Turqia, Gjermania dhe beteja e vjetër për Shqipërinë: A po përplasen sërish interesat e fuqive në Tiranë …

Nga Redaksia – Në politikën shqiptare, ajo që duket si një përplasje e brendshme mund të jetë vetëm sipërfaqja e një beteje shumë më të madhe. Pas protestave, përplasjeve politike dhe lëvizjeve të aktorëve të ndryshëm, po shfaqen gjithnjë e më shumë interesa rajonale dhe ndërkombëtare që e bëjnë situatën shumë më komplekse sesa një konflikt mes mazhorancës dhe opozitës.

Në këtë kuadër ngrihen pikëpyetje edhe rreth veprimeve dhe rolit të Ergys Agasit, të cilat nga disa qarqe politike dhe mediatike interpretohen si veprime që, pavarësisht qëllimit të tyre, përfundojnë duke i shërbyer klimës së protestës dhe presionit ndaj qeverisë Rama.

Por këtu nis edhe pjesa më e ndjeshme e kësaj historie.

Në qarqe të caktuara qarkullon teza se Agasi ka lidhje të veçanta me interesat turke në Shqipëri dhe madje paraqitet si një “agjent i Turqisë”. Kjo është një akuzë serioze që nuk duhet paraqitur si fakt i provuar pa dokumente ose prova të verifikueshme. Ajo që mund të analizohet është se Turqia ka interesa të rëndësishme politike, ekonomike dhe strategjike në Shqipëri dhe në Mesdhe, ndërsa Shqipëria ndodhet në një hapësirë ku përplasen interesa të shumta të fuqive rajonale dhe europiane.

Shqipëria, edhe një herë në mes të interesave të mëdha

Historia shqiptare tregon se vendi ynë rrallëherë ka qenë jashtë përplasjeve të interesave të fuqive të mëdha.

Në Konferencën e Paqes në Paris më 1919, çështja shqiptare ishte pjesë e drejtpërdrejtë e diskutimeve ndërkombëtare. Dokumentet amerikane të kohës tregojnë se delegacioni shqiptar kërkonte respektimin e të drejtave territoriale të shqiptarëve dhe mbështetej te parimi i kombësisë dhe vetëvendosjes i artikuluar nga Presidenti Woodrow Wilson.

Madje, në një takim të 6 majit 1919, Wilson deklaronte qartë se Shqipëria duhej të ishte e pavarur, ndërkohë që në të njëjtën tryezë diskutoheshin interesat italiane në Shqipëri dhe interesat e fuqive të tjera në Ballkan.

Kjo është pjesa e historisë që nuk mund të mohohet: Shqipëria ishte dhe mbeti objekt i interesave të fuqive të mëdha.

Franca, Greqia dhe Serbia – trekëndëshi i vjetër ballkanik

Nëse e shohim historinë nga perspektiva shqiptare, Franca, Greqia dhe Serbia kanë pasur në periudha të ndryshme interesa që janë përplasur me interesat shqiptare.

Vetë dokumentet e Konferencës së Parisit tregojnë se çështjet shqiptare ishin të lidhura drejtpërdrejt me pretendimet territoriale greke dhe me çështjet e kufijve ballkanikë. Delegacioni shqiptar argumentonte se territore shqiptare ishin sakrifikuar në riorganizimet territoriale të mëparshme në favor të fqinjëve.

Pra, historia nuk nis me Edi Ramën.

Ajo është shumë më e vjetër.

Dhe pikërisht për këtë arsye, çdo zhvillim i sotëm në Tiranë duhet parë edhe në kontekstin e pozitës strategjike që Shqipëria ka në Adriatik, në Ballkan dhe në Mesdhe.

A po përsëritet historia në një formë të re?

Teza që po qarkullon në disa qarqe është se Turqia dhe Gjermania mund të kenë interesa të përbashkëta në ndryshimin e ekuilibrave politikë në Tiranë, ndërsa në anën tjetër Franca, Athina dhe Beogradi mund të kenë interesa për ruajtjen e status quo-së.

