
Pra, faktet janë të qarta:
30 korrik 2025 – Shqipëria nënshkruan marrëveshjen me Izraelin për sistemet e Elbit.
31 korrik 2025 – NSPA pezullon Elbit nga tenderat e saj të rinj.
Çfarë po blen Shqipëria?
Marrëveshja kuadër mbulon tri sisteme kryesore:
- obusin vetëlëvizës ATMOS 155 mm;
- mortajat SPEAR 120 mm të montuara në automjete
Dronë Thor
Dronë Magni-X
Sipas tekstit të marrëveshjes, dhjetë dronët e parë do t’i dorëzohen Ministrisë së Mbrojtjes si sisteme të plota. Pjesa tjetër do të montohet në Shqipëri.
Por marrëveshja lë jashtë një nga të dhënat më të rëndësishme:
çmimin.
Pagesa për mbështetjen e Ministrisë së Mbrojtjes së Izraelit thuhet se është e përfshirë në çmimin e kontratës, por vetë çmimi nuk shkruhet në marrëveshjen kuadër.
Një tjetër nen përcakton se publikimi i informacionit të lidhur me marrëveshjen është i ndaluar, përveç rasteve kur palët bien dakord ndryshe.
Vlera e plotë e marrëveshjes nuk është bërë publike.
Në maj 2026, Kapitali raportoi, duke iu referuar burimeve në Ministrinë e Mbrojtjes, se vlera mund të arrijë deri në 400 milionë dollarë. Ministria nuk e ka konfirmuar këtë shifër.
Sipas Haaretz, Elbit do të ndihmojë edhe në ngritjen e një strukture prodhimi në veri të Shqipërisë.
Marrëveshja u miratua, ndërsa pezullimi mbeti në fuqi
Pezullimi i Elbit nga tenderat e rinj të NSPA-së u bë publik më 8 dhjetor 2025, kur Follow the Money, Le Soir, Knack dhe La Lettre publikuan informacionet për këtë çështje.
Por qeveria shqiptare e kishte miratuar marrëveshjen më herët.
Më 10 shtator 2025, Këshilli i Ministrave e miratoi marrëveshjen me vendimin nr. 496.
Pas publikimit të çështjes në dhjetor, Shqipëria vazhdoi bashkëpunimin me Elbit.
Në maj 2026, Elbit regjistroi degën e saj në Shqipëri.
Në korrik 2026, Elbit u bë partnere e Shkollës Kombëtare të Fluturimit.
Më 3 korrik u hap Shkolla Kombëtare e Fluturimit dhe kryeministri Edi Rama falënderoi Elbit Systems si partner të projektit.
Rama deklaroi gjithashtu se hapi i ardhshëm do të jetë një Shkollë Kombëtare e Forcave Speciale, sërish me Elbit dhe me trajnerë nga Izraeli.
Çfarë dinte Tirana zyrtare?
Kjo është një nga pyetjet kryesore të gjithë historisë.
A dinte qeveria shqiptare për pezullimin e Elbit kur miratoi marrëveshjen më 10 shtator 2025?
Kjo nuk është bërë publike.
Qeveria holandeze i tha parlamentit të saj më 9 shkurt 2026 se Ministria holandeze e Mbrojtjes kishte marrë dijeni për hetimin e NSPA-së që në mes të qershorit 2025.
Sipas përgjigjes së qeverisë holandeze, NSPA i informoi zyrtarisht aleatët në korrik 2025 për përjashtimin e përkohshëm të disa kompanive nga tenderat.
Dokumenti nuk tregon se cilët aleatë u njoftuan.
Shqipëria është anëtare e NATO-s që nga viti 2009.
Nuk është bërë publike nëse Tirana e mori këtë njoftim dhe në çfarë date.
Më 15 maj 2026, ministri i Mbrojtjes Ermal Nufi u pyet nëse NATO kishte kërkuar pezullimin e marrëveshjes.
Përgjigjja e tij ishte:
Nuk kemi asnjë shkresë apo kërkesë nga NATO për ta pezulluar në Shqipëri.
