Nga Dritan Kanapari:
Europa po përballet me një pyetje që nuk mund të fshihet më pas deklaratave të bukura të institucioneve të Brukselit:
Kush po paguan faturën e politikave europiane?
Familjet europiane, punëtorët, fermerët dhe bizneset po përballen me kosto të larta energjie, presion fiskal dhe pasiguri ekonomike, ndërsa miliarda euro vazhdojnë të angazhohen për luftën në Ukrainë.
Vetëm për vitet 2026–2027, Bashkimi Europian ka vendosur një paketë mbështetjeje për Ukrainën deri në 90 miliardë euro, nga të cilat rreth 60 miliardë euro parashikohen për mbështetje të mbrojtjes dhe 30 miliardë për mbështetje buxhetore.
Dhe pikërisht këtu lind pyetja:
A duhet të vazhdojë Europa të paguajë gjithnjë e më shumë për një konflikt që po zgjatet, ndërkohë që qytetari europian përballet me faturën e energjisë, taksat dhe koston e jetesës?
Kjo është arsyeja pse pesë pikat e gazetarit Dritan Kanapari meritojnë të hyjnë në qendër të debatit politik europian.
1 – Paratë e europianëve së pari për europianët
Nëse një qeveri europiane ka miliarda euro në dispozicion, a duhet që prioriteti të jetë financimi i një lufte jashtë kufijve apo investimi në spitale, shkolla, pensione dhe infrastrukturë?
BE-ja dhe shtetet anëtare kanë dhënë tashmë mbi 220 miliardë euro mbështetje për Ukrainën dhe ukrainasit që nga fillimi i pushtimit rus në shkallë të gjerë.
Kjo është një shifër që qytetari europian ka të drejtë ta diskutojë.
Sepse çdo euro e shpenzuar nga buxheti publik ka një alternativë: mund të shkojë për mbrojtje, Ukrainë, energji, shëndetësi, arsim, pensione apo ulje taksash.
Dhe pyetja politike është e thjeshtë:
Çfarë duhet të jetë prioriteti i parë?
2 – A ishte e mençur shkëputja nga energjia ruse?
Politika europiane e shkëputjes nga energjia ruse u paraqit si një domosdoshmëri strategjike pas pushtimit të Ukrainës.
Por sot vetë raportet europiane tregojnë se procesi nuk ka qenë pa kosto.
BE-ja ka reduktuar varësinë nga gazi rus nga rreth 45% para vitit 2022 në rreth 12%, ndërsa Gjykata Europiane e Auditorëve ka paralajmëruar se objektivi për t’u shkëputur plotësisht nga energjia ruse po has vështirësi.
Ndërkohë, Europa po përballet sërish me çmime të larta të energjisë.
Sipas Reuters, më 17 shtator 2026 çmimi referencë i gazit europian ishte rritur rreth 150% krahasuar me një vit më parë, ndërsa nafta dhe karburantet kishin pësuar gjithashtu rritje të ndjeshme.
Atëherë pyetja është:
A mund të përballojë industria europiane energji të shtrenjtë dhe njëkohësisht të mbetet konkurruese në tregun botëror?
3 – Green Deal apo ekonomi europiane?
Politikat klimatike të BE-së janë ndërtuar mbi objektivin e tranzicionit drejt një ekonomie me emetime më të ulëta.
Por tranzicioni ka një kosto.
Nëse prodhuesi europian paguan më shumë për energjinë, për transportin dhe për respektimin e rregullave të reja, ndërsa konkurrenti jashtë Europës prodhon me kosto më të ulët, atëherë kush e paguan diferencën?
Industria. Punëtori. Konsumatori.
Kjo nuk do të thotë se Europa duhet të heqë dorë nga çdo politikë mjedisore.
Do të thotë se duhet të shtrohet një pyetje shumë më konkrete:
A po ndërtojmë një Europë më të pastër apo një Europë që po e bën prodhimin e saj gjithnjë e më të shtrenjtë?