Kjo nuk është një përfundim që mund të shpallet si fakt pa prova konkrete.

Por pyetja politike është e ligjshme:

Nëse fuqitë e mëdha kanë interesa të ndryshme në Shqipëri, kush përfiton nga dobësimi i një qeverie dhe kush përfiton nga vazhdimi i saj?

Sepse Shqipëria nuk është vetëm një treg i vogël ballkanik. Ajo ka dalje strategjike në Adriatik, porte, korridore transporti, projekte energjetike dhe një pozicion të rëndësishëm në raport me Mesdheun dhe Ballkanin Perëndimor.

Nga Wilsoni te Tirana e sotme

Në vitin 1919, Shqipëria u gjend përballë një situate ku ekzistenca dhe kufijtë e saj diskutoheshin në tavolinat e fuqive të mëdha.

Delegacioni shqiptar në Paris argumentonte se pa respektimin e të drejtave të shqiptarëve nuk mund të kishte një paqe të qëndrueshme në Ballkan.

Wilson ndërhyri në mënyrë të rëndësishme në debatin për Shqipërinë dhe kundërshtoi idenë që vendi të trajtohej thjesht si një objekt për t’u ndarë mes fuqive. Në dokumentet e konferencës, ai shprehu mbështetje për një Shqipëri të pavarur.

Por historia nuk duhet përdorur për të krijuar mite të reja.

Pretendimi se në vitin 1919 ekzistoi një marrëveshje e fshehtë e “Iluminatit francez”, sipas së cilës u pranua krijimi i shtetit shqiptar me kusht që ai të kontrollohej nga Franca, nuk del i dokumentuar në burimet historike amerikane që konsultuam.

Po aq e rëndësishme është të mos kthehet në fakt një akuzë e sotme vetëm sepse përshtatet me një teori politike.

A është Rama pjesë e një ekuilibri ndërkombëtar?

Rama ka ndërtuar marrëdhënie të rëndësishme me aktorë të ndryshëm ndërkombëtarë. Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe aspiron anëtarësimin në Bashkimin Europian. Në të njëjtën kohë, Turqia ka rritur praninë e saj në rajon, ndërsa Greqia dhe Serbia mbeten aktorë të rëndësishëm në arkitekturën ballkanike.

Prandaj çdo krizë e madhe politike në Tiranë nuk mund të shihet vetëm si një përplasje shqiptare.

Mund të ketë interesa të brendshme.

Mund të ketë interesa ekonomike.

Mund të ketë interesa rajonale.

Mund të ketë edhe interesa strategjike të fuqive të ndryshme.

Dhe pikërisht këtu qëndron rëndësia e protestës.

Nëse veprimet e aktorëve të caktuar, përfshirë Agasin, kanë efektin e dobësimit të qeverisë, kjo duhet analizuar me dokumente, kontakte, lëvizje financiare dhe vendimmarrje konkrete – jo vetëm me etiketime.

Shqipëria nuk mund të kuptojë të tashmen pa kujtuar historinë e saj. Por as nuk mund ta shkruajë historinë e së ardhmes duke marrë teoritë si fakte.

Në vitin 1919, fuqitë e mëdha diskutonin fatin e Shqipërisë në Paris.

Sot diskutimet zhvillohen në Bruksel, Berlin, Ankara, Athinë, Beograd, Washington dhe Tiranë.

Ndryshojnë aktorët, ndryshojnë tavolinat dhe ndryshojnë metodat.

Por një gjë mbetet e njëjtë:

Shqipëria vazhdon të jetë në një pikë ku interesat e fuqive të mëdha takohen, përplasen dhe kërkojnë ndikim.

Dhe pyetja që duhet t’i bëhet politikës shqiptare është e thjeshtë:

Kur përplasen interesat e të huajve, kush po mbron interesin shqiptar?

© Copyright of PatriotikMedia.al

Back To Top