Ai deklaroi se marrëveshja me Elbit po zbatohej normalisht.
Por çështja kryesore nuk është nëse NATO i kërkoi Shqipërisë ta pezullonte marrëveshjen.
Çështja është:
A e dinte qeveria shqiptare se Elbit ishte pezulluar nga tenderat e rinj të NSPA-së përpara se të miratonte marrëveshjen dhe a e rivlerësoi marrëveshjen pasi pezullimi u bë publik?
Kjo pyetje mbetet pa një përgjigje publike të qartë.
Zinxhiri i Kushnerit
Më 1 tetor 2026, CNN publikoi një investigim mbi marrëdhënien financiare të Jared Kushnerit me Phoenix Financial dhe kompanitë izraelite të industrisë së mbrojtjes.
Sipas CNN, Affinity Partners, firma e investimeve e Kushnerit, është aksionari më i madh i Phoenix Financial.
Phoenix ka investuar të paktën 456 milionë dollarë në nëntë kompani që furnizojnë ushtrinë izraelite.
Investimi më i madh i identifikuar nga CNN është në Elbit Systems: 265.1 milionë dollarë.
Affinity nuk zotëron drejtpërdrejt aksionet e Elbit të identifikuara nga CNN. Lidhja është:
Affinity Partners → Phoenix Financial → Elbit Systems.
Sipas dokumenteve financiare të analizuara nga CNN, Affinity bleu një pjesë të Phoenix në korrik 2024 dhe në janar 2025 e rriti pjesëmarrjen duke u bërë aksionari më i madh.
CNN raportoi se avokati i Kushnerit tha se ai nuk merr vendime për investimet e Phoenix dhe nuk ka qenë pjesë e bordit apo drejtimit të kompanisë.
Pra, zinxhiri financiar është i dokumentuar, ndërsa një rol i drejtpërdrejtë i Kushnerit në marrëveshjen Shqipëri–Elbit nuk është dokumentuar.
Kushneri dhe projektet në Shqipëri
Jared Kushner nuk është një emër i panjohur në Shqipëri.
Affinity Partners ka interes të drejtpërdrejtë në projektet për Sazanin dhe Zvërnecin.
Në mars 2024, Kushner njoftoi planet për zhvillimin e ishullit të Sazanit dhe një projekti në Zvërnec, në Vlorë.
Projektet u shoqëruan me protesta gjatë vitit 2026.
Më 24 korrik 2026, SPAK deklaroi se nuk kishte hetim të hapur për ndonjë projekt të lidhur me Jared Kushnerin.
Ndërkohë, më 30 shtator, Edi Rama deklaroi se fati i projektit në Zvërnec do të vendoset nga vlerësimi mjedisor.
Bordi i Paqes
Në janar 2026, Shqipëria u bë anëtare themeluese e Bordit të Paqes, ndërsa Jared Kushner u emërua në Këshillin Ekzekutiv Themelues.
Më 22 janar 2026, Kuvendi miratoi me 110 vota ligjin nr. 1/2026 për ratifikimin e marrëveshjes së pranimit në Kartën e Bordit të Paqes.
Shqipëria përfaqësohet në këtë strukturë nga kryeministri Edi Rama.
Më 19 shkurt 2026, në mbledhjen e parë të Bordit, Rama konfirmoi se Shqipëria do të marrë pjesë me trupa në forcën ndërkombëtare të stabilizimit në Gaza.
22–27 janar 2026: disa zhvillime brenda pak ditësh
Më 22 janar, Kuvendi miratoi anëtarësimin e Shqipërisë në Bordin e Paqes.
Më 25 janar, Rama udhëtoi drejt Izraelit me një avion privat Bombardier Global 5000, për të cilin BIRN raportoi se më parë kishte qenë në pronësi të lidhur me FTX. Rama deklaroi se shpenzimet nuk ishin mbuluar nga qeveria shqiptare.
Më 26 janar, Rama u takua me Benjamin Netanyahun dhe foli në Knesset.