4 – Fermeri europian nuk mund të kthehet në peng të burokracisë
Protestat e fermerëve në vende të ndryshme europiane kanë treguar se tensioni mes politikave mjedisore, kostove të prodhimit dhe rregullave të BE-së nuk është një çështje e shpikur nga opozita.
Fermeri kërkon të prodhojë.
Të shesë.
Të jetojë nga puna e tij.
Dhe mbi të gjitha, të mos mbytet nga një sistem rregullash që e bën gjithnjë e më të vështirë konkurrimin.
Prandaj pika e katërt e Kanaparit është një pyetje që Brukseli nuk mund ta shmangë:
A duhet të rishikohen rregullat që po e rëndojnë prodhuesin europian?
5 – Dhe pyetja që establishmenti europian nuk dëshiron ta dëgjojë: referendum për BE-në
Nëse Bashkimi Europian është një projekt që ekziston në emër të qytetarëve të tij, atëherë pse të ketë frikë nga pyetja e drejtpërdrejtë?
A duan qytetarët të vazhdojnë në këtë model të Bashkimit Europian?
Një referendum do ta çonte debatin atje ku duhet të jetë:
te qytetari.
Jo te burokratët.
Jo te korridoret e Brukselit.
Jo te konferencat e shtypit.
Te vota e njerëzve.
Ursula von der Leyen dhe pyetja e përgjegjësisë
Ursula von der Leyen është një nga figurat qendrore të politikës europiane të këtyre viteve. Prandaj është e natyrshme që politikat e Komisionit Europian nën drejtimin e saj të përballen me kritikë dhe kërkesë për përgjegjësi politike.
Por debati duhet të shkojë përtej personit.
Duhet të shqyrtohet çfarë kanë prodhuar konkretisht politikat europiane: kostot e energjisë, konkurrueshmërinë e industrisë, barrën rregullatore, shpenzimet për Ukrainën, sigurinë energjetike dhe standardin e jetesës.
Vetë zhvillimet e fundit tregojnë se presioni ekonomik është real. Bordi Europian Fiskal paralajmëroi më 21 shtator 2026 se borxhi publik i BE-së pritet të kalojë 84% të PBB-së gjatë vitit 2026, ndërsa qeveritë përballen njëkohësisht me presion për të rritur shpenzimet për mbrojtjen, energjinë dhe tranzicionin klimatik.
Këto nuk janë më thjesht debate televizive.
Janë miliarda euro.
Janë fatura.
Janë vende pune.
Janë familje që paguajnë.
Europa ka nevojë për një debat të ri
Dritan Kanapari e ka përmbledhur debatin në pesë pika:
Më pak para për luftën, më shumë për qytetarin.
Më pak varësi nga vendimet politike, më shumë siguri energjetike.
Më pak burokraci, më shumë prodhim.
Më pak presion mbi fermerin, më shumë mbështetje për bujqësinë.
Dhe më shumë demokraci direkte për të ardhmen e Europës.
Mund të pajtohesh ose jo me secilën prej tyre.
Por pyetjet nuk mund të mbyllen me etiketa politike.
Sepse qytetari europian nuk jeton në Bruksel.
Jeton në një shtëpi ku duhet të paguajë energjinë.
Punon në një fabrikë që duhet të konkurrojë.
Mban një familje që duhet të përballojë çmimet.
Dhe voton një qeveri që duhet t’i japë llogari.
Prandaj pyetja e vërtetë për Europën sot nuk është vetëm:
Sa do t’i japim Ukrainës?
Pyetja është:
Sa mund të paguajë ende qytetari europian për politikat e Brukselit pa cenuar mirëqenien, industrinë dhe të ardhmen e tij?
Dhe kjo është një pyetje që Ursula von der Leyen dhe gjithë establishmenti europian nuk mund ta shmangin pafundësisht.
Sepse në fund të fundit, faturën nuk e paguan Brukseli.
Faturën e paguan qytetari europian.
© Copyright of PatriotikMedia.al