Këto ngjarje janë pjesë e së njëjtës kronologji, por dokumentet publike nuk tregojnë një lidhje të drejtpërdrejtë mes tyre dhe marrëveshjes së Shqipërisë me Elbit.
Po ashtu, nuk ka dokument publik që tregon se Kushneri ose Affinity Partners kanë ndërhyrë në negociatat e marrëveshjes Shqipëri–Elbit.
Kronologjia
2024
Shkurt: Kuvendi ndryshon ligjin për zonat e mbrojtura.
Mars: Jared Kushner njofton planet për Sazanin dhe Zvërnecin.
Korrik: Affinity Partners blen 4.95% të Phoenix Financial.
Dhjetor: Qeveria i jep statusin e investitorit strategjik një kompanie të lidhur me projektin e Kushnerit.
2025
15 janar: Affinity Partners arrin 9.9% të Phoenix dhe bëhet aksionari më i madh.
8 maj: KAYO dhe Elbit nënshkruajnë memorandumin për Shkollën e Aviacionit në Vlorë.
30 korrik: Shqipëria dhe Izraeli nënshkruajnë marrëveshjen kuadër për sistemet e Elbit.
31 korrik: NSPA pezullon përkohësisht Elbit nga tenderat e saj të rinj.
10 shtator: Qeveria shqiptare miraton marrëveshjen.
12 nëntor: Haaretz publikon informacionet mbi marrëveshjen.
17 nëntor: Këshilli i Sigurimit i OKB-së miraton Rezolutën 2803 për Bordin e Paqes.
8 dhjetor: bëhet publike pezullimi i Elbit nga tenderat e NSPA-së.
2026
16 janar: Jared Kushner emërohet në Këshillin Ekzekutiv Themelues të Bordit të Paqes.
22 janar: Kuvendi miraton anëtarësimin e Shqipërisë me 110 vota.
25–27 janar: Rama viziton Izraelin; më 26 janar takohet me Benjamin Netanyahun.
9 shkurt: qeveria holandeze konfirmon se aleatët ishin njoftuar në korrik 2025 për përjashtimin e përkohshëm të disa kompanive nga tenderat e NSPA-së.
19 shkurt: Rama konfirmon pjesëmarrjen shqiptare me trupa në forcën ndërkombëtare të stabilizimit në Gaza.
Maj: Elbit regjistron degën në Shqipëri.
15 maj: ministri Ermal Nufi deklaron se nuk ka marrë asnjë shkresë apo kërkesë nga NATO për pezullimin e marrëveshjes.
3 korrik: hapet Shkolla Kombëtare e Fluturimit me Elbit si partner.
24 korrik: SPAK deklaron se nuk ka hetim të hapur për ndonjë projekt të lidhur me Kushnerin.
28 korrik: Affinity shet 2.5% të Phoenix dhe mban 7.4%.
30 shtator: Rama deklaron se fati i projektit të Zvërnecit do të vendoset nga vlerësimi mjedisor.
1 tetor: CNN publikon investimet e Phoenix në kompanitë e industrisë së mbrojtjes dhe identifikon 265.1 milionë dollarë investime në Elbit Systems.
Marrëveshja Shqipëri–Elbit është nënshkruar.
Elbit u pezullua më 31 korrik 2025 nga tenderat e rinj të NSPA-së.
Qeveria shqiptare e miratoi marrëveshjen më 10 shtator 2025.
Bashkëpunimi Shqipëri–Elbit vazhdoi edhe gjatë vitit 2026.
Në të njëjtën kohë, CNN dokumentoi një zinxhir financiar Affinity Partners–Phoenix Financial–Elbit Systems, me 265.1 milionë dollarë investime të Phoenix në Elbit.
Ajo që kërkon përgjigje është e thjeshtë:
Çfarë dinte Tirana për pezullimin e Elbit në momentin kur miratoi marrëveshjen dhe çfarë ndryshoi më pas në vlerësimin e saj?
Kjo është pyetja që mbetet në qendër të marrëveshjes së armëve./ E VERTETA
© Copyright of PatriotikMedia.al
